احمد زیدآبادی کارشناس مسایل ایران و منطقه

	مقتدی صدر وابسته به خاندانی از روحانیون بلندپایه در عراق است

خروج گروه مقتدی صدر از دولت عراق در اعتراض به مخالفت آقای مالکی با تعیین جدول زمانی برای عقب نشینی ارتش آمریکا از خاک عراق صورت می گیرد.

مقتدی صدر که در عین حال رهبری یک گروه شبه نظامی به نام 'سپاه مهدی' را نیز به عهده دارد، هفته پیش در چهارمین سالگرد سقوط صدام حسین، طرفداران خود را به برپایی تظاهرات در شهرهای نجف و کوفه به منظور درخواست برای تعیین جدول زمانی برای عقب نشینی ارتش آمریکا در عراق فراخواند.

در پی فراخوان آقای صدر، دهها هزار نفر در نجف و کوفه گرد هم آمدند و برخی از آنها شعارهایی علیه حضور نظامی آمریکا در عراق سر دادند.

نوری المالکی نخست وزیر عراق درخواست جریان مقتدی صدر را برای زمان بندی خروج ارتش آمریکا از عراق رد کرده، مساله ای که به نوبه خود تصمیم گروه صدر را برای خروج از دولت ائتلافی عراق در پی داشت.

مقتدی صدر از زمانی که نظامیان آمریکا و عراق طرحی را برای استقرار نظم و آرامش در بغداد و برخی دیگر از شهرهای عراق به اجرا گذاشته اند، در ملاء عام حاضر نشده و منابع آمریکایی و عراقی مدعی اند که او در ایران به سر می برد.

گروه صدر ۳۲ نماینده در مجلس ۲۷۵ نفری عراق دارد و خروج آن از دولت ائتلافی، تاثیر عمده ای بر موقعیت پارلمانی دولت عراق نمی گذارد، اما از نقطه نظر سیاسی مکن است پیامدهای قابل توجهی در بر داشته باشد.

مقتدی صدر وابسته به خاندانی از روحانیون بلندپایه در عراق است که برخی از آنها در مبارزه با رژیم صدام حسین به قتل رسیده اند.

مقتدی صدر خود اگر چه از تحصیلات بالای دینی برخوردار نیست، اما در بین هواداران رادیکال خود از محبوبیت برخوردار است. پیروان او در شهرهای شیعه نشین عراق پراکنده اند و مهمترین پایگاه او در حال حاضر شهرک صدر در حاشیه بغداد است که مردم فقیر و محروم شیعه را در خود جای داده است.

مقتدی صدر وی اگر چه از تحصیلات بالای دینی برخوردار نیست، اما در بین هواداران رادیکال خود از محبوبیت برخوردار است

در واقع رفتار مقتدی صدر و گروه او از همان ابتدای سقوط صدام حسین برای دولت های عراق دردسر ساز بوده است.

نیروهای مقتدی صدر در ابتدا با کشتن مجید خویی فرزند آیت الله ابولقاسم خویی از مراجع تقلید شیعه در نجف، مورد توجه محافل خارجی قرار گرفتند.

نخستین موضع گیری سیاسی آقای صدر نیز همراه با تعرض به مراجع ایرانی الاصل مقیم عراق و دفاع از ناسیونالیسم عربی بود، اما او به تدریج از مواضع ضد ایرانی خود فاصله گرفت و با سفر به تهران در شمار متحدان جمهوری اسلامی در آمد.

در مجموع گروه مقتدی صدر از آغاز فعالیت علنی خود تا کنون رفتار یکنواختی نداشته وبه گفته منتقدانش، هر از چندی دست به ماجراجویی زده است.

حدود دو سال پیش، شبه نظامیان وابسته به مقتدی صدر شهرهای نجف و کوفه را به کنترل خود در آوردند و شرایط را بر روحانیون میانه رو شیعه سخت کردند. تسلط بر نجف و کوفه باعث درگیری شبه نظامیان ارتش مهدی با نظامیان آمریکایی شد.

نیروهایی آمریکایی ابتدا برای مقتدی صدر به اتهام قتل مجید خویی حکم بازداشت صادر کردند و سپس برای بیرون راندن شبه نظامیان او از نجف، درگیر جنگ شدند.

مقتدی صدر سن: ۳۰ سال جوان ترین پسر آیت الله محمد صادق صدر که در سال ۱۹۹۹ ترور شد سپاه مهدی را در سال ۲۰۰۳ تشکیل داد در سال ۲۰۰۵ به دولت اتئلافی عراق پیوست

تلفات فراوان نیروهای وابسته به صدر در کنار میانجیگری روحانیون بلندپایه شیعه و دولت وقت عراق، در نهایت منجر به خروج ارتش مهدی از شهرهای تحت تسلط آن و چشم پوشی ارتش آمریکا از بازداشت آقای صدر شد.

از آن پس مقتدی صدر برای پیوستن به روند سیاسی در عراق از خود علاقه نشان داد و با شرکت در انتخاباتی پارلمانی عراق و به دست آوردن ۳۰ کرسی بخشی از دولت ائتلافی عراق شد.

با این همه، جریان صدر هیچگاه از فعالیت های نظامی و تکرار درخواست خروج ارتش آمریکا از عراق دست بر نداشته است.

نیروهای ائتلاف بین المللی مستقر در عراق، ربودن، شکنجه و قتل فعالان سنی در بغداد را به گروه صدر نسبت می دهند و بر این باورند که شبه نظامیان وابسته به این گروه چه در پوشش پلیس عراق و چه به طور مستقل اقدام به ربودن سنی ها به تلافی بمب گذاری های پر تلفات در مناطق شیعه نشین بغداد می کنند.

در واقع از زمانی که شورشیان سنی، حرم دو امام شیعه را در سامراء بمب گذاری و تخریب کردند، برخی از گروههای شبه نظامی شیعه نیز سیاست خویشتن داری در مقابل تحریکات فرقه ای را رها کردند و درگیر جنگ فرقه ای شدند.

از آن زمان تاکنون گروه مقتدی صدر همواره یکی از متهمان اصلی دامن زدن به جنگ فرقه ای در عراق بوده است. از همین رو، در برنامه ای که ارتش آمریکا برای مهار جنگ های فرقه ای در بغداد به اجرا گذاشته، مقابله با نیروهای سپاه مهدی بخش مهمی از این برنامه بوده است.

خروج جریان آقای صدر از دولت آقای مالکی به خودی خود شاید از اهمیت چندانی برخوردار نباشد و حتی ممکن است به سود دولت آقای مالکی در جهت جذب گروههای سنی و ایجاد آشتی ملی در عراق باشد

تاکنون ارتش آمریکا چند تن از رهبران ارتش مهدی را بازداشت کرده است، اما گویا به دستور آقای صدر بسیاری از فرماندهان این گروه شبه نظامی مخفی شده اند تا از حملات ارتش آمریکا در امان باشند.

از زمان اجرای طرح امنیتی بغداد، آقای صدر به رغم مواضع رادیکالش، در مجموع با احتیاط رفتار کرده و به جز چند روز درگیری در شهر دیوانیه، نیروهایش را از درگیر شدن با ارتش عراق بازداشته است، ضمن آنکه از رویارویی تحریک آمیز با ارتش آمریکا نیز پرهیز کرده است.

به هر حال، خروج جریان آقای صدر از دولت آقای مالکی به خودی خود شاید از اهمیت چندانی برخوردار نباشد و حتی ممکن است به سود دولت آقای مالکی در جهت جذب گروههای سنی و ایجاد آشتی ملی در عراق باشد. اهمیت مساله اما به این است که جریان صدر در خارج از دولت عراق می خواهد چگونه رفتار کند.

اگر مقتدی صدر بخواهد با توسل به شیوه های اعتراض آمیز مدنی مانند آنچه هفته قبل هوادارانش در نجف و کوفه به نمایش گذاشتند، با سیاست های دولت عراق و حضور ارتش آمریکا مقابله کند، در آن صورت، اقدامات گروه وی آسیب بیشتری به امنیت ناپایدار عراق وارد نخواهد کرد، اما اگر او در پی فعالیت های مسلحانه برای اعمال فشار به دولت عراق و ارتش آمریکا باشد، در آن صورت، احتمال اینکه شکاف در صفوف شیعیان عراق بیشتر شود و شهرهای شیعه نشین نیز ثبات خود را از دست دهند، کم نخواهد بود.