محمد متین

	در حدود 90 هزار سرباز پاکستانی در مناطق شمالی پاکستان حضور دارند

بر اساس گزارشها از سوات در ایالت سرحد پاکستان عده ای دیگر که غیرنظامی بودند پس از آنکه از یک مینی بوس پائین آورده شدند به قتل رسیدند.

روستاییان می گویند مردان نقابدار که از طرفداران مولانا فضل الله بودند در ملاء عام به گردن زدن و کشتن قربانیان دست زدند.

نا آرامیها در مناطق قبیله ای و همچنین ایالت سرحد پاکستان، مدتی است که بدون وقفه ادامه دارد اما در خصوص حادثه اخیر در سوات می توان دستکم به یک نکته اساسی اشاره کرد و آن اینکه ستیزه جویان تندرو عملیات خود را از مناطق قبیله ای و نا آرام به دیگر مناطق شاید کمی آرامتر نه تنها تسری داده بلکه دست به خشونتهای بیشتری مانند گردن زدن نیروهای دولتی و آنهم بر اساس گزارشها در ملا عام زده اند.

گفتگو با محمد متین -- برنامه چشم انداز بامدادی

البته منطقه توریستی سوات (در شمال پیشاور) که تا همین اواخر منطقه ای آرام محسوب می شد برای بار اول نیست که شاهد خشونت هایی بوده است. در ماه ژوییه و در آنچه که ناظران آنرا پاسخ مستقیم به عملیات نظامیان پاکستانی در مسجد سرخ اسلام آباد می خوانند، ستیزه جویان حملاتی را علیه نظامیان پاکستانی مستقر در منطقه انجام دادند.

ستیزه جویان از حامیان مولانا فضل الله هستند؛ روحانی تندرو اسلامی که در حال حاضر هدایت گروه ممنوع شده "تحریک نفاذ شریعت محمدی" را عهده دار است. این گروه در روزهای پس از حوادث 11 سپتامبر 2001 از حامیان خود خواست تا برای کمک به طالبان در افغانستان به این کشور بروند. بدنبال حمایت پاکستان از آمریکا در "جنگ علیه تروریسم" و مقابله اسلام آباد با احزاب تندرو اسلامی، در سال 2002 فعالیت این گروه ممنوع اعلام شد و صوفی محمد رهبر آن دستگیر و به چند سال زندان محکوم شد.

اما با این وجود، این گروه بسیار فعال است و مولانا فضل الله که به او لقب "ملا رادیو" داده اند هم اکنون از طریق یک رادیوی اف ام (غیر قانونی) که براه انداخته برای حامیان خود موعظه می کند.

نکته پر اهمیت دیگری که با توجه حادثه سوات و نا آرامی های مداوم در مناطق سرحد و قبیله ای بخصوص در وزیرستان شمالی می توان به آن اشاره کرد، ناتوانی نظامیان پاکستان در کنترل کردن اوضاع است.

	تحلیلگرانی هستند که معتقدند ارتش دارای توان و روحیه کافی برای سرکوبی ستیزه جویان است اما معاملات پنهان قدرت بخصوص در داخل ارتش و آژانس های اطلاعاتی از دلایل زنده نگه داشتن درگیری ها و خشونت ها در منطقه

این درحالیست که اواخر هفته گذشته دولت 2500 نیروی تازه نفس به منطقه اعزام کرده است و در حال حاضر در حدود 90 هزار نیروی نظامی پاکستان در منطقه مستقر هستند.

اما با این وجود نه تنها از شدت خشونت ها با توجه به حجم این تعداد نیرو کاسته نشده بلکه به نظر می رسد که ستیزه جویان با جسارت بیشتری دست به عملیات می زنند و علاوه بر کشته و مجروح نمودن نیروهای نظامی در برخی از موارد تعداد زیادی از آنها را حتی به گروگان می گیرند.

در تازه ترین نمونه از این حوادث ستیزه جویان بیش از 250 سرباز و درجه دار را در "لدهه" از مناطق وزیرستان جنوبی به گروگان گرفتند. گفته می شود از سال 1971 و استقلال بنگلادش و تسلیم نظامیان پاکستانی به نظامیان هندی، این بیشترین تعداد سربازانیست که در یک عملیات به اسارت در آمده اند.

دلایل متفاوتی را می توان برای افزایش تحرکات ستیزه جویان نام برد. برخی از ناظران گفتگو بین نظامیان و رهبران ستیزه جو را نوعی "تسلیم تلویحی" دولت در برابر خواسته های ستیزه جویان، دادن زمان و مکان بیشتر به آنها و در نتیجه افزایش "جسارت" این گروه های تندرو می دانند.

	بسیاری بخصوص در مناطق قبیله ای و پشتون نشین پاکستان ائتلاف بین ژنرال مشرف و خانو بوتو را ائتلافی علیه خود تلقی می کنند

در همین حال هستند برخی دیگر از ناظران که معتفدند در بین صفوف ارتشیان بخصوص افرادی که به منطقه اعزام شده اند نوعی همدردی با ستیزه جویان که بسیاری از آنها پاکستانی هستند وجود دارد و ارتباط های مذهبی، سنتی، قبیله ای را باعث کم شدن انگیزه مقابله نظامیان با ستیزه جویان می دانند.

در همین رابطه تکیه تندروان به مذهب، سنن منطقه ای و قبیله ای از دلایلی است که به گفته برخی باعث ایجاد همدردی برخی از مردم محلی با ستیزه جویان می شود.

هستند البته دراین میان تحلیلگرانی که معتقدند ارتش دارای توان و روحیه کافی برای سرکوبی ستیزه جویان است اما معاملات پنهان قدرت بخصوص در داخل ارتش و آژانس های اطلاعاتی از دلایلی است برای زنده نگه داشتن درگیری ها و خشونت ها در منطقه.

در همین حال نکته ای را که نباید از نظر دور داشت، ائتلاف بین ژنرال پرویز مشرف، رئیس جمهور پاکستان و بی نظیر بوتو، نخست وزیر سابق پاکستان است که بسیاری بخصوص در مناطق قبیله ای و پشتون نشین پاکستان آن را ائتلافی علیه خود تلقی می کنند. در نتیجه دست کم در بعد داخلی افزایش حملات با هدف غایی تاثیر گذاری بر انتخابات عمومی کشور که انتظار می رود در اوایل سال آینده برگزار شود، از دلایل افزایش حملات ستیزه جویان است.

با توجه به این اوصاف پاکستان وارد مرحله ای حساس شده است. نا آرامی ها در شمال و شمال غرب پاکستان، اوضاع در افغانستان بخصوص در جنوب این کشور، انتظار رای دادگاه عالی پاکستان در خصوص فراقانونی بودن "مصالحه ملی" اعلام شده از سوی آقای مشرف، و همچنین انتظار رای دادگاه عالی درباره انتخابات ریاست جمهوری شش اکتبر از جمله مواردی هستند که تاثیر عمیقی بر معادلات و تحولات آتی در پاکستان خواهند داشت.