گرفتاری‌های چین در سال ۲۰۲۰ ادامه پیدا می‌کند؟

سال ۲۰۱۹ از چند جهت برای چین اهمیت داشت: هفتادمین سالگرد جمهوری خلق چین بود، دومین ناو هواپیمابر این کشور عملیاتی شد و توانست به اولین کشوری تبدیل شود که روی نیمه پنهان ماه فرود آمده است.

اما فراز و نشیب زیادی هم داشت و پکن با چالش‌های زیادی روبه‌رو شد: بحران هنگ کنگ، وخامت روابط با آمریکا و افزایش انتقادات به سیاست‌های این کشور در قبال مسلمانان سین‌کیانگ.

یکی از رونامه‌های چاپ هنگ کنگ روز ۲۷ دسامبر مقاله‌ای منتشر کرد که در آن آمده بود: "خیلی‌ها در آینده از ۲۰۱۹ به عنوان سالی یاد خواهند کرد که چین خدشه جبران‌ناپذیری به اعتبار بین‌المللی خود وارد کرد."

و به نظر نمی‌رسد که سال ۲۰۲۰ تفاوت محسوسی داشته باشد. برخی از این مشکلات همچنان حل‌نشده باقی مانده‌اند و ممکن است مسائل دیگری نیز برای چین دردسرساز شوند.

بی‌بی‌سی نگاهی کرده به مسائل پیش روی این کشور در سال ۲۰۲۰.

هنگ کنگ: "انعطاف‌ناپذیر با گزینه‌های محدود"

بحران هنگ کنگ ۶ ماه است که ادامه دارد، اما پایان سال ۲۰۱۹ به معنی پایان این بحران نبود. خبرهای مربوط به این جزیره و درگیری معترضان با پلیس حتی در تعطیلات کریسمس هم در صدر اخبار بین‌المللی بود.

با وجود اینکه به نظر می‌رسد شدت اعتراضات در هفته‌های اخیر کمتر شده است، اما فراخوان برگزاری یک راهپیمایی بزرگ در روز اول ژانویه برای چین دردسرساز شد.

چالش اصلی چین از یک طرف ترمیم شکاف‌ها در جامعه هنگ کنگ و از طرف دیگر عدم نمایش ضعف است و گزینه‌های چندانی هم در اختیار ندارد.

یکی از وبسایت‌های خبری هنگ کنگ در ۱۵ دسامبر نوشت "وقتی هر دو طرف، یعنی پکن و دموکرات‌های هنگ کنگ، صحنه سیاست را بررسی می‌کنند، بیش از هر چیز موانع موجود را می‌بینند. اما مشکلات پکن از آنجایی که در عصر لنینسم باقی مانده است بیشتر است: "متعصب و انعطاف‌ناپذیر با گزینه‌های کم."

با این حال رسانه‌های حکومتی چین همچنان جنبش اعتراضی را بی‌اعتبار می‌کنند و آن را نتیجه دخالت‌های خارجی می‌دانند.

روایت داخلی بحران هنگ کنگ کاملا در دست چین است.

هنگ کنگ در سال ۲۰۲۰ شاهد برگزاری انتخابات مجلس نیز خواهد بود و احزاب دموکراسی‌خواه سعی خواهند کرد عصبانیت عمومی را به کرسی تبدیل کنند.

تایوان: از دست می‌رود؟

آزمونی که چین باید در کوتاه‌مدت با آن روبه‌رو شود انتخابات تایوان است که روز ۱۱ ژانویه برگزار خواهد شد و به نظر می‌رسد تسای اینگ-ون، رئیس‌جمهور فعلی، در آن به پیروزی برسد.

جنبش اعتراضی هنگ کنگ در تایوان هم طنین‌انداز شده است و موقعیت سیاسی خانم تسای را زیر و رو کرده است. روابط چین و تایوان در دوران ریاست‌جمهوری او به شدت خراب شده است.

روزنامه تایپه تایمز، چاپ تایوان، روز ۳۰ دسامبر نوشت که بحران هنگ کنگ "به شدت اعتبار وعده پکن مبنی بر خودمختاری گسترده برای تایوان را مخدوش کرده است."

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در آغاز سال ۲۰۱۹ گفته بود که اتحاد مجدد چین و تایوان همچنان "وظیفه‌ای تاریخی" است، اما به نظر می‌رسد که در صورت پیروزی خانم تسای انجام این وظیفه دشوارتر خواهد شد.

چین همچنین هشدار داده است که تایوان در صورت پیروزی مجدد او تمامی پانزده متحد دیپلماتیک خود را از دست خواهد داد.

چین در اواخر ماه دسامبر قدرت نظامی خود را به رخ کشید و یک ناو هواپیمابر را به تنگه تایوان فرستاد - چنین گشت‌هایی شاید در سال ۲۰۲۰ بیشتر هم بشود.

همزمان چین قصد دارد روابط اقتصادی خود را با تایوان عمیقتر کند. برای نمونه، سرمایه‌گذاری تایوانی‌ها در چین تسهیل خواهد شد.

روابط با ایالات متحده: "جنگ سرد دوم"

جنگ تجاری میان چین و ایالات متحده در پی اعلام قرارداد "فاز اول" متوقف شده است، اما انتظار نمی‌رود که تنش‌های اساسی فعلا برطرف شوند.

حتی اگر این دو کشور بر سر قرارداد تجاری بزرگتری به توافق برسند، رابطه آن‌ها به یک رقابت استراتژیک کامل تبدیل شده است که وجوه مختلفی چون فناوری، امنیت ملی و ژئوپلتیک دارد.

ایالات متحده فشارهای بین‌المللی علیه شرکت چینی هواوی را افزایش خواهد داد و چین هم تلاش خواهد کرد تا به زور هم که شده کشورهای خارجی را مجاب کند تا ساخت شبکه‌های مخابراتی نسل پنجم خود را به این غول فناوری چینی بسپارند.

وبسایت سنگاپوری چنل نیوز در ۲۲ دسامبر نوشت که "تاکتیک‌های کوتاه‌مدت جنگ تجاری آقای ترامپ چیزی جز یک پاورقی کوچک در جنگ سرد دوم نیستند. اینکه او مجددا در سال ۲۰۲۰ انتخاب خواهد شاید یا دموکرات‌ها به پیروزی خواهند رسید اهمیت چندانی ندارد. او و رقبایش در حزب دموکرات - و اکثریت آمریکایی‌ها - خود را متقاعد کرده‌اند که تهدید اصلی در دوران ما چین است."

افول روابط با ایالات متحده چین را بر آن خواهد داشت تا پیوندهایش را با ژاپن، هند و اروپا مستحکمتر کند.

سین‌کیانگ: تاکید بر روایت

با وجود افزایش انتقادات بین‌المللی به برخورد چین با مسلمانان اویغور، این کشور قطعا به روایت فعلی خود از وقایع استان سین‌کیانگ ادامه خواهد داد.

یکی از مقامات چین اخیرا گفته بود که تمامی اعضای ارودگاه‌های "بازپروری" سین‌کیانگ "فارغ‌التحصیل" شده‌اند و در آینده می‌توانند در "آزادی کامل رفت و آمد کنند".

اما گزارش تازه‌ای که روز ۲۸ دسامبر در روزنامه نیویورک تایمز منتشر شد نشان می‌دهد که حدود ۵۰۰٫۰۰۰ کودک اویغور به منظور القاء حس وفاداری به حزب کمونیست به مدرسه‌های شبانه‌روزی دولتی فرستاده شده‌اند.

از آنجایی که مخفی نگه داشتن سیاست چین در استان سین‌کیانگ روز به روز سختتر خواهد شد، رسانه‌های حکومتی چین نیز به روند فعلی منحرف کردن انتقادات ادامه خواهند داد. به گفته این رسانه‌ها انتقادات چیزی جز بک "برنامه تخریبی" نیستند و رسانه‌های غربی با "استاندارد دوگانه" با مسائل برخورد می‌کنند.

جهان اسلام عمدتا در برخورد با مساله سین‌کیانگ سکوت کرده است، اما شاید در سال جدید شاهد بروز اعتراضات باشیم.

روز ۲۷ دسامبر بود که بیش از هزار نفر در اندونزی به منظور اعتراض به سیاست‌های چین در سین‌کیانگ مقابل سفارت این کشور در جاکارتا تجمع کردند.

اقتصاد: آیا رکود در راه است؟

رشد اقتصادی چین در سال ۲۰۱۹ به پایینترین حد خود در سه دهه اخیر رسید و چین می‌گوید برنامه‌های برای گرم کردن فضای اقتصادی در دست دارد.

با این حال نخست‌وزیر چین، هشدار داده است که در سال ۲۰۲۰ فشارهای منفی بر اقتصاد این کشور بیشتر خواهد شد.

جلسه سطح بالایی که در ماه دسامبر برای برنامه‌ریزی اقتصادی تشکیل شده بود با انتشار اعلامیه‌ای نه چندان خوش‌بینانه به کار خود پایان داد. در این اعلامیه آمده بود که یکی از اولویت‌های اصلی دولت در سال آینده "ثبات" خواهد بود.

چین قصد دارد برای بهبود وضعیت اقتصادی مصرف داخلی را افزایش دهد و بخش‌های بیشتری از اقتصاد را به روی سرمایه‌گذاری خارجی بگشاید. قانون جدید سرمایه‌گذاری خارجی از اول ژانویه اجرایی شده است.

چین در عین حال قصد دارد که با اجرای یک برنامه سه ساله رقابت‌پذیری شرکت‌های دولتی را افزایش دهد.

روزنامه مردم، ارگان رسمی حزب کمونیست، در ماه نوامبر ۲۰۱۹ از قول لیو هه، معاون نخست‌وزیر، گزارش داده بود که چین می‌خواهد اقتصاد دولتی را "قویتر، بهتر و بزرگتر" کند.

و در نهایت مسائل دیگر...

آقای شی، رئیس‌جمهوری چین، قول داده بود که چین در پایان سال ۲۰۲۰ به "جامعه‌ای نسبتا خوشبخت" تبدیل خواهد شد - یعنی سرانه تولید ناخالص ملی در پایان این سال دو برابر سال ۲۰۱۰ می‌شود.

به نظر می‌رسد که چین حتی با وجود کاهش رشد اقتصادی هم به این هدف خواهد رسید و کاهش فقر - یکی از برنامه‌های کلیدی آقای شی - در اولویت اصلی باقی خواهد ماند.

اما کنترل هزینه‌های مسکن و مواد غذایی، مخصوصا گوشت خوک، چالشی است که در سال ۲۰۲۰ هم ادامه پیدا خواهد کرد، آن هم طی جشن‌های سال نو چینی که تقاضا برای این گوشت افزایش پیدا می‌کند.

در بعد سیاست داخلی، انتظار می‌رود که اولین قانون مدنی این کشور در ماه مارس به تصویب مجلس برسد. رسانه‌های حکومتی می‌گویند این اتفاق "پیشرفتی عظیم" در امر کشورداری است.

از طرف دیگر "سامانه اعتبار اجتماعی" جنجالی چین قرار است طی امسال در کل کشور عملیاتی شود و شهروندان را بر اساس رفتارشان رتبه‌بندی کند.

اما همه خبرها بد نیستند. توانایی‌های چین در بعد فناوری در معرض دید همگان قرار خواهد داشت: ارسال سفینه به مریخ، کشتی‌های جنگی بیشتر و اتمام سامانه ناوبری بومی بیدو از جمله وقایع خوب امسال خواهند بود.