افزایش قیمت‌ها: کدام کشورها از گرانی سوخت و غذا رنج می‌برند؟

قیمت محصولات اولیه مانند غذا و سوخت در جهان در حال افزایش است. برداشت کم محصولات کشاورزی، همه‌گیری کرونا و کمبود گاز طبیعی از جمله دلایل این افزایش اعلام شده اما برخی از کشورها و مناطق بیش از دیگران آسیب‌ دیده‌اند.

ایران

مرکز آمار ایران شهریور ماه امسال اعلام کرد که نرخ تورم یک سال گذشته نسبت به سال قبل به ۴۵.۸ درصد رسیده است. این رقم بالاترین میزان تورم سالانه در ایران از سال ۱۳۷۴ بوده است. بر اساس این گزارش، قیمت مواد خوراکی بیش از سایر اقلام گران شده است.

تورم سالانه مواد خوراکی در آذرماه امسال هم ۵۸.۳ درصد بود. قیمت مواد غذایی مانند گوشت قرمز،‌ مرغ و سبزیجات به شدت افزایش یافته و سبد تغذیه خانوارهای ایرانی کوچک‌تر شده است. کشاورزان گرفتار خشکسالی یا سیل هستند و بسیاری از محصولات کشاورزی هم به دلیل استفاده از کود غیراستاندارد برگشت خورده است.

علاوه بر آن قیمت مسکن هم به شدت افزایش یافته و به گفته مرکز آمار ایران در بهار امسال در مقایسه با سال ۱۳۹۹ قیمت اجاره خانه ۶۳ درصد بیشتر شده است.

دولت در نظر دارد در بودجه سال آینده دلار ۴۲۰۰ تومانی را حذف کند و به جبران آن به مردم یارانه بدهد. اقدامی که مردم را نگران‌تر از قبل کرده و احتمال توزیع دوباره کالاهای اصلی با کوپن را مانند زمان جنگ افزایش داده است.

در طول چند ماه گذشته اعتراضات اقشار مختلف به گرانی، پایین بودن دستمزد یا نگرفتن حقوق افزایش یافته است.

دولت ایران به دلیل تحریم‌های شدید ناشی از برنامه هسته‌ای که فعلا چاره‌ای برای آن پیدا نشده، درآمد کافی ندارد. آخرین تلاش دولت برای جبران کسری بودجه با افزایش قیمت سوخت به تظاهرات گسترده‌ای منجر شد که صدها کشته بر جا گذاشت.

ترکیه

دسامبر گذشته هزاران نفر در استانبول و در شهر دیاربکر در جنوب شرقی این کشور در اعتراض به افزایش مخارج زندگی تظاهرات کردند. مرکز آمار ترکیه می‌گوید تورم سال گذشته ۳۶ درصد بوده است. قیمت مواد خوراکی در یک سال گذشته ۴۴ درصد بیشتر شده و ۱۴ درصد این افزایش فقط در ماه دسامبر ۲۰۲۱ اتفاق افتاده است.

در استانبول هزاران نفر برای خرید نان از مراکز دولتی صف کشیدند. در این مراکز نان با یارانه دولتی عرضه می‌شود چون بسیاری نمی‌توانند نان را به صورت آزاد بخرند. قیمت نان به طور کلی به خاطر گران‌تر شدن سوخت و کودهای کشاورزی بالا رفته اما علاوه بر آن، دولت ترکیه حد‌اقل قیمت گندم و جو را هم برای کمک به کشاورزان افزایش داده است.

فقط قیمت مواد غذایی بیشتر نشده است. به گزارش مرکز آمار ترکیه،‌ بلیت اتوبوس، قطار و قایق‌های مسافری در سال ۲۰۲۱ بیش از ۵۰ درصد گران‌تر شده است. قیمت برق و گاز مصرفی خانوارها هم به ترتیب ۵۰ و ۲۵ درصد افزایش داشته است.

دولت‌ها معمولا سعی می‌کنند افزایش قیمت‌ها را با بیشتر کردن نرخ بهره کنترل کنند. به این ترتیب که قرض گرفتن پول را کاهش دهند و چرخه پول در اقتصاد را کم کنند. با این حال، رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه مانع این کار شده و گفته نرخ بهره بالا "یک شر است که پولدارها را ثروتمندتر و فقرا را فقیرتر می‌کند."

پارسال رییس‌جمهور به بانک مرکزی دستور داد که نرخ بهره را کم کند. دستوری که باعث شد ارزش لیره در برابر دلار آمریکا ۴۵ درصد سقوط کند و قیمت محصولات وارداتی افزایش یابد.

کاهش نرخ بهره بانکی در ترکیه به کاهش بیشتر نرخ برابری لیره منجر شد

پاسخ دولت به این بحران آن بود که حداقل دستمزد را ۵۰ درصد افزایش دهد. اوزلم دریچی شنگل، از موسسان مرکز کانسالتینگ اسپین در استانبول هشدار داد که تا بهار نرخ تورم در ترکیه به ۵۰ درصد می‌رسد. گلدمن ساکس هم پیش‌بینی کرده که نرخ تورم بین ۴۰ تا ۵۰ درصد شود.

جنوب صحرای آفریقا

بسیاری از مردم کشورهای جنوب صحرای آفریقا از کپسول‌های گاز مایع یا ال‌پی‌جی برای پخت و پز استفاده می‌کنند. قیمت جهانی گاز ال‌پی‌جی افزایش یافته است. به گزارش سازمان ملی آمار نیجریه در برخی نقاط در طول یک سال گذشته قیمت عرضه گاز مایع بیش از دو برابر شده است.

شمار زیادی برای آشپزی به سوزاندن زغال سنگ، چوب یا انواع دیگر سوخت‌های آلاینده‌تر مانند نفت سفید رو آورده‌اند. این اتفاق نه تنها به ضرر محیط زیست است، بلکه به ریه این شهروندان هم صدمه می‌زند.

از طرف دیگر، افزایش قیمت سوخت، قیمت کودها و هزینه حمل و نقل مواد غذایی از مزارع به بازارها را افزایش داده‌ است.

به گزارش رصدخانه زمین ناسا، خشکسالی هم در بسیاری از کشورهای آفریقا بر کشت محصولات اثر گذاشته است. مرکز آمار آنگولا اعلام کرده به علت خشکسالی در یک سال گذشته مواد خوراکی ۳۶.۴ درصد گران‌تر شده است.

سازمان ملل متحد تخمین می‌زند در حال حاضر ۲۸۲ میلیون نفر در آفریقا دچار سوءتغذیه هستند. در مالاوی اخیرا افزایش هزینه‌های زندگی باعث تظاهرات‌های گسترده علیه دولت شد.

برزیل

در برزیل در آمریکای جنوبی، قیمت‌ها سالانه ۱۰ درصد افزایش یافته و قیمت سوخت هم ۵۰ درصد بیشتر شده است. مرکز آمار و جغرافیای برزیل می‌گوید قیمت مواد خوراکی در سال گذشته میلادی ۱۴ درصد بالاتر رفته است. خشکسالی شدید باعث کاهش برداشت محصولات اصلی مانند برنج و حبوبات و همین‌طور خوراک دامی شده است.

برزیل بیش از هر کشور دیگری در جهان گاو دارد اما قیمت گوشت در یک سال گذشته آنچنان افزایش یافته که به گزارش موسسه نظرسنجی دیتافولا باعث شده تعداد خریداران گوشت قرمز ۶۷ درصد کاهش پیدا کند.

خشکسالی همچنین باعث گران‌تر شدن قیمت انرژی شده است. فعالیت نیروگاه‌های برق آبی برزیل، که تقریبا تامین‌کننده کل انرژی این کشور است، به دلیل کاهش جریان آب متوقف شده و به این ترتیب تعرفه برق خانوارها یک‌پنجم افزایش یافته است.

استاندارد زندگی در برزیل از سال ۲۰۱۲ به پایین‌ترین حد رسیده است. موسسه تحقیقاتی گتولیو وارگاس،‌ تخمین می‌زند که از جمعیت ۲۱۳ میلیون نفری، ۲۷ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر زیر خط فقط زندگی می‌کنند که معیار آن درآمد ۴۹ دلار در هفته است.

سریلانکا

بر اساس گزارش‌‌های رسمی قیمت مواد خوراکی در سریلانکا اکنون ۲۰ درصد گران‌تر از پارسال است. دولت این کشور تقلا می‌کند تا هزینه واردات محصولات اولیه را تامین کند.

همه‌گیری ویروس کرونا در دو سال گذشته باعث شده صنعت جهانگردی سریلانکا که اصلی‌ترین منبع درآمد این کشور است، تعطیل شود. در نتیجه ذخایر ارزی این کشور به شدت کاهش یافته است. دولت مجبور شده واردات محصولات غذایی را محدود کند چون بانک‌ها ارز کافی برای تامین پول این محصولات ندارند.

نتیجه این کمبود ارز، کمبود مواد خوراکی در فروشگاه‌ها بوده و بسیاری از مواد اولیه مانند برنج، آرد گندم و شیر خشک به شدت گران شده است. مرکز آمار سریلانکا می‌گوید قیمت گاز مایع که برای آشپزی استفاده می‌شود، در یک سال گذشته ۸۵ درصد بالاتر رفته است.

دولت برای آرام کردن مردم خشمگین یک بسته حمایتی یک میلیارد دلاری اعلام کرده که شامل پرداخت کمک مالی به کارمندان دولت است. همچنین مالیات بعضی از داروها و مواد خوراکی را حذف کرده و گفته به شهروندان فقیرتر کمک‌هزینه می‌دهد.

خبرهای بیشتر را در کانال تلگرام بی‌‌بی‌سی فارسی دنبال کنید