سید شعیب حسن گزارشگر سایت خبری بی بی سی، اسلام آباد

	نخست وزیر سابق پاکستان در پنجاب طرفداران زیادی دارد

هرچند نواز شریف در سپتامبر وقتی تلاش کرد به پاکستان بازگردد بلافاصله اخراج شد، اما این بار دولت پاکستان مانع او نشده است.

تصور می شود او و ژنرال مشرف دست به معامله زده باشند تا شانس هرگونه موفقیت چشمگیر در انتخابات پارلمانی آتی را از بی نظیر بوتو، دیگر نخست وزیر سابق، سلب کنند.

زمانی که آقای شریف در ماه سپتامبر سعی کرد به کشور بازگردد، ژنرال مشرف با بزرگترین چالش سیاسی خود طی هشت سال زمامداری روبرو بود.

پاکستان برای چند ماه دستخوش تلاطم سیاسی بوده که تا حدودی ناشی از تلاش غیرماهرانه ژنرال مشرف برای اخراج رئیس دیوان عالی این کشور است.

در همین حال، پیکارجویان اسلامگرا سرگرم انجام حملات مستمر به نیروهای ارتش بوده اند.

واکنش دولت به بازگشت قبلی آقای شریف کاملا سریع بود. او را بلافاصله پس از فرود سوار هواپیمای دیگری کردند و به عربستان سعودی بازگرداندند.

دولت تصمیم گرفته بود که اگر او در پاکستان بماند باید او را زندانی کند.

به نظر می رسد این بار دولت - حداقل در ظاهر - تقریبا بازگشت شریف را ندیده گرفته است.

آقای شریف و خانواده اش نیز بازگشت به لاهور را بدون سر و صدای زیاد و بدون برنامه ای برای یک تجمع بزرگ ترتیب دادند.

سیاست تجدید نظر

اینکه آقای شریف و مشاوران ژنرال مشرف این بار از لجن مالی یکدیگر خودداری کردند ممکن است عجیب به نظر برسد؟ پس موضوع چیست؟

برای ناظران کهنه کار سیاسی این نمونه دیگری از سیاست تجدید نظر در پاکستان است.

یک تحلیلگر گفت: "مشکلات زمانی که آن خانم در کراچی فرود آمد شروع شد". که منظور از آن خانم البته بی نظیر بوتو است، "دیگر" نخست وزیر سابق که در ماه اکتبر پس از تقریبا هشت سال تبعید خودخواسته به کشور بازگشت.

تخمین زده می شود که هنگام بازگشت خانم بوتو، رهبر حزب مردم پاکستان، نیم میلیون نفر به استقبال او آمدند.

این استقبال عظیم باعث شگفتی ژنرال مشرف و مشاورانش شد.

بازگشت خانم بوتو بخشی از یک معامله سیاسی با ژنرال مشرف بود.

هرچند آن دو از هم منزجر هستند، خانم بوتو قبول کرد از تلاش ژنرال مشرف برای تمدید دوره ریاست جمهوری حمایت کند - و در عوض اجازه یابد خود برای سومین بار نخست وزیر شود.

آمریکا و بریتانیا از آن طرح حمایت کردند.

	معامله خانم بوتو با آقای مشرف نقش بر آب شده است

دیپلمات های غربی بیش از پیش نگران نارضایتی عمومی از عملکرد مشرف و ناکامی او در مهار پیکارجویان افسارگسیخته حامی طالبان بودند.

امید این بود که یک دولت واقعا دموکراتیک و محبوب به رهبری خانم بوتو در کنترل پیکارجویان بسیار موثرتر است.

اگر نواز شریف اجازه می یافت پیش از چنین تحولی بازگردد، نقشه های آقای مشرف و خانم بوتو به هم می خورد.

بنابراین سکوت خانم بوتو در حالی که سیاستمدار دموکراتیک دیگری توسط یک رهبر نظامی اخراج می شد، کسی را در اینجا شگفت زده نکرد.

شکاف های زودهنگام

اما رشته های آن معامله بزرگ سیاسی به زودی پنبه شد و بی اعتمادی میان خانم بوتو و ژنرال مشرف به طور فزاینده آشکار گشت.

ژنرال مشرف روشن ساخت که او مجبور شده است اجازه بازگشت "رهبران فاسد" را صادر کند.

خانم بوتو مکررا گفت او تنها صرف احیای دموکراسی با یک دیکتاتور نظامی گفتگو می کند.

شکاف ها زودتر از انتظار اکثر ناظران ظاهر شد و حضور گسترده مردم برای استقبال از خانم بوتو هنگام بازگشت به پاکستان عامل لغزش آن معامله بود.

تیم آقای مشرف می دانست که خانم بوتو در استان سند که کراچی مرکز آن است قوی ظاهر خواهد شد.

اما مسافرت خیل عظیمی از مردم از پنجاب برای استقبال از او زنگ خطر را برای دولت به صدا در آورد.

آیا ممکن است که بوتو در انتخابات پارلمانی که قول برگزاری آن داده شده بسیار بالاتر از حد انتظار عمل کند و در این روند به چهره ای بس قدرتمند بدل شود؟

اعلام وضعیت فوق العاده از سوی ژنرال مشرف در روز سوم نوامبر روابط با هواداران خانم بوتو را وخیم تر کرد و رهبران حزب مردم شروع به سر و صدا برای جدایی کامل راهشان از ژنرال مشرف کردند.

زمانی که خانم بوتو تحت بازداشت خانگی قرار گرفت تا دیگر گردهمایی های بزرگ مردمی را هدایت نکند، کار به رویارویی کشید.

وی به گزارشگران گفت همه احتمالات برای معامله ای با آقای مشرف "اکنون منتفی است."

وقوع امر غیرقابل تصور؟

فشار بر آقای مشرف بار دیگر بالا گرفت، حداقل به خاطر محکومیت بین المللی در ارتباط با وضعیت فوق العاده و انتقاد جورج بوش رئیس جمهور آمریکا و متحد ژنرال مشرف از او.

	آیا مشرف دست به معامله تازه ای با دیگر نخست وزیر سابق زده است؟

حزب حاکم پاکستان (PML-Q) اکنون بیش از پیش در معرض خطر کسب نتایجی بد در انتخابات ژانویه قرار دارد.

به این ترتیب یک بار دیگر در پاکستان، آنچه غیرقابل تصور بود اکنون قابل هضم به نظر می رسد.

چند روز پیش ژنرال مشرف برای ملاقاتی فوری با پادشاه عربستان سعودی به آن کشور رفت.

چهار روز بعد، آقای شریف اعلام کرد که او به پاکستان باز خواهد گشت - معامله دیگری چاق شده است.

بسیاری ناظران معتقدند که پرویز مشرف تنها به این علت به آقای شریف اجازه بازگشت داده است که او چهره ای است که می تواند مانع موفقیت خانم بوتو در پنجاب شود.

هرکسی انتخابات پنجاب را ببرد کل انتخابات را برده است.

بهترین نتیجه برای ژنرال مشرف انشعاب در میان رای دهندگان است، که مانع تسلط یک حزب واحد بر پارلمان خواهد شد.

یک تحلیلگر وضعیت را چنین توصیف کرد: "این تنها چیزی است که می تواند باعث حفظ موقعیت ژنرال پرویز مشرف شود....اما حتی در آن صورت نیز هیچ تضمینی وجود ندارد، هرچه باشد اینجا پاکستان است."