شش ماه جنگ اوکراین در شش نمودار

شش ماه از آغاز جنگ اوکراین می‌گذرد. روز ۲۴ فوریه ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در نطقی تلویزیونی شروع «عملیات ویژه نظامی» در منطقه دونباس در شرق اوکراین را اعلام کرد. در آن زمان شورای امنیت سازمان ملل از او می‌خواست که به اوکراین حمله نکند.

آژیر حملات هوایی در سرتاسر کیف، پایتخت اوکراین به صدا در آمد و ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور این کشور هشدار داد که «اگر کسی بخواهد سرزمین ما، آزادی ما و جان ما را بگیرد، ما از خود دفاع خواهیم کرد».

آن روز زندگی بسیاری برای همیشه تغییر کرد.

هم‌زمان با سالروز استقلال اوکراین و چشم‌انداز نامشخص پایان این وضعیت، نگاهی می‌کنیم به تاثیر و پیامدهای شش ماه جنگ؛ از پیشروی‌های روسیه تا آمار کشته‌‌ها و آواره‌ها و خسارات مادی آن.

۱- اوکراین قبل از حمله

پیش از حمله، جدایی‌طلبان مورد حمایت روسیه بخش قابل توجهی از منطقه دونباس را در اختیار داشتند.

روز ۲۱ فوریه ولادیمیر پوتین اعلام کرد که استقلال دو منطقه شرق اوکراین را با عنوان «جمهوری خلق دونتسک» و «جمهوری خلق لوهانسک» به رسمیت می‌شناسد.

اوکراین، ناتو و کشورهای غربی این اقدام را محکوم کردند و اندکی بعد پوتین دستور ورود ارتش روسیه به اوکراین را صادر کرد.

پیش از آن روسیه در سال ۲۰۱۴ شبه جزیره کریمه را ضمیمه خاک خود کرده بود، هر چند که بسیاری از کشورها هنوز آن را بخشی از خاک اوکراین می‌دانند.

۲- اوکراین بعد از شش ماه جنگ

شش ماه بعد از حمله، روسیه پیشروی‌هایی در شرق اوکراین داشته و شهرها و مناطقی را تصرف کرده است.

با وجود این نیروهای روسیه از مناطق زیادی در اطراف کی‌یف و شهرهای بزرگ دیگر اوکراین که در روزهای ابتدایی حمله اشغال کرده بودند، عقب رانده شدند.

در حال حاضر ارتش روسیه کنترل کل منطقه لوهانسک را در دست دارد و در حال پیشروی‌هایی در منطقه دونتسک است.

شهر خارکیف ماه‌هاست که زیر گلوله‌باران سنگین توپخانه روسیه است.

عقب‌نشینی نیروهای اوکراین از کارخانه فولاد آزوف استال شهر ماریوپل در ماه مه، بعد از محاصره‌ای طولانی و خونین، گذرگاهی زمینی به کریمه را برای روسیه باز کرد که به معنای تسلط کامل بر دریای آزوف و سواحل جنوب شرق اوکراین بود.

روسیه همچنان تسلط نظامی بر شبه جزیره کریمه را حفظ کرده هر چند که در ماه اوت انفجارهایی در پایگاه هوایی بلبک در نزدیکی شهر سواستوپول رخ داد که برای حملات هوایی به اوکراین از آن استفاده می‌‌شد.

در جنوب، خرسون اولین شهری بود که نیروهای روسیه بعد از حمله آن را تصرف کردند اما اوکراین تلاش می‌کند که با استفاده از توپخانه دوربرد جدید و هدف قرار دادن پل‌های روی رودخانه دنیپرو آن را پس بگیرد.

۳- آمار کشته‌شدگان جنگ

ثبت آمار کشته‌شدگان در هر جنگی کاری دشوار و پیچیده است. بررسی بی‌بی‌سی از آمار یک گروه غیرانتفاعی مستقر در آمریکا به نام «پروژه داده‌های مکان و رخدادهای درگیری نظامی» (Acled) نشان می‌دهد که تعداد کشته‌های جنگ تا دهم اوت به بیش از ۱۳ هزار نفر رسیده است.

اما کارشناسان هشدار می‌دهند که آمار ثبت‌شده احتمالا بسیار کمتر از مقدار واقعی است.

اوکراین و روسیه ادعا می‌کنند که این تعداد به ده‌ها هزار نفر می‌رسد اما آمار آنها با هم مطابقت نمی‌کند و به صورت مستقل قابل تایید نیست.

سازمان ملل متحد می‌گوید آمار ارائه‌شده از سوی طرف‌های درگیر در جنگ را قابل اعتماد نمی‌داند.

۴- شمار آوارگان جنگ

به گفته سازمان ملل از آغاز حمله روسیه دست کم ۱۲ میلیون نفر از محل زندگی‌شان گریخته‌اند.

بیش از پنج میلیون نفر به کشورهای همسایه پناه برده‌اند و برآورد می‌شود که هفت میلیون نفر دیگر در داخل اوکراین آواره شده‌اند.

با وجود این صدها هزار نفر از پناهجویان دوباره به محل زندگی خود بازگشته‌اند؛ به ویژه به شهرهای بزرگی مانند کی‌یف.

کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان برآورد می‌کند که از آغاز جنگ تا ۱۷ اوت، بیش از ۶/۴ میلیون نفر از اوکراین به کشورهای اروپایی گریخته‌اند.

گروهی از اوکراینی‌ها هم از مناطق لوهانسک و دونتسک به روسیه رفته‌اند. ولادیمیر پوتین گفته است که نیروهای روسیه ۱۴۰ هزار غیرنظامی را از ماریوپل خارج کرده‌اند و تاکید کرده که هیچ کدام از آنها به زور به روسیه منتقل نشده‌اند.

بسیاری از پناهجویان اوکراینی به کشورهای لهستان یا آلمان رفته‌اند.

۵- خسارات جنگ

با گذشت شش ماه خساراتی که از جنگ به جا مانده کاملا مشهود است.

تلی از خاک و خرابه جای خانه‌های مردم و ساختمان‌های بزرگ را گرفته و مجتمع‌های مسکونی با خاک یکسان شده است.

«مدرسه اقتصاد کی‌یف» خسارات بخش مسکن در این جنگ را تا هشتم ژوئن، ۳۹ میلیارد دلار برآورد کرده بود.

به گفته این موسسه زیرساخت‌های اوکراین در جریان جنگ حدود ۱۰۴ میلیارد دلار آسیب دیده‌اند و این رقم با ادامه جنگ در حال افزایش است.

۶- تاثیرات جهانی بر مواد غذایی

جنگ اوکراین نقش تعیین‌کننده‌ای در بحران جهان غذا داشته است.

بسیاری از کشورها به واردات گندم اوکراین وابسته‌اند اما روسیه از ماه فوریه اجازه تردد کشتی در بنادر اوکراین را نمی‌دهد.

بعد از حدود شش ماه توافقی برای از سرگیری صادرات غلات اوکراین به دست آمده است.

بر اساس آن روسیه موافقت کرده است که بنادر اوکراین را هنگام تردد محموله‌ها هدف قرار ندهد و اوکراین هم موافقت کرده که با ناوهای جنگی کشتی‌های برای را در آب‌های مین‌گذاری شده هدایت کند.

تعدادی از کشتی‌های حامل غلات بنادر اوکراین در دریای سیاه را ترک کرده‌اند اما منتقدان می‌گویند بسیاری از آنها نخواهند توانست بیمه لازم برای بازگشت را تهیه کنند.

آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل که به صورت مستقیم در مذاکرات شرکت داشته، از هر دو طرف خواسته که با «حسن نیت» به این توافق پایبند باشند.

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه گفته است که توافق صادرات غلات اوکراین می‌تواند زمینه‌ساز مذاکرات صلح بین اوکراین و روسیه باشد. اما بسیاری نسبت به این موضوع خوش‌بین نیستند.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین گفته است که چنین مذاکراتی تنها در صورتی آغاز می‌شود که روسیه از مناطقی که اشغال کرده عقب‌نشینی کند.