هند در انتظار نخست وزیری راهول گاندی

بار دیگر نام راهول گاندی، فرزند خلف دودمان گاندی و نخست‌وزیر احتمالی بعدی هند در رسانه‌های هندی مطرح شده است.

این رسانه ها می‌گویند این وارث مسلم ۴۱ ساله میراث گاندی سرانجام اسبش را برای رهبری حزب خود و هدایت دولت، در صورت پیروزی در انتخابات سراسری ۲۰۱۴، زین کرده است.

در شش سال گذشته و حتی پیش از آن، هندیان شنیده‌اند که این فرزند ارشد و میانه‌روی خانواده گاندی، دانش‌آموخته "هاروارد" و "ترینیتی کالج" و "کمبریج"، بالاخره به پختگی رسیده است. این قصه سیاسی البته محبوب رسانه‌ها است. مساله این است که احتمالا هیچ‌کس، حتی خود گاندی، نمی‌داند که او چه هنگام تصمیم بزرگش را خواهد گرفت.

وقتی او در ۲۰۰۷ به دبیر کلی حزبش رسید و به قول روزنامه‌نگار برجسته، ام جی اکبر "از اتاق انتظار به دفتر مرکزی" آمد، گمانه‌زنی‌ها بالا گرفت.

وقتی در ۲۰۰۸ برای به اصطلاح "کشف هند" روانه سفر به اطراف و اکناف کشور شد و نزد "دالیت"‌های فقیر که پیشتر "نجس‌ها" خوانده می‌شدند منزل کرد، از این گمانه‌ها بیشتر شنیدیم.

اخیرا این دست گمانه زنی‌ها موده بیشتر و بیشتر به گوشمان خورده است. هنگامی که سونیا گاندی، مادر راهول و رهبر حزب کنگره طی سفر درمانیش به ایالات متحده، قدرت را به گروهی از رهبران حزب، از جمله راهول گاندی تحویل داد؛ هنگامی که آقای گاندی بابت تصرف قهری زمین‌های زراعی به دولت ایالتی اوتار پرادش تاخت؛ هر بار شنیدیم که (راهول) گاندی آمده و آماده است که حزب را وارد معرکه کند.

تجمل

راهول گاندی آشکارا از به صحنه آمدن چند‌باره بهره می‌برد.

او وظیفه‌اش را به عهده گرفته است. آخرین رستاخیز او موقعی به وقوع می‌پیوندد که دولت هند در پایین‌ترین سطح محبوبیت به سر می‌برد. حزبش وارد ائتلاف هایی سست در ایالت‌های کلیدی چون تامیل نادو (آخرین پیروزی حزب کنگره در این ایالت در سال ۱۹۶۲ بوده است) و بنگال غربی (آخرین پیروزیشان به ۱۹۷۲ می‌رسد) شده است.

جای شگفتی نیست که گاندی می‌خواهد در ایالت مهم اوتار پرادش جان تازه‌ای به حزب خود بدمد؛ ایالتی که ربع قرن است دولتی از حزب کنگره در آن بر سر کار نیامده و از آخرین باری که نزدیک ۱۰۰ کرسی را به دست آورده‌اند ۲۰ سال می‌گذرد.

اگر گاندی از پس احیای حزب خود در این منطقه که قلب سیاست هند خوانده می شود، بربیاید، آینده خود و حزبش را معلوم کرده است. این پرجمعیت‌ترین ایالت هند ۸۰ نماینده به مجلس (فدرال) می‌فرستد و به طور تاریخی پایگاه سیاسی خاندان نهرو-گاندی به شمار می‌رود.

امری که علیرغم انتقادها از سوءمدیریت مایاواتی کوماری، سروزیر اوتار پرادش و نماد دالیت‌ها، آسان نخواهد بود. خانم مایاواتی، پول مالیات‌دهندگان را در بنای مجسمه‌های گران‌قیمت هدر داده است.

وضعیت خدمات بهداشتی و آموزشی خراب است و فساد همه جا را فرا گرفته است.

البته مانند اغلب سیاستمداران، سابقه مایاواتی نیز آمیزه‌ای از عناصر مختلف است. حتی تندترین انتقادها نیز تصدیق می‌کنند که حزب او در توانمندسازی دالیت‌ها سهم به‌سزایی داشته است.

او قیمت‌های مناسبی را برای محصولات زراعی تضمین کرده و امور عمرانی را در بسیاری از شهرهای اوتار پرادش سرعت بخشیده است. از منظر سیاسی نیز او در مقایسه با حزب کنگره که پریشان و آشفته است شبکه وسیعی از کادرهای حزبی وفادار دارد.

اغلب بر این باورند که گاندی به درستی مساله مدیریت مایاواتی را وارد بازی کرده است. اما منتقدانش می‌گویند او جذبه و درایت سیاسی مشابهی از خود نشان نداده است. به چشم آنان او نجیب‌زاده شهری کنجکاوی است که به "هند دیگر" پرواز می‌کند، به فقرا ترحم می‌ورزد و بعد هم به دهلی باز می‌گردد.

پایین‌ترین محبوبیت

کارزار انتخاباتی راهول گاندی هنگامی کلید خورده است که دولت تحت رهبری این حزب در پایین‌ترین سطح محبوبیت به سر می‌برد و زیر ضرب اتهامات فساد، بی‌عملی پلیس، سوءمدیریت و ناتوانی در مقابله با تورم گیج می‌خورد. طبقه متوسط از بالا رفتن نرخ بهره که برنامه‌هایش برای خرید خانه و ماشین را معلق کرده کفری است.

به غیر از یک سخنرانی در مجلس، راهول گاندی تا به حال از چگونگی مقابله با فساد، این سرطانی که به جان کشور افتاده است، حرفی نزده است. او هوادار توسعه همه‌جانبه است، اما هندی‌ها از دید او نسبت به اقتصاد هند در جهانی با تغییرات پر شتاب تصوری ندارند. او درباره اصلاحات عمومی ضروری‌تر، برای پیشرفت هند ساکت بوده و سخنی نگفته است. دیدگاه‌های او درباره بیکاری، آموزش، مبحث جنجالی توسعه و محیط‌ زیست و اعمال تبعیض‌های مثبت، عملا ناشناخته‌اند.

هواداران راهول گاندی از رهبرشان سرسختانه حمایت می‌کنند. آنان به رسانه‌ها گوشزد می‌کنند که آقای گاندی چگونه شاخه جوانان ضعیف حزب را احیا کرد و مردان و زنان جوان و سرزنده و زیرک را وارد آن کرده است.

آنان می‌گویند این اقدام با معرفی تعدادی نامزد انتخاباتی جوان در سال ۲۰۰۹ ثمر داد. اما هم‌چنان که بسیاری یادآور می‌شوند حزب کنگره هنوز عمیقا حزبی موروثی باقی مانده است.

در مقایسه با اپوزیسیون اصلی یعنی بی‌جی‌پی که ۱۹ درصد نمایندگانش موروثیند، ۳۷ درصد کرسی‌های حزب کنگره ارثی هستند. قدرت واقعی مانند اغلب احزاب دیگر هند، هنوز در دستان رهبران سالخورده و بی‌خلاقیت است.

به گفته منتقدان نمایندگان جوان حزب هم که خود اغلب از خانواده‌های ممتاز و ثروتمند می‌آیند، هیچ نوآوری و ابتکاری بروز نداده‌اند. به نظر می‌رسد اصلاحات حزبی مکرر راهول گاندی مانند تعهد مشهور پدرش راجیو گاندی برای رهانیدن حزب کنگره از دلالان سیاسی، مرده زاده شده است.

مساله این نیست که رائول گاندی نخست‌وزیر می‌شود یا نه. ام‌جی اکبر می‌گوید: "او این وظیفه را نه با تاییدیه انتخاباتی، که به حکم وراثت به عهده خواهد گرفت." اما آیا او نخست‌وزیر خوبی خواهد شد؟

هنوز نمی‌توان قضاوت کرد. هند کشوری پر تب و تاب است با آرزوهای فراوان، و منتقدان گاندی می‌گویند او به درستی به این همه آرمان و آرزو توجه نمی‌کند.

به عقیده بسیاری سخنرانی‌های او برخلاف نیتیش کومار، سر وزیر پرشور بیهار که از ایده‌هایش برای بازسازی ایالت عقب‌مانده خود می‌گوید، به هیچ وجه الهامبخش نیستند. هم‌چنان که پراتاب بانو مهتا، تحلیلگر مسایل هند می‌گوید نمی‌شود به این اکتفا کرد که "میان مردم بیایید و بگویید: "آهای! سلام. من پسر خوبی هستم، به من اعتماد کنید." این طور کاری از پیش نمی‌رود."