احمد زيدآبادی کارشناس امور خاورميانه

	برخی رسانه های عربی هدف از اجلاس اسلام آباد را تشکيل ائتلاف تازه ای از سوی کشورهای مسلمان سنی عليه ايران و شيعيان اعلام کرده اند

آنها همچنين قصد دارند در اين گردهمايی مقدمات اجلاس سران اين هفت کشور را، که قرار است در آينده ای نزديک در شهر مکه برگزار شود، فراهم کنند.

برخی رسانه های عربی هدف از اجلاس اسلام آباد را تشکيل ائتلاف تازه ای از سوی کشورهای مسلمان سنی عليه ايران و شيعيان اعلام کرده اند، مساله ای که از سوی رجب طيب اردوغان، نخست وزير ترکيه، و مقام های پاکستانی به شدت تکذيب شده است.

اجلاس اسلام آباد در واقع با تلاش و ابتکار پرويز مشرف، رئيس جمهور پاکستان، و به منظور پيدا کردن راه حلی برای مشکلات فزاينده دنيای اسلام صورت گرفته است و به نظر نمی رسد که هدفی ضد ايرانی يا ضد شيعی را دنبال کند، هر چند که نتايج احتمالی آن به طور غير مستقيم بر وضعيت جمهوری اسلامی تاثير جدی خواهد گذاشت.

آقای مشرف به عنوان رهبر کشوری که بيش از ساير کشورهای مسلمان در معرض تهديد اختلاف های فرقه ای و خشونت های ناشی از برداشت های افراطی از اسلام بوده، مدت هاست که نسبت به رشد افراط گرايی در دنيای اسلام هشدار می دهد و بر لزوم گسترش برداشتی معتدل و عقلانی از اسلام اصرار می ورزد.

هشدارهای آقای مشرف به علت وجهه عمدتا نظامی وی و نحوه به قدرت رسيدنش در پاکستان، از طرف محافل نوگرا و همچنين سنتی دنيای اسلام - که هر دو به شيوه خاص خود مدافع اعتدال گرايی اند - اغلب ناديده گرفته شده است. اما با توجه به عمق مشکلات جهان اسلام به نظر می رسد که آقای مشرف بيش از ديگر رهبران کشورهای اسلامی، از ماهيت خطری که دنيای اسلام را تهديد می کند، آگاهی دارد و اين نيز احتمالا به دليل موقعيت داخلی و خارجی ويژه پاکستان است.

به هر حال، پس از آنکه هشدارهای آقای مشرف از سوی کشورهای اسلامی مورد توجه لازم قرار نگرفت و در پی آن، احتمال وقوع جنگ فرقه ای در دنيای اسلام در پرتو تحولات عراق و لبنان مطرح شد، رئيس جمهور پاکستان شرايط را برای برداشتن گامی عملی در جهت انديشه های خود مناسب يافت.

از همين رو، آقای مشرف حدو دو هفته پيش با سفری دوره ای به پايتخت کشورهای مهم اسلامی تلاش کرد تا رهبران آنها را نسبت به يافتن راهکاری جمعی در جهت کاهش بحران های دنيای اسلام متقاعد کند.

به نظر می رسد که غيبت ايران در اجلاس اسلام آباد نه به علت آنچه برخی رسانه ها اهداف ضد ايرانی و ضد شيعی اجلاس دانسته اند، بلکه به علت جهت گيری متفاوت ايران با هفت کشور حاضر در اجلاس نسبت به مساله فلسطين است

پرويز مشرف افزون بر کشورهايی که نمايندگان آنها در اجلاس اسلام آباد حضور دارند، از ايران نيز ديدن کرد، اما ظاهرا وی نتوانست رهبران جمهوری اسلامی را به پذيرش فرمولی که به مناقشات داخلی و بين المللی جهان اسلام از جمله مناقشه اعراب و اسراييل خاتمه دهد، ترغيب کند.

آقای مشرف به مساله فلسطين به عنوان عامل و شتاب دهنده حرکت های بنيادگرايانه و افراطی در جهان اسلام و اوج گرفتن تضاد اسلام و غرب می نگرد و بر اين باور است که برای مهار افراط گرايی در بين مسلمانان و ايجاد رابطه ای متعادل و منطقی بين اسلام و غرب، لازم است که بحران فلسطين هر چه سريعتر پايان يابد.

راه حل مورد نظر آقای مشرف برای حل بحران فلسطين، موضع گيری واحد کشورهای اسلامی در برابر اين بحران بر اساس حمايت از فرمول تاسيس کشور مستقل فلسطين در کنار اسراييل است، فرمولی که طبعا نمی تواند مورد حمايت رهبران ايران قرار گيرد.

بر اين اساس، به نظر می رسد که غيبت ايران در اجلاس اسلام آباد نه به علت آنچه برخی رسانه ها اهداف ضد ايرانی و ضد شيعی اجلاس دانسته اند، بلکه به علت جهت گيری متفاوت ايران با هفت کشور حاضر در اجلاس نسبت به مساله فلسطين است.

کشورهای حاضر در اجلاس اسلام آباد حتی اگر به منظور خودداری از تحريک ايران، موضع روشنی در برابر برنامه اتمی اين کشور نگيرند، راه حل آنها برای ساير بحران های منطقه، از جمله مساله فلسطين، نيز به خودی خود کافی است تا باعث انزوای ايران در جهان اسلام شود

به هر صورت، گردهمايی وزيران خارجه هفت کشور مسلمان در اسلام آباد، تلاشی برای به دست گرفتن ابتکار عمل از درون دنيای اسلام برای حل مشکلات اين حوزه بحران خيز از جهان است و اگر هفت کشور اسلامی حاضر در اجلاس اسلام آباد موفق شوند برای مشکلات عمده ای که در دستور کار خود قرار داده اند به راه حل واحدی دست يابند، امکان پيشرفت جدی در جهت برون رفت از بحران های پيش روی جوامع اسلامی وجود خواهد داشت.

اما، دستيابی هفت کشور فوق به راه حلی واحد در باره بحران های دنيای اسلام، ايران را در انزوا و رو در روی ائتلاف هفت گانه فوق قرار می دهد، بخصوص اگر اين کشورها تنها راه حل بحران هسته ای ايران را پذيرش قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنيت سازمان ملل از طرف جمهوری اسلامی بدانند.

کشورهای حاضر در اجلاس اسلام آباد حتی اگر به منظور خودداری از تحريک ايران، موضع روشنی در برابر برنامه اتمی اين کشور نگيرند، راه حل آنها برای ساير بحران های منطقه، از جمله مساله فلسطين، نيز به خودی خود کافی است تا باعث انزوای ايران در جهان اسلام شود.

خلاصه آنکه، اجلاس اسلام آباد، مهمتر از آن چيزی است که در ابتدا امر به نظر می رسد.

اغلب شرکت کنندگان در اجلاس ممکن است به واقع، قصد تحت فشار قرار دادن ايران را نداشته باشند، اما اعلام علنی ديدگاههای آنان، آن هم به عنوان مرکز ثقل جهان اسلام، جمهوری اسلامی را در وضع سختی قرار می دهد.