احمد زيدآبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	گروه هايی از فلسطينيان در سرزمين های اشغالی در اعتراض به اعدام صدام حسين تظاهرات کردند

چنين رويکرد متفاوتی نسبت به اعدام صدام حسين در بين مسلمانان نشان می دهد که آنها هر کدام از زوايه سود و زيان خاص خود به امور جهان می نگرند و در مجموع توجه چندانی به سود و زيان همکيشان خود ندارند.

در اين ميان واکنش فلسطينی ها به اعدام صدام حسين مثال زدنی است. فلسطينی ها بيش از ساير اعراب خود را سوگوار صدام حسين نشان دادند.

طبق گزارش رسانه های بين المللی، صدها تن از مردم جنين و بيت لحم و ساير شهرهای فلسطينی در کرانه باختری رود اردن با برپايی خيمه های عزا در خيابان ها به سوگ صدام حسين نشستند و عليه جورج بوش، رئيس جمهور آمريکا، نوری مالکی، نخست وزير عراق، و مقتدی صدر روحانی تندرو شيعه شعار دادند.

سوگواری فلسطينی ها در مرگ صدام حسين شايد طبيعی به نظر برسد چرا که رئيس جمهور سابق عراق، يکی از جدی ترين حاميان فلسطين به شمار می رفت.

آيا تداوم اشغال سرزمين های فلسطينی و تحقيرهای ناشی از آن، هر رهبر ضد اسراييلی را صرف نظر از سياست وی در برابر ملتش، نزد فلسطينی ها محبوب کرده است؟

در واقع فلسطينی ها چندين دهه متحد نزديک صدام حسين بودند و در برخی مراحل، اين اتحاد را به بهای از دست دادن متحدان ديگر حفظ کردند.

برای نمونه با وقوع انقلاب ايران در سال ۱۳۵۷ خورشيدی (1979 ميلادی) نظام برآمده از انقلاب نزديکترين روابط را با سازمان آزاديبخش فلسطين (ساف) برقرار کرد و رهبران انقلاب از ياسر عرفات رئيس فقيد ساف در تهران به گرمی استقبال کردند.

عرفات بر سر دو راهی ايران و عراق

در آن مقطع، چرخش کامل سياسی ايران از صورت متحد نزديک آمريکا و دوست اسراييل به سمت دشمنی با آنها، برای ياسر عرفات غنيمتی باورنکردنی بود بخصوص اينکه در همان زمان انور سادات رئيس جمهور وقت مصر، با امضای پيمان کمپ ديويد با اسراييل، زمينه انزوای ساف را در سطح جهان فراهم آورده بود.

خوشحالی آقای عرفات از چرخش سياسی ايران به سمت فلسطين اما چندان دير نپاييد، زيرا با آغاز جنگ عراق و ايران در شهريور سال ۱۳۵۹ رهبر ساف پس از يک دوره تلاش ناکام ديپلماتيک برای ميانجی گری بين دو کشور، در نهايت مجبور شد بين آيت الله خمينی و صدام حسين يکی را انتخاب کند و او بدون هرگونه پرده پوشی صدام حسين را انتخاب کرد.

حمايت ياسر عرفات از صدام حسين در جنگ هشت ساله ايران و عراق، سبب بروز خصومت بين ساف و جمهوری اسلامی شد.

رهبران جمهوری اسلامی با همذات دانستن صدام حسين و ياسر عرفات با رهبران اسراييل و آمريکا، تلاش کردند تا مساله فلسطين را از رهبران ساف جدا نشان دهند و حتی ادامه جنگ با عراق را حرکتی ضد اسراييلی و با هدف آزادی بيت المقدس معرفی کنند.

رهبران ساف نيز به نوبه خود در برابر اين رويکرد جمهوری اسلامی واکنش خشمگينانه ای بروز دادند به طوری که صلاح خلف (ابواياد) رهبر بلندپايه فقيد ساف، شعار دولت ايران مبنی بر "راه قدس از کربلا می گذرد" را به مسخره گرفتن آرمان فلسطين دانست.

جنگ با ايران؛ خصومت با اسرائيل

با پايان يافتن جنگ ايران و عراق، در روابط تهران و ساف تحول چشمگيری روی نداد، اما روابط ساف با عراق مستحکمتر شد چرا که صدام حسين به اتکاء به زرادخانه سلاح های موشکی و شيميايی خود که در طول جنگ با ايران به آنها دست يافته بود، در صدد برآمد که قدرت نظامی خود را برای بيرون راندن اسراييل از سرزمين های اشغالی کرانه باختری و نوار غزه، به کار گيرد.

اظهارات صدام حسين مبنی بر تغيير توازن قوا در خاورميانه و لزوم عقب نشينی اسراييل از سرزمين های اشغالی، به همان اندازه که برای فلسطينی ها خوشايند بود، زنگ خطر را برای اسراييل به صدا در آورد.

حملات موشکی عراق به خاک اسراييل در زمان جنگ اول خليج فارس، موجب خوشحالی بسياری فلسطينی ها بود که در کرانه باختری و نوار غزه با فرود آمدن هر موشک عراقی به شهرهای اسراييلی، به پشت بامها می رفتند و از صدام می خواستند تل آويو را هم هدف قرار دهد

در اين دوره، اسراييلی ها از امکان حمله پيشگيرانه خود به تاسيسات نظامی عراق سخن می گفتند و صدام حسين نيز با اشاره به سلاح های شيميايی خود تهديد می کرد که اگر کشورش مورد حمله اسراييل قرار گيرد، نيمی از اسراييل را ويران خواهد کرد.

در گير و دار تهديدهای متقابل عراق و اسراييل، صدام حسين در اقدامی که تحليل گران هنوز هم نسبت به انگيزه آن دچار اختلاف هستند، به خاک کويت لشکر کشيد و آن را به خاک عراق ضميمه کرد.

موشک های صدام؛ شادی فلسطينيان

مهاجران فلسطينی ساکن در کويت از حمله عراق استقبال کردند و به همکاری با نيروهای اشغالگر پرداختند. اين اقدام فلسطينی های ساکن کويت خشم ساکنان محلی و ساير اعراب محافظه کار را عليه مجموعه فلسطينی ها برانگيخت و اوضاع زمانی بغرنجتر شد که ياسر عرفات نيز ضمن خودداری از محکوم کردن حمله عراق به کويت، عملا در کنار محدود رهبران عرب متحد صدام حسين باقی ماند.

ياسر عرفات در طول اشغال کويت تلاش بسياری کرد تا آمريکا و متحدان آن را از حمله به عراق باز دارد، اما تلاش او بی نتيجه ماند.

	صدام حسين در طول انتفاضه دوم فلسطينيان به عاملان عمليات انتحاری عليه اهداف اسراييلی کمک مالی می کرد

جنگ در اوايل سال ۱۹۹۱ عليه عراق آغاز شد در حالی که بسياری از فلسطينی ها می پنداشتند که صدام حسين به صورت نيرويی شکست ناپذير در آمده است.

حملات موشکی عراق به خاک اسراييل در طول جنگ، موجی از شور و شادی در بين فلسطينی ها پديد آورد. مردم شهرهای رام الله، الخليل، نابلس، جنين و بيت لحم و ساير شهرهای کرانه باختری و نوار غزه با فرود آمدن هر موشک عراقی به شهرهای اسراييلی، به پشت بامها می رفتند و از صدام حسين می خواستند که تل آويو را هدف سلاح های شيميايی خود قرار دهد.

اين بار هم شور و شادی فلسطينی ها ديری نپاييد، زيرا پس از چهل روز بمباران بی سابقه عراق توسط آمريکا و متحدانش، صدام حسين نه فقط مجبور به عقب نشينی از کويت شد، بلکه اغلب تاسيسات نظامی و صنعتی عراق از بين رفت و او مجبور شد دوازده قطعنامه تحقيرآميز سازمان ملل را برای خلع سلاح خود و پرداخت غرامت به کويت بپذيرد.

در عزای حامی؟

پايان جنگ اما برای فلسطينی ها هم مصيبت بار بود. آنها تاوان اتحاد خود را با صدام حسين از طريق اخراج مهاجران فلسطينی از کويت و قطع کمک های مالی چند کشور عرب ديگر پرداختند.

آيا تداوم بيش از حد منازعه اعراب و اسراييل به رهبران مسلمان اين فرصت را داده که به رغم سياست های سرکوب گرانه داخلی خود، با طرح شعارهای ضد اسراييلی به قهرمان فلسطينیان و برخی ديگر از توده های عرب و مسلمان بدل شوند؟

با گذشت زمان اما فلسطينی ها سعی کردند که روابط خود را با کشورهای محافظه کار عرب ترميم کنند و صدام حسين محکوم به انزوا را به فراموشی بسپارند.

صدام حسين اما در طول انتفاضه دوم نيز با حمايت مالی از عاملان عمليات انتحاری عليه اهداف اسراييلی ظهوری دوباره برای فلسطينی ها داشت، هر چند که به دليل ضعف بين المللی خود نتوانست سبب تحرک تازه ای در بين آنان شود.

با اين سابقه، شايد چندان غير طبيعی نباشد که فلسطينی ها برای صدام سوگواری کنند، اما جای طرح اين پرسش وجود دارد که چرا آنان به رنج مردمی را که در عراق، ايران و کويت قربانی بی رحمی صدام حسين شدند، توجهی ندارند؟

آيا تداوم اشغال سرزمين ها و تحقيرهای ناشی از آن، هر رهبر ضد اسراييلی را صرف نظر از سياست وی در برابر ملتش، نزد فلسطينی ها محبوب کرده است و يا اينکه، تداوم بيش از حد منازعه اعراب و اسراييل به رهبران مسلمان اين فرصت را داده است که به رغم سياست های سرکوب گرانه داخلی خود، با طرح شعارهای ضد اسراييلی به قهرمان فلسطينیان و برخی ديگر از توده های عرب و مسلمان بدل شوند؟