راهنمای برگزیت: آنچه باید در مورد توافق جدید بدانید

بریتانیا و اتحادیه اروپا پیش از دیدار رهبران اروپایی در بروکسل، بر سر توافق‌نامه جدید برگزیت (خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا) به توافق رسیدند.

این توافق‌نامه باید به تائید پارلمان بریتانیا و اروپا برسد تا به مرحله اجرا در بیاید. این توافق با مخالفت‌هایی در بریتانیا مواجه شده و آقای جانسون برای تائید آن در پارلمان کار سختی در پیش رو دارد.

اتحادیه اروپا و بریتانیا بر سر برگزیت به توافق رسیدند

برگزیت یعنی چه؟

کلمه برگزیت مخفف عبارت «British Exit» و به معنی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپاست.

اتحادیه اروپا چیست؟

اتحادیه اروپا اتحادیه‌ای سیاسی و اقتصادی است که ۲۸ کشور اروپایی عضو آن هستند و مقر بسیاری از نهادهای آن در بروکسل، پایتخت بلژیک است.

کشورهای عضو این اتحادیه اجازه تجارت آزادانه با یکدیگر را دارند، قوانین و استانداردهایشان در بسیاری از حوزه‌ها یکی است و شهروندانشان می‌توانند آزادانه و بدون گرفتن ویزا به کشورهای دیگر اتحادیه اروپا مهاجرت کنند.

چرا بریتانیا دارد اتحادیه اروپا را ترک می‌کند؟

۲۳ ژوئن ۲۰۱۶ (۳ تیر ۱۳۹۵) یک همه‌پرسی درباره ادامه عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا برگزار شد که در آن ۱۷.۴ میلیون نفر (۵۱.۹ درصد رأی‌دهندگان) به خروج و ۱۶.۱ میلیون نفر (۴۸.۱ درصد) به ماندن رأی دادند.

چرا رفراندوم برگزیت برگزار شد؟

دیوید کامرون نخست‌وزیر پیشین بریتانیا وعده داده بود که در صورت پیروزی حزبش (حزب محافظه‌کار) در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۵، عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا را به همه‌پرسی بگذارد.

چرا مردم بریتانیا به خروج از اتحادیه اروپا رأی دادند؟

مردم دلایل مختلفی برای رأی دادن به برگزیت داشتند. متوقف کردن مهاجرت آزادانه از کشورهای دیگر عضو اتحادیه به بریتانیا، پس گرفتن اختیار کامل تدوین قوانین و استانداردها، توقف پرداخت حق عضویت سالانه و داشتن اختیار بستن قراردادهای تجارت آزاد با کشورهای دیگر دنیا از جمله دلایلی است که طرفداران خروج به عنوان فواید برگزیت ذکر می‌کنند.

برگزیت چه زمانی قرار است اتفاق بیفتد؟

بریتانیا قرار بود ۲۹ مارس ۲۰۱۹ (۹ فروردین ۱۳۹۸) اتحادیه اروپا را ترک کند؛ ولی این تاریخ دو بار به تعویق افتاده است.

اتحادیه اروپا ۱۰ آوریل ۲۰۱۹ مهلت بریتانیا برای خروج را تا ۳۱ اکتبر (۹ آبان) تمدید کرد.

در صورت نهایی نشدن توافق بریتانیا با اتحادیه اروپا برای خروج از این اتحادیه تا روز ۱۹ اکتبر (۲۷ مهر)، احتمال دارد بوریس جانسون نخست‌وزیر بریتانیا درخواست تاخیر در خروج را به اتحادیه اروپا ارائه دهد اگرچه او بارها گفته است کشورش "با توافق یا بی‌توافق" از اتحادیه اروپا خارج خواهد شد. در عین حال، پارلمان بریتانیا خروج بدون توافق از اتحادیه را ممنوع کرده است.

مطابق مصوبه پارلمان، اگر بریتانیا تا موعد فعلی برگزیت برای خروج از اتحادیه اروپا با آن به توافقی نرسد، نخست‌وزیر باید خواهان فرصت بیشتر و تعویق مهلت خروج از اتحادیه شود.

چه نیازی به توافقنامه خروج هست؟

در طول چهار دهه عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا، اقتصاد، قوانین و جامعه بریتانیا عمیقاً به این اتحادیه گره خورده است.

توافقنامه خروج تکلیف این سه موضوع را مشخص می‌کند:

طبق توافقنامه‌ای که امروز، ۱۷ اکتبر، بین طرفین به امضا رسیده، بریتانیا تا سال ۲۰۲۰ و شاید بیشتر از قوانین اتحادیه اروپا تبعیت خواهد کرد تا به بخش تجاری امکان تطبیق با شرایط داده شود.

همچنین بریتانیا موافقت کرده ۳۹ میلیارد دلار "حق جدایی" از اتحادیه اروپا را پرداخت کند.

بریتانیا و اتحادیه اروپا همچنین بر سر تضمین حقوق شهروندان اتحادیه اروپا در بریتانیا و شهروندان بریتانیا در اتحادیه اروپا توافق کردند.

به گفته میشل بارنیه، مذاکره‌کننده ارشد اتحادیه اروپا موارد زیر در باره ایرلند شمالی شامل توافق‌نامه جدید می‌شود:

توافقنامه خروج در چه مرحله‌ای است؟

در زمان نخست‌وزیری ترزا می در نوامبر ۲۰۱۸ دولت بریتانیا و اتحادیه اروپا بر سر یک متن ۵۸۵ صفحه‌ای به توافق رسیدند.

این توافقنامه به عنوان یک عهدنامه بین‌المللی برای اجرا باید به تصویب مجلس بریتانیا و پارلمان اروپا می‌رسید اما مجلس بریتانیا در سه مرحله این توافقنامه را با اختلاف ۲۳۰، ۱۴۹ و ۵۸ رأی رد کرد.

بوریس جانسون که با توافق خانم می مخالف بود، از زمان نخست‌وزیری مذاکرات برای یک توافق جدید را آغاز کرد و امروز، ۱۷ اکتبر، طرفین بر سر یک موافقت‌نامه جدید به توافق رسیدند.

در بریتانیا این توافق‌نامه باید به تائید پارلمان برسد اما احزاب مخالف و حزب دست راستی اتحادگرای دموکراتیک که رای نمایندگانش برای تائید این توافق‌‍‌نامه ضروری است، گفته‌اند با آن مخالف هستند.

دلیل مخالفت مجلس بریتانیا با توافقنامه خروج خانم میچه بود؟

جناح‌های سیاسی مختلف به دلایل متفاوتی علیه توافقنامه رأی دادند. حزب کارگر، حزب اصلی مخالف دولت، و نیز نمایندگان طرفدار ماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا معتقدند خروج طبق این توافقنامه برای اقتصاد بریتانیا مضر است.

هواداران سرسخت برگزیت هم در دولت قبلی بر این باور بودند که توافقنامه خانم می کنترل کامل همه امور را به بریتانیا برنمی‌گرداند و نگران آن بودند که بخش مربوط به مرز ایرلند شمالی، باعث ‌شود بریتانیا تا ابد در قید و بندهای اتحادیه اروپا بماند.

عمده توافق جدید بوریس جانسون همان چیزی است که در زمان نخست‌وزیری ترزا می به دست آمده بود و تغییر اصلی بر سر پیشنهادهای مربوط به ایرلند شمالی است.

مشکل مرز ایرلند شمالی چیست؟

ایرلند شمالی در کنار انگلستان، ولز و اسکاتلند، بریتانیا را تشکیل می‌دهد.

جمهوری ایرلند عضو اتحادیه اروپاست و پس از برگزیت، مرز بین این کشور و ایرلند شمالی (که بخشی از بریتانیاست) به یک مرز خارجی اتحادیه اروپا تبدیل می‌شود.

در حال حاضر این مرز نامریی است؛ به این معنی که هیچ‌گونه تجهیزات یا پاسگاه‌های مرزی و گمرکی در مرز دو کشور وجود ندارد.

بریتانیا و جمهوری ایرلند می‌خواهند این مرز را پس از برگزیت هم به همین شکل نگه دارند.

توافق جدید در باره ایرلند شمالی چه می‌گوید؟

در این توافق، کل بریتانیا از اتحادیه گمرکی اروپا خارج می‌شود که این بدین معنا است که بریتانیا قادر است در آینده، مستقل از اروپا با هر کشوری در دنیا قرارداد تجاری منعقد کند.

طبق توافق، گمرکی قانونی میان ایرلند شمالی و جمهوری ایرلند که عضو اتحادیه اروپا است، شکل خواهد گرفت اما در عمل مرز گمرکی میان بریتانیا و جمهوری ایرلند خواهد بود و کالاهای وارداتی در "نقطه ورود" در ایرلند شمالی کنترل خواهند شد.

به طور خودکار از کالاهای وارداتی به ایرلند شمالی از بریتانیا عوارض تعلق نمی‌گیرد. اما اگر احتمال داده شود این کالاها ممکن است به جمهوری ایرلند صادر شود، چون جمهوری ایرلند مشمول اتحادیه گمرکی اروپا است، عوارض دریافت خواهد شد.

قرار است دو طرف تصمیم بگیرند چه کالاهایی مشمول این عوارض خواهند شد.

چمدان‌های مردم کنترل نخواهند شد و افرادی که کالاهایی برای دیگران بفرستند، مشمول عوارض نخواهند شد.

آیا ممکن است برگزیت باز هم به تعویق بیفتد؟

آقای جانسون پس از توافق با اتحادیه اروپا گفته است برگزیت "باید بدون تاخیر بیشتری" اتفاق بیفتد. اما تصمیم‌گیری در این مورد تنها به عهده او نیست و نخست‌وزیر بریتانیا ممکن است مجبور به درخواست تمدید مهلت از سوی اتحادیه اروپا شود. البته چنین درخواستی باید از سوی رهبران ۲۷ کشور اروپایی تائید شود.

آیا ممکن است بریتانیا در اتحادیه اروپا باقی بماند؟

بله؛ طبق حکم دیوان دادگستری اروپا، بریتانیا می‌تواند پیش از موعد خروج، درخواستش را به صورت یک‌جانبه پس بگیرد و برای ماندن، نیازی به تأیید دیگر اعضا ندارد. تنها شرطش این است که تصمیم به ماندن در اتحادیه "در فرآیندی دموکراتیک" گرفته شده باشد؛ به این معنی که مثلاً این موضوع به تصویب پارلمان بریتانیا رسیده باشد یا در یک همه‌پرسی دیگر، مردم بریتانیا به ماندن رأی داده باشند.

برگزیت برای مردم کشورهای دیگر چه اهمیتی دارد؟

برگزیت می‌تواند باعث کند شدن رشد اقتصادی بریتانیا و اتحادیه اروپا شود؛ اتحادیه‌ای که بزرگ‌ترین بلوک اقتصادی جهان است. چنین اتفاقی می‌تواند در کوتاه‌مدت و درازمدت روی اقتصاد جهان و حتی قیمت نفت تأثیر بگذارد.

در کنار این، برگزیت از یک طرف می‌تواند وزن اتحادیه اروپا در معادلات جهانی را کمتر کند و از طرف دیگر ممکن است مواضع بریتانیا در دیپلماسی و مناقشه‌های بین‌المللی به آمریکا نزدیک‌تر شود.