هفتادمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین: نگرانی فزاینده از چشم‌انداز آینده حکومت

دولت چین تلاش داشته جشن‌های هفتادمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین به خوبی برگزار شود، اما شی جین‌پینگ، رئیس جمهوری این کشور با مشکلات متعددی مواجه است.

جنگ تجاری طولانی مدت چین با آمریکا، تظاهرات دامنه دار و بلاوقفه در هنگ‌ کنگ، و گران شدن قیمت گوشت خوک سبب شده از شوق و ذوق مردم در آستانه برگزاری مراسم این سالگرد کاسته شود- ولو این که جشن های باشکوهی که قرار است برگزار شود، برداشت متفاوتی ارائه بدهد.

رئیس جمهوری چین در سخنرانی پرشور خود در ۳ سپتامبر بیش از ۵۰ بار از کلمه چینی "دوجونگ" که به معنی تلاش و تقلاست استفاده کرد و تهدیدها و آزمون‌های جدی را که کشور با آن روبروست به جوانان حزب کمونیست یادآوری کرد.

ولی رسانه‌های دولتی چین که هرگز فرصتی را برای نشان دادن دستاوردهای کشور از دست نمی‌دهند- این بار برخلاف معمول بی پرده در باره چالش‌ها و لزوم آمادگی برای آنها نیز صحبت کرده‌اند.

روز ۲۲ سپتامبر روزنامه ملی‌گرای گلوبال تایمز، هشدار داد: "در سالگرد امسال، قدرت ملی چین به حد بی سابقه‌ای رسیده است ولی همچنین با چالش‌های غیرمعمولی نیز روبروست."

در حالی که این هشدار ممکن است نشان دهنده احساس فزاینده اضطراب و نگرانی باشد، امکان دارد سبب تهییج احساسات ملی گرایانه نیز بشود- و شی جین‌پینگ در سخنرانی‌های خود به این احساسات دامن خواهد زد.

زمان آزمایش برای شی‌ جین‌پینگ

از آنجا که رهبر چین با مشکلات متعددی در چند جبهه مواجه است- و شاید زمان حال، هراس انگیزترین وقت در دوره حکومت ۷ ساله‌اش باشد، باید گفت برای شی جین‌پینگ مراسم سالگرد امسال درشرایط حساس و مشکلی برگزار می‌شود.

با وجود منتفی دانستن قانون بحث انگیز استرداد، نشانه‌ای از پایان یافتن تظاهرات هنگ کنگ به چشم نمی‌خورد.

یک روزنامه مخالف دولت در هنگ کنگ، تظاهراتی را که در مخالفت با این قانون به راه افتاده بزرگترین آسیب به وجهه حزب توصیف کرده است.

منظره دانشجویان جوانی که در مقابل یک دولت خودکامه عرض اندام کرده اند، تصویری نیست که آقای شی، می خواست در جشن سالگرد تاسیس جمهوری خلق چین به جهانیان نشان دهد.

رهبر چین در سخنرانی سوم سپتامبر خود که در پربیننده ترین وقت اخبار شب پخش شد، اذعان کرد که وظایف حزب در هنگ کنگ، ماکائو و تایوان "به طور فزاینده‌ای پیچیده" شده است.

انتقادات بین المللی از سیاست‌های دولت چین در قبال اویغورها در استان سین‌کیانگ نیز در حال افزایش است.

یک دردسر دراز مدت دیگر، دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکاست که به نظر می‌رسد رهبر چین را غافلگیر کرده است.

در مقاله‌ای که در شبکه اجتماعی شیاکیدائو، که توسط روزنامه مردم که ارگان حزب کمونیست است اداره می‌شود، نوشته شده که جنگ تجاری چین و آمریکا به طور ناگهانی شروع شد:

"هیچ کس رسما ما را حتی یک روز قبل از جنگ تجاری که در راه بود آگاه نکرد، ...این (جنگ) ناگهانی آمد. این یک چالش است."

چندین دور گفتگو نیز نتوانسته بن بست تجاری را که اکنون به سایر بخش‌های روابط دو کشور کشیده شده، از سر راه بردارد؛ از جمله نگرانی‌ها در باره آنچه که فعالیت‌های تجسسی چین در زمینه فن آوری خوانده شده.

ولی اگر جنگ تجاری هم برطرف شود، باید گفت که روابط چین و آمریکا به طور فزاینده‌ای صورت مقابله پیدا کرده و حتی سبب شده که بحث یک "جنگ سرد جدید" یا "برخورد تمدن‌ها" مطرح شود.

بر خلاف سیاست رهبران گذشته چین، که یک سیاست آرام و بدون نشان دادن قدرت بود، سیاست خارجی شی‌جین پینگ، جسورانه و بی محابا است که خود سبب مقاومت فزاینده غرب در برابر افزایش قدرت این کشور شده.

پروژه یک کمربند و یک جاده، که به راه ابریشم جدید معروف است-و از مهمترین ابتکارهای شی جین‌پینگ در زمینه سیاست خارجی است، بر سر عدم شفافیت، مسائل بدهی و نگرانی از نفوذ پکن در برخی کشورها با مشکل مواجه شده.

آیا "رهبر مردمی" تحت فشار است؟

در داخل چین، جنگ تجاری به اقتصاد کشور که هم اکنون نیز از رونق افتاده، لطمه زده است.

مصرف مردم کاهش یافته، بیکاری و قرض خانواده‌ها افزایش یافته و مهم‌تر از همه نیروی کار به سرعت در حال کوچک‌تر شدن است.

تخمین زده می‌شود که امسال نرخ رشد تولید ناخالص داخلی چین، کُندترین میزان رشد از سه دهه گذشته تا کنون باشد.

تحلیلگران خارجی نیز از آقای شی، به دلیل عدم اجرای برنامه اصلاحات اقتصادی، انتقاد می‌کنند.

با این وجود، رسانه‌های دولتی چین به مقاوم بودن اقتصاد این کشور و توانایی آن برای ایستادگی در برابر مشکلات جدی تاکید می‌کنند.

رهبر چین همچنین باید با یک درد سر غیرمعمول نیز مقابله کند، مشکلی که در رفاه زندگی مردم این کشور مستقیما تاثیر می گذارد. مشکل تب خوکی.

امسال که در تقویم چینی سال خوک است، به خصوص برای مقامات چین مشکل ساز بوده و آنها برای کنترل قیمت گوشت خوک که در ماه‌های اخیر به شدت افزایش یافته تلاش می‌کنند.

برای آقای شی، که رسانه‌های دولتی او را "رهبر مردمی" خطاب می‌کنند، بالارفتن سرسام آور قیمت گوشت خوک مسلما وجهه عنوانی را که به او داده‌اند، خدشه دار خواهد کرد.

چینی‌های عادی خیلی نگران نرخ رشد اقتصادی نیستند ولی افزایش قیمت گوشت خوک که از غذاهای مصرفی اساسی آنهاست، احتمالا موجب نارضایتی خواهد شد-حتی اگر نتوانند علنا این ناخرسندی را ابراز کنند.

هو چونهوآ، معاون نخست وزیر چین در اواخر ماه اوت گذشته هشدار داد که اگر مردم قدرت خرید گوشت خوک را نداشته باشند ممکن است "به وجهه حزب لطمه بخورد" و تاکید کرد که افزایش تولید گوشت خوک یک "تکلیف سیاسی مهم" است.

در مقاله‌ای در یک روزنامه چاپ هنگ کنگ به تاریخ ۱۵ سپتامبر نوشته شد: "به ندرت یک غذای واحد مثل گوشت خوک توانسته مانند حالا در سیاست یک ملت نقش داشته باشد.

"اگر چه شی، تحت هیچ گونه فشار انتخاباتی قرار ندارد، این خطر وجود دارد که چنانچه نتواند برای التیام درد مردم کاری انجام دهد، از قدرتش کاسته شده و نارضایتی از رهبری او افزایش یابد.

"کشمکش شدید داخلی"

شی جین‌پینگ بدون تردید پرقدرت ترین رهبر چین از زمان مائوتسه تونگ، است ولی تمرکز قدرت همچنین به این معنی است که اگر کاری خراب شود او را ملامت خواهند کرد.

اما با توجه به عدم شفافیت ماهیت سیاست‌های چین در ارتباط با منازعات داخلی حزب، اگر هم واکنشی علیه او وجود داشته باشد - در پشت صحنه خواهد بود و ناراضی‌ها را بلافاصله ساکت خواهند کرد.

همان طور که انتظار می‌رود در رسانه‌های داخلی هیچ گونه اشاره‌ای به شکست واضح سیاست‌هایی که به این چالش‌ها انجامید نمی‌شود، و در عوض از آنها به عنوان نتیجه اقدامات "نیروهای خارجی" و "بی اطمینانی‌ها" نام برده می‌شود.

دیوید باندورسکی، مسئول مشترک پروژه رسانه‌های چین در دانشگاه هنگ کنگ، می‌گوید: "بدون تردید شی‌جین پینگ هرگز تا این اندازه درگیر نبوده."

دیوید باندورسکی، طی مقاله‌ای در تاریخ ۱۰ سپتامبر در وبسایت مطبوعات آزاد هنگ کنگ، نوشت سخنرانی اخیر رهبر چین به این معنی است که "ما باید در باره این احتمال جدی‌تر فکر کنیم که در حالی که او با فهرست قابل ملاحظه چالش هایش دست به گریبان است، درگیر مبارزه‌ای واقعی در داخل حزب هم هست.

"به همین جهت صحبت از کشمکش می‌تواند اشاره به درگیری‌های شدید داخلی و مشاجره‌ها در داخل حزب کمونیست چین نیز باشد."

گر چه هیچ نشانه مشخصی از تضعیف موقعیت آقای شی، دیده نمی‌شود.

رهبر چین، از حزب خواسته که در برابر مشکلات فزاینده متحد باقی بمانند. اخیرا او در تلاش برای ارتباط دادن چالش‌های کنونی با چالش‌های دوره مائوتسه تونگ، از چندین محل مرتبط با انقلاب چین بازدید کرد.

در تاریخ ۱۲ سپتامبر یک نشریه ژاپنی به نقل از یک منبع حزب کمونیست چین نوشت: "سعی شی، تنها این است که با تقلید از شیوه مائو، پایه‌های قدرتش رامنسجم کند و قبل از هفتادمین سالگرد که از همه نظر مهم است بحران‌های کنونی را برطرف کند."

در این مقاله خاطر نشان شده که "این بحران‌ها آنچنان هستند که اگر دستگاه حاکمه به سرعت وارد عمل نشود ممکن است به تدریج کنترل حزب از دست شی، خارج شود."

شی جین‌پینگ، می‌تواند با جلب پشتیبانی مردم و حزب، بالقوه از این چالش‌ها برای تحکیم بیشتر قدرت خود استفاده کند.

ولی حتی تغییر مسیر به سوی ملی‌گرایی علنی نیز ممکن است کافی نباشد.

مینکسین پی، از کالج کلرمونت مک‌کنا، می‌گوید: "سرکوبی مخالفان و تاکید بر ناسیونالیسم ممکن است در کوتاه مدت حمایت (از آقای شی) را تقویت کند ولی حفظ قدرت برای جشن گرفتن صدمین سالگرد حزب یک چالش خواهد بود."

مینکسین پی، در مقاله‌ای که در تاریخ ۲۲ سپتامبر در روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست نوشته، هشدار داده که "اعضای عادی حزب به طور فزاینده‌ای نگران چشم انداز آینده حکومت هستند."