نامزدهای جانشینی بوریس جانسون؛ چه کسانی می‌خواهند نخست‌وزیر بعدی بریتانیا شوند؟

با کناره‌گیری بوریس جانسون از رهبری حزب حاکم محافظه‌کار، فرآیند انتخاب رهبر جدید برای این حزب و در نتیجه نخست‌وزیر بعدی بریتانیا آغاز شده است. در غیاب جانشین بدیهی، عده زیادی از اعضای کابینه و نمایندگان حزب محافظه‌کار در مجلس پا پیش گذاشتند تا ساکن بعدی خانه شماره ۱۰ داونینگ‌استریت شوند.

قرار است رهبر بعدی حزب حداکثر تا ۵ سپتامبر (۱۴ شهریور) مشخص شود و احتمالاً از یکی دو روز بعد، کار را به عنوان نخست‌وزیر جدید بریتانیا آغاز می‌کند.

این رقابت که با بیش از ۱۰ گزینه آغاز شد، به سرعت به مرحله پایانی‌اش نزدیک می‌شود.

ریشی سوناک

ریشی سوناک دومین عضو کابینه بوریس جانسون بود که با استعفایش، زلزله‌ای سیاسی را رقم زد که در کمتر از ۴۸ ساعت به کناره‌گیری آقای جانسون منجر شد.

سوناک ۴۲ ساله هفت سال پیش برای اولین بار وارد مجلس بریتانیا شد؛ در رفراندوم برگزیت طرفدار خروج از اتحادیه اروپا بود، و فوریه ۲۰۲۰ آقای جانسون با انتخاب او به عنوان وزیر دارایی به جای ساجد جاوید، خیلی‌ها را غافلگیر کرد.

بیشتر دوران زمامداری او در خزانه‌داری تحت‌الشعاع همه‌گیری جهانی کووید-۱۹ قرار گرفت. کمک‌های نقدی «سخاوتمندانه» دولت به مردم و کسب‌وکارها، او را در آن دوران به محبوب‌ترین سیاستمدار بریتانیا تبدیل کرده بود و بسیاری او را بخت اصلی جانشینی بوریس جانسون می‌دانستند.

ولی تصمیم‌هایش برای افزایش مالیات‌ها در یک سال اخیر، او را با انتقاد زیادی در داخل حزب محافظه‌کار مواجه کرده است. پلیس لندن او را هم، در کنار بوریس جانسون، به جرم نقض قوانین محدودیت‌های کرونا جریمه کرد.

بهار امسال افشای این مسأله که همسر ثروتمند آقای سوناک از نظر مالیاتی «غیرمقیم» است و بابت درآمد بین‌المللی‌اش در بریتانیا مالیات نمی‌دهد، به محبوبیت آقای سوناک لطمه جدی زد.

آقای سوناک در هر پنج دور رأی‌گیری از نمایندگان حزب محافظه‌کار بیشترین آرا را به دست آورد و به عنوان یکی از دو نامزد نهایی برگزیده شد.

لیز تراس

وزیر خارجه ۴۶ ساله فعلی بریتانیا باسابقه‌ترین عضو کابینه فعلی است. او در هشت سال گذشته وزیر کشاورزی، وزیر دادگستری، قائم‌مقام وزیر دارایی و وزیر تجارت بین‌المللی بوده است.

خانم تراس، که پیش از همه‌پرسی سال ۲۰۱۶ طرفدار ماندن در اتحادیه اروپا بود، پس از رفراندوم به یکی از سرسخت‌ترین حامیان خروج از این بلوک تجاری تبدیل شد و در ماه‌های اخیر لایحه‌ای را به مجلس برده که به دولت اجازه می‌دهد بخش‌هایی از توافق خروج از اتحادیه اروپا را نقض کند.

مواضع راستگرایانه‌اش او را به یکی از شخصیت‌های محبوب بدنه حزب محافظه‌کار تبدیل کرده است. ولی گاه‌گداری حرف‌ها و سخنرانی‌هایش (از جمله صحبت‌هایش درباره واردات پنیر در کنفرانس سالانه حزب در سال ۲۰۱۴) دستمایه طنز شده است.

لیز تراس که در چهار دور اول رأی‌گیری پس از ریشی سوناک و پنی موردنت در مقام سوم قرار داشت، در پنجمین دور از موردنت پیشی گرفت تا رقیب سوناک در رأی‌گیری نهایی از کل اعضای حزب باشد.

پنی موردنت (حذف شد)

او در بهار سال ۲۰۱۹ به اولین زنی در تاریخ بریتانیا تبدیل شد که به مقام وزیر دفاع این کشور رسیده است؛ ولی کمتر از سه ماه بعد با روی کار آمدن بوریس جانسون، کنار گذاشته شد.

پنی موردنت ۴۹ ساله، که نظامی ذخیره نیروی دریایی بریتانیاست، جزو طرفداران برگزیت بود و از سال ۲۰۱۴ تا کنون پست‌های مختلف در سطح معاون وزیر و وزیر در دولت‌های دیوید کامرون، ترزا می و بوریس جانسون داشته است.

او در دهه ۹۰ مدتی رئیس شاخه جوانان حزب محافظه‌کار بوده و سابقه کار در نهادهای خیریه هم دارد.

سال‌هاست از خانم موردنت به عنوان یکی از گزینه‌های رهبری حزب محافظه‌کار نام برده می‌شود؛ هر چند که سال ۲۰۱۹ علی‌رغم گمانه‌زنی‌ها، از کاندیداتوری برای جانشینی ترزا می خودداری کرد.

او در ویدیویی که برای اعلام نامزدی‌اش منتشر کرده، گفته رهبری حزب باید 'کمتر به شخص رهبر' مربوط باشد.

خانم موردنت در چهار دور اول رأی‌گیری در مقام دوم قرار داشت، ولی در دور پنجم با اختلاف هشت رأی از لیز تراس شکست خورد و حذف شد.

کمی بیدناک (حذف شد)

کِمی بِیدِناک از چهره‌های جنجالی و نسبتاً جوان حزب محافظه‌کار است که علی‌رغم نداشتن سابقه عضویت در کابینه، حالا به دنبال رهبری حزب است.

او مهندس نرم‌افزار و متولد لندن است و بخش‌هایی از کودکی‌اش را در آمریکا و نیجریه (محل تولد والدینش) سپری کرده و پیش از نمایندگی، در مؤسسات بانکی و سرمایه‌گذاری کار می‌کرد.

خانم بیدناک در پنج سال عضویتش در مجلس، به عنوان معاون وزرای دارایی، آموزش و مسکن کار کرده و دو سالی رئیس اداره «برابری» دولت هم بوده است.

او که طرفدار جدی کاهش مالیات‌ها و کوچک کردن دولت است، بارها با انتقادهایش از مواضع گروه‌های مدافع حقوق اقلیت‌ها، خشم آن‌ها را برانگیخته است.

کمی بیدناک پس از چهارم شدن در سه دور اول رأی‌گیری، در دور چهارم آخر شد و کنار رفت.

تام توگنهات (حذف شد)

این نظامی پیشین بریتانیا، که سابقه خدمت در افغانستان و عراق هم دارد، پنج سالی است که رئیس کمیته روابط خارجی مجلس بریتانیاست.

او دسامبر ۲۰۲۰ در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی فارسی خواهان این شده بود که دولت بریتانیا سپاه پاسداران را 'نهاد تروریستی' قلمداد کند.

تام توگنهات سال ۲۰۱۶ هوادار ماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا بود و حالا با ساجد جاوید و جرمی هانت برای جلب حمایت جناح میانه‌روی حزب محافظه‌کار رقابت می‌کند.

آقای توگنهات گفته به دنبال کم کردن شکاف‌ها بین طرفداران و مخالفان برگزیت است؛ ولی فقدان سابقه اجرایی در دولت ممکن است مانع رسیدن او به مقام نخست‌وزیری شود.

او در سومی دور رأی‌گیری با کسب کمترین آرا حذف شد.

سوئلا براورمن (حذف شد)

او که از ۲۰۲۰ به عنوان مشاور حقوقی دولت در کابینه حضور داشته، از چهره‌های اصلی جناح «اروپاستیز» حزب محافظه‌کار است و وعده داده در صورت پیروزی، بریتانیا را از کنوانسیون حقوق بشر اروپا هم خارج می‌کند.

خانم براورمن، که پدر و مادرش هندی‌تبارند و در دهه ۱۹۶۰ از کنیا و جزیره موریس به بریتانیا مهاجرت کرده‌اند، در مسائل اجتماعی بسیار محافظه‌کار است و صحبت‌هایش درباره «مارکسیسم فرهنگ» و نقد فعالان حقوق بشر و حقوق اقلیت‌ها بارها جنجال‌برانگیز شده است. این دانش‌آموخته حقوق گفته فرهنگ احترام به حقوق اقلیت‌ها «از کنترل خارج شده است».

او شب پیش از اعلام کناره‌گیری بوریس جانسون، با زیر پا گذاشتن عرف سیاسی و بدون این‌که از مقامش در دولت استعفا کرده باشد، در یک برنامه تلویزیونی خواهان استعفای آقای نخست‌وزیر شد.

سوئلا براورمن در دوره‌ای رئیس «گروه تحقیقات اروپا» هم بود - گروهی که شامل سرسخت‌ترین نمایندگان محافظه‌کار طرفدار برگزیت است - و امیدوار بود بتواند با حمایت این جناح به نخست‌وزیری بریتانیا برسد.

خانم براورمن در دور اول ۳۲ رأی به دست آورد، ولی با کاهش آرای او در دور دوم به ۲۷ رأی، در مقام آخر قرار گرفت و حذف شد.

ناظم زهاوی (حذف شد)

مردی که ساعاتی پس از استعفای ریشی سوناک، وزیر دارایی بریتانیا شد، از متحدان و حامیان قدیمی بوریس جانسون است.

ناظم زهاوی ۵۵ ساله، که کرد عراقی و متولد بغداد است، در ۱۱ سالگی با خانواده‌اش به بریتانیا گریخت تا از رژیم صدام حسین مصون بماند.

او سوابق تجاری گسترده دارد و از بنیانگزاران مؤسسه نظرسنجی یوگاو است. همین کسب‌وکارها او را به یکی از ثروتمندترین اعضای کابینه تبدیل کرده است.

ولی بر اساس گزارش‌ رسانه‌ها اداره مالیات بریتانیا مشغول تحقیق درباره سوابق مالی اوست. آقای زهاوی این گزارش‌ها را افترا خوانده و گفته اگر نخست‌وزیر شود، اظهارنامه‌های مالیاتی‌اش را منتشر می‌کند.

آقای زهاوی در دوران همه‌گیری کرونا معاون وزیر بهداشت در امور واکسیناسیون بود و موفقیتش در این زمینه باعث شد به مقام وزیر آموزش ارتقا پیدا کند.

او یک روز پس از ارتقا به مقام وزیر دارایی (که بعد از نخست‌وزیر، بالاترین مقام در دولت بریتانیا به شمار می‌رود) از آقای جانسون خواست کناره‌گیری کند.

زهاوی در نخستین دور رأی‌گیری نتوانست ۳۰ رأی لازم برای رسیدن به دور دوم را به دست بیاورد و در همان گام اول حذف شد.

جرمی هانت (حذف شد)

مردی که سه سال پیش رقابت برای رهبری حزب محافظه‌کار را به بوریس جانسون باخت، حالا می‌خواهد جایگزین او شود.

جرمی هانت ۵۵ ساله، که از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۹ ابتدا وزیر فرهنگ، سپس وزیر بهداشت و در نهایت وزیر خارجه بریتانیا بود، با روی کار آمدن آقای جانسون، دیگر در کابینه نبوده است.

او در دوران همه‌گیری کرونا به عنوان رئیس کمیته بهداشت مجلس، بارها از سیاست‌های دولت انتقاد کرد.

آقای هانت که طرفدار ماندن در اتحادیه اروپا بود، بارها بر سابقه‌اش به عنوان کارآفرین پیش از ورود به سیاست تأکید کرده بود و گفته بود در صورت انتخاب به عنوان نخست‌وزیر، مالیات بر سود شرکت‌ها را کاهش می‌دهد.

او در دور اول رأی‌گیری تنها ۱۸ رأی به دست آورد که از حد نصاب لازم برای رسیدن به مرحله دوم کمتر بود و در نتیجه حذف شد.

ساجد جاوید (انصراف داد)

این فرزند یک راننده اتوبوس مهاجر پاکستانی، اولین وزیری بود که سه‌شنبه ۵ ژوئیه با انتقاد از «بی‌صداقتی» بوریس جانسون، کناره‌گیری کرد و موجی به راه انداخت که به اعلام استعفای آقای جانسون منجر شد.

او در یک دهه گذشته در مقاطع مختلف به عنوان وزیر دارایی، وزیر کشور، وزیر بهداشت، وزیر بازرگانی، وزیر مسکن و نیز وزیر فرهنگ در کابینه‌های بوریس جانسون، ترزا می و دیوید کامرون حضور داشته است و پیش از همه‌پرسی، طرفدار ماندن در اتحادیه اروپا بود.

آقای جاوید سه سال پیش هم نامزد رهبری حزب شده بود، ولی در مراحل اولیه رقابت حذف شد.

او هم مثل ریشی سوناک پیش از ورود به پارلمان در سال ۲۰۱۰، در بانک‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی فعالیت می‌کرده و وعده داده در صورت نخست‌وزیر شدن، بعضی از مالیات‌های شخصی و شرکت‌ها را کاهش دهد.

ولی سابقه مالی‌اش ممکن است برایش دردسر شود. چرا که به گفته خودش پیش از نماینده شدن، «چهار یا پنج سال» با استفاده از وضعیت مالیاتی «غیرمقیم» در بریتانیا بابت درآمد بین‌المللی‌اش مالیات نمی‌پرداخته است.

ساجد جاوید سه‌شنبه ۱۲ ژوئیه با رسیدن ضرب‌الاجل ثبت‌نام نامزدها، به دلیل ناکامی در جلب حمایت عده لازم نمایندگان، از رقابت انصراف داد.

گرنت شپس (انصراف داد)

وزیر حمل‌ونقل فعلی بریتانیا از چهره‌های کلیدی کمپین بوریس جانسون در سال ۲۰۱۹ برای نخست‌وزیری بود و سابقه معاونت در وزارت مسکن و وزارت توسعه بین‌المللی را هم دارد.

آقای شپس، که از سال ۲۰۰۵ وارد مجلس بریتانیا شده، در دوران نخست‌وزیری دیوید کامرون سه سال رئیس تشکیلات حزب محافظه‌کار بریتانیا بود و از او به عنوان یکی از ماهرترین سازمان‌دهندگان تشکیلاتی یاد می‌کنند.

او در همه‌پرسی سال ۲۰۱۶ از ماندن در اتحادیه اروپا حمایت کرد، ولی بعدها منتقد ترزا می شد.

فعالیت‌های تجاری آقای شپس، قبل و بعد از ورود به مجلس، بارها جنجال‌برانگیز شده است. یکی از معروف‌ترین این موارد، تبلیغ فروش یک برنامه تبلیغات آنلاین با نام مستعار مایکل گرین در سال ۲۰۰۶، یعنی یک سال پس از ورودش به پارلمان است.

او گفته بود در صورت انتخاب به عنوان نخست‌وزیر، بودجه اضطراری به مجلس می‌برد تا مالیات بر درآمد اقشار کم‌درآمد را کاهش دهد و از صنایعی که مصرف انرژی‌شان بالاست، حمایت کند.

گرنت شپس یک روز پیش از اولین دور رأی‌گیری، به نفع ریشی سوناک انصراف داد.

پریتی پاتل (نامزد نشد)

پریتی پاتل، وزیر کشور بریتانیا - که سه‌شنبه اعلام کرد تصمیم گرفته نامزد نشود - از جنجالی‌ترین چهره‌های سیاست این کشور در دهه گذشته بوده است.

پریتی پاتل ۵۰ ساله، که والدینش مهاجران هندی‌تباری هستند و در دهه ۶۰ میلادی از اوگاندا به بریتانیا گریختند، از چهره‌های اصلی ستاد هواداران خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا در همه‌پرسی سال ۲۰۱۶ بود. البته سابقه مخالفت او با این اتحادیه به دهه ۹۰ میلادی برمی‌گردد؛ وقتی که برای حزبی به نام رفراندوم کار می‌کرد که خواهان برگزاری همه‌پرسی برای خروج بود.

او پیش از ورود به مجلس بریتانیا در سال ۲۰۱۰ برای صنایع دخانیات و مشروبات الکلی لابی می‌کرد و در بسیاری مسائل اقتصادی و اجتماعی دیدگاه‌های به‌شدت محافظه‌کارانه دارد. برای مثال، او سال ۲۰۱۱ در یک برنامه زنده تلویزیونی از بازگرداندن مجازات اعدام حمایت کرد.

خانم پاتل سال ۲۰۱۷ وقتی وزیر توسعه بین‌المللی بود، بدون اجازه یا اطلاع نخست‌وزیر، در تعطیلاتش با مقام‌های اسرائیل درباره تخصیص بخشی از کمک‌های انسان‌دوستانه خارجی بریتانیا به ارتش اسرائیل مذاکره کرده بود؛ اتفاقی که افشایش باعث شد ترزا می، نخست‌وزیر وقت، او را برکنار کند.

با روی کار آمدن بوریس جانسون، او در مقام وزیر کشور به کابینه بازگشت. در این مدت سیاست‌های سختگیرانه شدیدی، مخصوصاً در زمینه مهاجران، به اجرا گذاشته که مهم‌ترینشان برنامه فرستادن پناهجویان از بریتانیا به رواندا است؛ برنامه‌ای که با مخالفت جدی سازمان‌های خیریه و حتی رهبران کلیسای انگلیکان مواجه شده است.

نخست‌وزیر بعدی بریتانیا چگونه انتخاب می‌شود؟

اگرچه بوریس جانسون از رهبری حزب محافظه‌کار کناره گرفته، ولی تا انتخاب رهبر بعدی او همچنان نخست‌وزیر بریتانیا باقی می‌ماند.

جدول زمانی انتخاب رهبر جدید را 'کمیته ۱۹۲۲' تعیین می‌کند؛ نهادی که اعضایش نمایندگان حزب محافظه‌کار در مجلس هستند که مقام دولتی ندارند.

رهبر بعدی از بین نمایندگان حزب محافظه‌کار در مجلس انتخاب می‌شود و هر کسی از حمایت حداقل ۲۰ نماینده دیگر برخوردار باشد، می‌تواند خود را نامزد کند.

در اولین دور رأی‌گیری که چهارشنبه ۱۳ ژوئیه بین نمایندگان محافظه‌کار برگزار می‌شود، هر نامزدی که کمتر از ۳۰ رأی به دست بیاورد، حذف می‌شود.

در دورهای بعدی رأی‌گیری، در هر دور نامزدی که کمترین آرا را به دست آورده باشد، حذف می‌شود و این فرآیند آن‌قدر ادامه پیدا می‌کند تا تنها دو کاندیدا باقی بمانند.

سپس کل اعضای حزب (که گمان می‌رود حدود صد هزار نفر باشند) در یک رأی‌گیری پستی، رهبر جدید را از بین دو نامزد نهایی برمی‌گزینند. معمولاً یک روز بعد از انتخاب رهبر جدید، نخست‌وزیر از مقامش کناره‌گیری می‌کند تا راه برای صدارت رهبر جدید باز شود.

قرار است برنده نهایی تا دوشنبه ۵ سپتامبر (۱۴ شهریور) اعلام شود. ولی اگر بعد از رسیدن به دو نامزد نهایی، یکی از آن‌ها انصراف بدهد، مرحله رأی‌گیری پستی حذف می‌شود و نامزد باقی‌مانده بلافاصله رهبر حزب و نخست‌وزیر بریتانیا می‌شود؛ اتفاقی که سال ۲۰۱۶ هم افتاد و باعث انتخاب سریع ترزا می به عنوان نخست‌وزیر بریتانیا شد.