احمد زيدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	دفتر مقتدی صدر بازداشت عبدالهادی دراجی مدير ارتباطات اين دفتر را تاييد کرده است

گروه صدر که بيش از سی نماينده در مجلس عراق و پنج وزير در کابينه نوری مالکی، نخست وزير عراق دارد، حدود يک ماه قبل در اعتراض به ديدار آقای مالکی با جورج بوش، رئيس جمهور آمريکا در امان پايتخت اردن، مشارکت خود را در دولت به حال تعليق در آورد.

ظاهرا گروه آقای صدر پی برده بود که هدف از مذاکرات امان، تحت فشار قرار دادن نوری مالکی برای خلع سلاح ارتش مهدی شاخه نظامی اين گروه است.

در واقع از ابتدای سرنگونی رژيم صدام حسين توسط ارتش آمريکا در اوايل سال ۲۰۰۳ ميلادی، سپاه مهدی همواره يکی از گروه های شبه نظامی "مساله ساز" برای آمريکا بوده است.

تا پيش از حمله ارتش آمريکا به خاک عراق، مقتدی صدر رهبر سپاه مهدی، چهره شناخته شده ای برای محافل خارجی نبود، هر چند که برخی از روحانيون بلند پايه خانواده وی شهرتی به سزا داشتند خصوصا آنهايی که توسط عوامل رژيم صدام حسين به قتل رسيده بودند.

مقتدی و ايران: از مخالف تا متحد

مواضع ضد ايرانی آقای مقتدی صدر اما با سفر وی به تهران و ملاقات او با مقام های ارشد جمهوری اسلامی به پايان رسيد. پس از سفر آقای صدر به تهران ديگر مواضع پان عربيستی از او شنيده نشد. حتی به عکس، محافل سياسی و مطبوعاتی او را به عنوان متحد ايران معرفی کردند

مقتدی صدر نخستين موضع گيری های سياسی خود را با رويکردی پان عربيستی آغاز کرد و با ايرانی خواندن مليت مراجع تقليد شيعه در نجف بويژه آيت الله علی سيستانی خواستار عدم دخالت آنها در امور عراق شد.

به قتل رساندن مجيد خويی فرزند آيت الله ابوالقاسم خويی در حرم امام علی در نجف، نشانه ديگری از گرايش به شدت ملی گرايانه گروه صدر تفسير شد، گو اينکه بعدها معلوم شد که اين قتل به دليل گرايش های مداراجويانه آقای خويی و تلاش او برای جلوگيری ازانتقام جويی عليه خادمان حرم بوده است.

مواضع ضد ايرانی آقای مقتدی صدر اما با سفر وی به تهران و ملاقات او با مقام های ارشد جمهوری اسلامی به پايان رسيد. پس از سفر آقای صدر به تهران ديگر مواضع پان عربيستی از او شنيده نشد. حتی به عکس، محافل سياسی و مطبوعاتی او را به عنوان متحد ايران معرفی کردند.

با اين همه، مقتدی صدر نفوذی قابل توجه در محله های محروم شيعه نشين بغداد و شهرهای جنوبی عراق به هم زد. همين موقعيت به او امکان داد که نيروهای بيشتری از بين شيعيان در گروه شبه نظامی خود جذب کند و بر شهرهای مقدس شيعه مانند نجف و کوفه و کربلا مسلط شود.

رويارويی آمريکا و سپاه مهدی

	مقام های آمريکايی به دولت آقای مالکی فشار آورده اند تا گروه مقتدی صدر را خلع سلاح کند

تسلط سپاه مهدی بر شهرهای مقدس شيعه، باعث نارضايتی روحانيون بلندپايه، دولت موقت عراق و ارتش آمريکا شد.

در جنگ های شديد که بين ارتش آمريکا و سربازان سپاه مهدی در بغداد و نجف رخ داد، بسياری از نيروهای سپاه مهدی جان خود را از دست دادند و سرانجام مقتدی صدر با پذيرش شرايط آمريکا و دولت موقت عراق برای واگذاشتن کنترل شهرهای مذهبی عراق، به آتش بس تن داد.

از آن پس گروه مقتدی صدر وارد روند سياسی عراق شد تا بخشی از قدرت حاکم باشد. در انتخاباتی که در ژانويه سال ۲۰۰۶ در عراق برگزار شد، گروه صدر نيز فعالانه شرکت کرد و توانست بيش از سی کرسی نمايندگی مجلس عراق را در چارچوب ائتلاف با ديگر گروه های شيعی به خود اختصاص دهد.

با اين حال، بدگمانی نسبت به گروه مقتدی صدر در بين بخشی از سياستمداران عراق و نيروهای آمريکايی همچنان پا بر جا بود. اين بدگمانی بخصوص پس از حمله به حرم امامان شيعه در سامره که سبب بروز تصفيه حساب های فرقه ای در عراق شد، بيشتر شد.

منابع آمريکايی گروه مقتدی صدر را متهم کردند که نه لزوما به ابتکار خود، بلکه با تحريک ايران و دريافت کمک های مالی و تسليحاتی از آن کشور، می کوشد تا عراق را نا امن کرده است

در واقع پس از تخريب مرقد امامان دهم و يازدهم شيعه در سامره، موجی از انتقام جويی فرقه ای در عراق رواج پيدا کرد و در اين ميان شبه نظاميان وابسته به مقتدی صدر به عنوان متهم رديف اول اين انتقام جويی ها معرفی شدند.

افزون بر اين، منابع آمريکايی گروه مقتدی صدر را متهم کردند که نه لزوما به ابتکار خود، بلکه با تحريک ايران و دريافت کمک های مالی و تسليحاتی از آن کشور، می کوشد تا عراق را نا امن کرده و موقعيتی شبيه حزب الله لبنان برای خود در عراق فراهم کند بدين معنا که نقش دوگانه سياسی و نظامی را به طور توآمان بازی کند.

رويارويی مالکی و صدر

بر همين اساس، مقام های آمريکايی به دولت آقای مالکی فشار آوردند تا گروه مقتدی صدر را خلع سلاح کند و اجازه ندهد که آنها ضمن مشارکت در دولت، شبه نظاميان وابسته به خود را داشته باشند.

دولت آقای مالکی از آنجا که متکی بر ائتلاف يکپارچه عراق از جمله گروه مقتدی صدر بود، از برخورد جدی با شبه نظاميان اين گروه خودداری کرد، اما فشار آمريکا و متحدان سنی دولت نيز در اين باره روز به روز افزايش يافت.

آنچه همچنان مبهم است اين است که آيا آقای مالکی برخورد با شبه نظاميان وابسته به مقتدی صدر را تا خلع سلاح نهايی آنها ادامه خواهد داد؟ و يا اينکه آيا آقای صدر به بهای روياروی با دولت شيعه عراق و حذف از نهادهای حاکم، از خلع سلاح داوطلبانه طفره خواهد رفت؟

جورج بوش رئيس جمهور آمريکا سرانجام در استراتژی تازه خود در باره جنگ عراق تلويحا به آقای مالکی هشدار داد يا با گروه های شبه نظامی نظير ارتش مهدی مقابله کند و يا اينکه آمريکا حمايت خود را از دولت وی قطع خواهد کرد.

پس از اعلام استراتژی تازه جورج بوش، آقای مالکی چندين بار از عزم جدی خود برای مقابله با شبه نظاميان، صرف نظر از گرايش های سياسی و مذهبی آنان خبر داده و در روزهای اخير از دستگيری چهار صد تن از آنان پرده برداشته است.

گروه صدر از دستگيری چهار صد تن از اعضايش اظهار بی اطلاعی کرده است، اما خبر بازداشت عبدالهادی دراجی توسط نيروهای امنيتی عراق می تواند روابط دولت عراق و گروه صدر وارد مرحله ای ديگر از تشنج کند.

آنچه اما همچنان مبهم است اين است که آيا آقای مالکی برخورد با شبه نظاميان وابسته به مقتدی صدر را تا خلع سلاح نهايی آنها ادامه خواهد داد؟ و يا اينکه آيا آقای صدر به بهای روياروی با دولت شيعه عراق و حذف از نهادهای حاکم، از خلع سلاح داوطلبانه طفره خواهد رفت؟