بودجه نظامی کشورها در دنیایی بی‌ثبات در حال افزایش است

پولی که در سال ۲۰۱۹ در دنیا به بودجه دفاعی اختصاص داده شد چهار درصد بیشتر از سال ۲۰۱۸ بود، افزایش سالانه‌ای که در یک دهه گذشته بی‌سابقه بوده است.

جزئیات این آمار در سالنامه "میلیتاری بالانس" منتشر شده است که توسط موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک چاپ می‌شود.

بودجه نظامی کشورهای اروپایی نیز به همین منوال افزایش پیدا کرده است و نسبت به سال ۲۰۱۸ بیش از چهار درصد رشد داشته است و بالاخره به همان سطحی رسیده است که پیش از بحران مالی بود.

این آمار نتیجه شروع مجدد رقابت میان کشورها و البته دنیایی در حال تغییر است.

با اینکه سرعت رشد اقتصادی در آمریکا در حال افزایش و در چین رو به کاهش است، هر دو کشور در سال ۲۰۱۹ بودجه نظامی خود را ۶.۶ درصد افزایش دادند.

ما در چند سال گذشته شاهد افزایش بودجه نظامی کشورهای آسیایی بوده‌ایم. این روند که در واقع واکنشی به ظهور چین به عنوان ابرقدرتی منطقه‌ای است در سال ۲۰۱۹ نیز ادامه پیدا کرد. افزایش تولید ناخالص ملی کشورهای آسیایی در یک دهه گذشته باعث شده است که بودجه نظامی در این منطقه با ۵۰ درصد افزایش همراه باشد.

سالنامه میلیتاری بالانس می‌گوید که مباحث دفاعی همچنان تحت تاثیر بی‌ثباتی در فضای امنیت بین‌المللی است. به گفته این مجله، نظم قانون‌محوری که در سال‌های بعد از جنگ جهانی دوم بر دنیا حاکم شده بود حالا دارد از زوایای مهمی با چالش روبه‌رو می‌شود.

یکی از ملموس‌ترین نشانه‌های این اتفاق فروپاشی شالوده قراردادهای محدودکننده تسلیحاتی باقی‌مانده از زمان جنگ سرد است. این مجله به پایان "پیمان منع موشک‌های هسته‌ای میان‌برد" اشاره می‌کند که ناشی از بی‌تعهدی روسیه و افزایش نگرانی‌ها در ایالات متحده از تسلیحات چین در این دسته‌بندی بود؛ پکن این پیمان را امضا نکرده بود.

میلیتاری بالانس می‌گوید که ناظران "با نگرانی" به مسکو و واشنگتن "خیره شده‌اند" تا ببینند که آیا عنصر اصلی باقی‌مانده از ساختار محدودکننده تسلیحاتی - پیمان استارت نو - تمدید خواهد شد یا نه. این پیمان در کمتر از یک سال منقضی می‌شود و تنها موافقت‌نامه‌ای است که زرادخانه‌های استراتژیک دو ابرقدرت هسته‌ای را محدود می‌کند.

یکی از عواملی که به افزایش بودجه نظامی کشورهای عضو ناتو منجر شده است افزایش نگرانی‌‌ها از رفتار روسیه است. از طرف دیگر ایالات متحده نیز فشار زیادی اعمال کرده است و دونالد ترامپ در هر فرصتی چتربازی متحدان اروپایی کشورش را محکوم می‌کند.

هزینه‌های نظامی در اروپا رو به افزایش است - اما حتی در سال ۲۰۱۹ نیز تنها به سطحی رسید که پیش از شروع بحران مالی در سال ۲۰۰۸ شاهد بودیم. البته این مجله می‌گوید که این کشورها دارند آهسته آهسته پول بیشتری خرج خرید، پژوهش و توسعه می‌‌کنند.

آقای ترامپ انتقادات زیادی از آلمان کرده است و موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک می‌گوید که یک سوم کل افزایش بودجه نظامی در اروپا در این کشور رخ داده است. محاسبات این موسسه نشان می‌دهد که بودجه نظامی آلمان بین سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ حدود 9.7 درصد افزایش پیدا کرده است. با این حال، آلمان هنوز با سطح مورد تایید ناتو که اختصاص دو درصد تولید ناخالص ملی به امور دفاعی است فاصله دارد. این مجله تخمین می‌زند که در حال حاضر تنها هفت عضو ناتو به این هدف رسیده‌اند: بلغارستان، یونان، استونی، رومانی، لتونی، لهستان و بریتانیا.

موضوع دیگری که در این مجله به آن پرداخته شده است پیشرفت‌های قابل توجه در عرصه فناوری نظامی است؛ سامانه‌هایی که حالا یا وارد خدمت شده‌اند یا چیزی به ورودشان نمانده است. فراگیری نسبی پهپادها که حالا توسط بازیگران دولتی و غیردولتی استفاده می‌شوند باعث علاقه‌مندی مجدد به سامانه‌های ضدپهپاد شده است.

در سطح استراتژیک، به نظر می‌رسد که چین و روسیه دارند مراحل نهایی راه‌اندازی سامانه‌های موشکی و هدایت‌پذیر ابرصوت را طی می‌کنند - سامانه‌هایی بسیار سریع که ممکن است تمامی محاسبات در مبحث توانمندی دفاع موشکی را بر هم بزنند.

شماره امسال میلیتاری بالانس در عین حال به یکی از مشکلات استراتژیک بنیادین امروز نیز اشاره می‌کند - نگرانی از اینکه "کشورهای رقیب" حالا از "استراتژی‌هایی برای رسیدن به اهدافشان استفاده می‌کنند که از آستانه جنگ فراتر نمی‌روند. "

این مجله برای نمونه به ورود روسیه به کریمه، انکار دخالتش در شرق اوکراین، استفاده‌اش از سلاح‌های شیمیایی در بریتانیا، و متهم شدنش به دخالت در انتخابات اشاره می‌کند. مثال دیگری که این مجله می‌زند فعالیت‌های ایران است، مخصوصا توانایی این کشور در استفاده از نیروهای ثالث در زمان درگیری.

واکنش به چنین رویکردهایی با تمهیدات نظامی سنتی کار راحتی نیست.

همانطور که میلیتاری بالانس جمع‌بندی می‌کند: "این رویکردها نه تنها اهمیت ایجاد توانایی‌های اطلاعاتی و نظامی صحیح را افزایش می‌دهند، بلکه وفق‌پذیری و سرسختی نیروها و تجهیزات نظامی و، در کل، جوامع و تصمیم‌گیری‌های سیاسی را نیز بیش از پیش مهم می‌کنند. "

خبرهای بیشتر را در کانال تلگرام بی‌‌بی‌سی فارسی دنبال کنید