طرفداران حماس در غزه مراکز وابسته به فتح و رهبری تشکیلات خودگردان را تصرف کرده اند

درگیری گروههای رقیب فلسطینی برای تسلط بر باریکه غزه با تصرف مراکز و خلع سلاح افراد وابسته به جناح فتح توسط شبه نظامیان حماس خاتمه یافته در حالیکه نخست وزیر وابسته به حماس بر ادامه فعالیت دولت تاکید نهاده است.

روز پنجشنبه محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطینی و رهبر جناح فتح، با صدور فرمانی، ضمن برکناری کابینه ائتلافی متشکل از اعضای حماس و فتح، انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودرس را اعلام داشت.

در واکنش به این اقدام، اسماعیل هنیه، نخست وزیر، در یک نشست خبری در روز جمعه، 25 ژوئن، این فرمان را نادیده گرفت و اعلام داشت که در راس دولت ائتلافی به کار خود ادامه می دهد.

بحران حاکمیت در غزه

تصرف دفاتر فتح توسط حماس

پیروزی حماس در غزه

آقای هنیه اقدام رییس تشکیلات خودگردان را عجولانه توصیف کرد و افزود که شرایط کنونی اجازه "تصمیم گیری های یکجانبه" را نمی دهد.

به نظر می رسد هدف رییس تشکیلات خودگردان از برکناری دولت نیز تحکیم موقعیت جناح فتح برای مقابله با عملیات احتمالی حماس در کرانه باختری بوده است و بعید به نظر می رسد این اقدام بر اوضاع در باریکه غزه تاثیر چندانی داشته باشد.

اسماعیل هنیه با تاکید بر اینکه شبه نظامیان حماس نظم و قانون را با قاطعیت به اجرا خواهند گذاشت، تشکیل یک دولت جداگانه فلسطینی در باریکه غزه را رد کرد و وحدت بین این بخش از سرزمین های فلسطینی و کرانه باختری را مورد تاکید قرار داد.

با اینهمه، تحولات روزهای اخیر به آرمان استقرار کشور مستقل فلسطینی در کرانه باختری و باریکه غزه ضربه ای شدید وارد آورده و تلاش جامعه بین المللی برای همزیستی مسالمت آمیز فلسطینیان در کنار اسرائیل را به مخاطره انداخته است.

واکنش جهانی

فرمان برکناری دولت ائتلافی به توصیه کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین - ساف - صادر شد که از تعدادی از سازمان های فلسطینی تشکیل یافته اما حماس در آن عضویت ندارد.

	هنیه فرمان برکناری دولت و انحلال پارلمان را نادیده گرفته است

در حالیکه کشورهای غربی از محمود عباس پشتیبانی می کنند، جنبش حماس از حمایت ایران و سوریه برخوردار است و به همین جهت، تحولات اخیر در غزه واکنش منفی اسرائیل و ایالات متحده را در پی داشته است.

وزیر دفاع اسرائیل گفته است که دولت او اجازه نخواهد داد باریکه غزه به محلی برای تشدید "عملیات تروریستی" علیه اسرائیل تبدیل شود و وزیر خارجه آمریکا نیز حمایت این کشور را از "اقدامات قانونی" رییس تشکیلات خودگردان اعلام داشته است.

مصر گفته است که به منظور مراقبت بیشتر از مرز مشترک با غزه و جلوگیری از ورود موج پناهجویان، نیروهای مرزبانی خود را تقویت کرده است و قرار است اتحادیه هم عرب به منظور یافتن راهی برای حل بحران کنونی به زودی تشکیل جلسه دهد.

تحولات غزه و این احتمال که ممکن است نبرد بین جناح های فلسطینی به کرانه باختری رود اردن هم کشیده شود باعث بروز نگرانی شدید در اردن شده است.

حدود نیمی از جمعیت اردن را فلسطینیان تشکیل می دهند و این خطر وجود دارد که گسترش درگیری به کرانه باختری به بروز رقابت و رویارویی بین طرفداران گروه های مختلف فلسطینی در این کشور منجر شود.

همچنین، کشورهای طرفدار غرب در منطقه نگران نفوذ ایران و سوریه هستند به خصوص اینکه ادامه و احتمالا تشدید تحریم اقتصادی باریکه غزه توسط کشورهای غربی می تواند حماس را هر چه بیشتر به کمک های مالی کشورهای مخالف روند صلح خاورمیانه وابسته کند.

در تهران، اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت و امام جمعه موقت تهران، در خطبه های نماز جمعه تصرف شهر غزه توسط حماس را حركتي در جهت تمايل دشمنان به ويژه رژيم صهيونيستی دانست.

آقای رفسنجانی درگیری های اخیر غزه را مورد انتقاد قرار داد و گفت "آنها به جای اين كه با دشمن مشترك خود رژيم اسرائيل مبارزه كنند اسلحه را روی يكديگر گرفته ‌اند."

سابقه حماس

با وجود اینکه دولت اسرائیل از میان رفتن اقتدار رهبری تشکیلات خودگردان در باریکه غزه را نگران کننده خوانده است، اما احتمالا عوامل تندرو در اسرائیل، که همواره با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالف بوده اند، از تسلط حماس بر غزه به عنوان دلیلی بر فقدان انسجام سیاسی در میان فلسطینیان و خطرات آن برای موجودیت اسرائیل بهره برداری خواهند کرد.

حرکت مقاومت اسلامی - حماس - موجودیت اسرائیل و توافقنامه های صلح با فلسطینیان را به رسمیت نمی شناسد و خواستار ادامه عملیات مسلحانه برای نابودی کشور یهود و تشکیل حکومت اسلامی در کرانه باختری، باریکه غزه و سرتاسر خاک اسرائیل است.

ممکن است برخی عوامل تندرو در تشکیلات سیاسی اسرائیل که همواره با ایجاد کشور مستقل فلسطینی مخالف بوده اند از تسلط حماس بر غزه به عنوان نشانه ای از بی ثباتی سیاسی در میان فلسطینیان و خطرات آن برای اسرائیل بهره برداری کنند

از اواخر دهه 1970، این گروه نفوذ خود را در میان تشکل های حرفه ای در سرزمین های اشغالی گسترش داد و برخی پژوهشگران گفته اند که در آن زمان، برخی نهادهای اسرائیلی به منظور تضعیف جنبش فتح به رهبری یاسر عرفات، از حماس حمایت می کردند.

در سال 1980، حماس به عنوان یک سازمان خیریه در اسرائیل به ثبت رسید اما با آغاز رهبری شیخ احمد یاسین در اواسط دهه 1980، این گروه به حمایت از اقدامات مسلحانه علیه اسرائیل گرایش یافت و فعالانه از انتفاضه فلسطینیان مشارکت کرد.

در اوایل دهه 1990 و در نتیجه امضای توافقنامه صلح فلسطینیان و اسرائیل، رهبران سازمان آزادیبخش فلسطین از تبعید در خارج به اراضی اشغالی بازگشتند، تشکیلات خودگردان را ایجاد کردند و رهبری آن را بر عهده گرفتند.

گفته می شود که از همان زمان، اعضای گروه هایی مانند حماس، که در انتفاضه شرکت کرده بودند، از واگذاری قدرت به رهبران و اعضای ساف، که در سال های انتفاضه در کشورهای خارجی اقامت داشتند، احساس ناخرسندی می کردند هرچند در زمان حیات یاسر عرفات، توان رقابت با ساف را نداشتند.

حماس با شرکت در انتخابات شوراهای محلی فلسطینی در سال 2004 وارد فعالیت های سیاسی شد هرچند شاخه نظامی آن همچنان به عملیات مسلحانه از جمله بمب گذاری های انتحاری علیه اسرائیل ادامه می داد.

این گروه در انتخابات پارلمانی ژانویه 2006 نیز شرکت کرد و با کسب اکثریت کرسی های پارلمانی، رهبری کابینه فلسطینی را در دست گرفت هر چند با وجود فشارهای بین المللی، از پذیرش تصمیم های ساف در مورد شناسایی موجودیت اسرائیل و نفی عملیات مسلحانه خودداری ورزیده است.