احمد زیدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	اسماعیل هنیه و محمود الزهار، نخستین کسانی بودند که بعد از آزادی جانستون با او ملاقات کردند

از زمانی که حماس کنترل نوار غزه را به دست گرفته است، آقای هنیه می کوشد تشکیلات تحت رهبری خود را به عنوان دولتی مسئول و مقید به اجرای نظم و قانون معرفی کند.

کوشش حماس در جهت آزادی آقای جانستون در واقع با نیت فوق صورت گرفته است و آقای هنیه امیدوار است که این رویداد به صورت نشانه ای از پایبندی حماس به تعهدات یک دولت مسئول، مورد استقبال بین المللی قرار گیرد.

هر چند که یاسر عبده ربه، از نزدیکان محمود عباس رئیس دولت خودگردان فلسطین، آزادی آلن جانستون را "پرده ای از یک نمایش" از سوی حماس برای بهبود وجهه آن گروه نامید، اما گوردون براون نخست وزیر بریتانیا نقش حماس در آزادی خبرنگار ربوده شده بی بی سی را "حیاتی" قلمداد کرد.

ظاهرا آقای براون با اظهار نظر خود، خواسته خود را نسبت به نقش حماس در آزاد سازی آقای جانستون بی اعتنا نشان ندهد، با این همه نشانه ای از تغییر سیاست بریتانیا و سایر متحدانش در برابر حماس در دست نیست.

یک سخنگوی گوردون براون تاکید کرده است که سیاست کشورش در برابر حماس تغییر نکرده و بریتانیا همچنان خواهان به رسمیت شناختن اسراییل و نفی خشونت از سوی این گروه است.

موضع گیری دولت بریتانیا نشانگر آن است که آزادی آقای جانستون نمی تواند در نگاه جهانی نسبت به حماس تغییری به وجود آورد، هر چند که این رویداد در کوتاه مدت موضع بین المللی را نسبت به حماس تلطیف می کند.

هرچند یکی از نزدیکان محمود عباس، آزادی آلن جانستون را "پرده ای از یک نمایش" از سوی حماس نامید، اما گوردون براون نقش حماس در آزادی خبرنگار ربوده شده بی بی سی را "حیاتی" قلمداد کرد.

در حقیقت اگر حماس در پی آن باشد که خود را به عنوان یک طرف مسئول و متعهد به جامعه بین‌المللی بقبولاند، آزادی آلن جانستون فرصت کم نظیری از این جهت در اختیار این گروه قرار داده است.

پس از آزادی آلن جانستون، حماس می تواند با اعلام آمادگی خود برای مبادله گلعاد شالیط، سرجوخه ربوده شده اسراییلی با شمار قابل توجهی از زندانیان فلسطینی، موقعیت تازه ای برای خود در خاورمیانه فراهم کند.

دولت اهود اولمرت نخست وزیر اسراییل خواهان آزادی آقای شالیط است و ظاهرا حاضر است در ازای آزادی او، صدها زندانی فلسطینی را از زندانهای اسراییل آزاد کند.

البته پس از دو پاره شدن دولت فلسطینی و تسلط حماس بر نوار غزه، موضوع مبادله گلعاد شالیط با زندانیان فلسطینی برای دولت آقای اولمرت سخت و پیچیده شده است، زیرا دولت اسراییل علاقمند نیست که آزادی شالیط به تحکیم موقعیت حماس منجر شود.

راستگرایان اسراییلی معتقدند که در شرایط حاضر مبادله آقای شالیط با زندانیان فلسطینی به زیان منافع دولت اسرائیل است و بهتر است که آقای اولمرت از این کار اجتناب کند.

اما مردم اسراییل از هر راه حلی که منجر به آزادی آقای شالیط شود، به شدت حمایت می کنند و همین مساله دولت آقای اولمرت را از طفره رفتن در مقابل مبادله سرباز ربوده شده با زندانیان فلسطینی باز می دارد، البته به شرطی که فرمول مبادله، "معتدل" باشد.

در حال حاضر حماس در ازای آزادی گلعاد شالیط آزادی صدها تن از شبه نظامیان وابسته به خود را از اسراییل طلب می کند، شبه نظامیانی که در بین آنها نام شماری از موثرترین فرماندهان گردان های عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس، نیز وجود دارد.

آزادی شالیط، سرجوخه اسرائیلی، در برابر آزادی صدها زندانی فلسطینی، موقعیت داخلی و خارجی حماس را به طور همزمان بهبود می بخشد و در این باره، کاری هم از اسراییل ساخته نیست.

قاعدتا دولت اهود اولمرت حاضر به آزاد کردن گلعاد شالیط به هر بهایی نیست، بخصوص اگر بهای آن آزاد کردن شماری از فرماندهان نظامی حماس باشد.

بدین ترتیب، اگر حماس بخواهد از مساله آقای شالیط به عنوان اهرمی برای آزادی نیروهای موثر خود از زندان اسراییل استفاده کند، به احتمال زیاد در آینده ای نزدیک مبادله ای صورت نخواهد گرفت.

اما اگر حماس در پی آن باشد که ضمن آزاد کردن شمار قابل توجهی از نیروهای معمولی و نه چندان موثر خود، از موضوع شالیط در جهت بهبود وجهه بین المللی خود بهره ببرد، در آن صورت، دولت اهود اولمرت چاره ای جز کنار آمدن با آن نخواهد داشت.

به هر حال آزادی شالیط در برابر آزادی صدها زندانی فلسطینی، موقعیت داخلی و خارجی حماس را به طور همزمان بهبود می بخشد و در این باره، کاری هم از اسراییل ساخته نیست.

با این همه، پیامدهای مثبت مبادله گلعاد شالیط با زندانیان فلسطینی برای حماس می تواند زودگذر باشد و پس از مدتی، همه چیز به خانه نخست بازگردد.

آنچه می‌تواند پیامدهای مثبت مبادله شالیط با زندانیان فلسطینی را استمرار بخشد، برقراری آرامش در مرز نوار غزه و اسراییل است.

احتمالا برخی از محافل اسراییلی با در نظر گرفتن این مساله که مبادله شالیط با زندانیان فلسطینی، صرفا اثراتی کوتاه در بهبود موقعیت حماس دارد، با اصل مبادله موافقند. اما حماس با تغییر استراتژی کنونی خود قادر است که اثرات چنین رخدادی را طولانی کند.

تغییر استراتژی اما برای حماس بسیار پرهزینه و دردناک است. بنابراین در روزهای آینده، حماس در انتخاب بین ادامه استراتژی کنونی خود که مبتنی بر جنگ مسلحانه با اسراییل است و تغییر در آن استراتژی، بر سر دو راهی سختی قرار خواهد گرفت.