حضور ویدئویی پوتین در نشست سران بریکس: این نهاد نماینده آرمان‌های اکثریت جهان است؛ رئیسی عازم ژوهانسبورگ شد

ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه، در اجلاس سران کشورهای بریکس که در آفریقای جنوبی در حال برگزاری است گفت این گروه نماینده آرمان‌های «اکثریت جهانی» هستند.

در اجلاس امسال بریکس، سران پنج کشور اصلی بجز روسیه حضور دارند. ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران نیز چهارشنبه شب برای شرکت در این اجلاس عازم ژوهانسبورگ شد.

ولادیمیر پوتین که دادگاه کیفری بین‌المللی برای «جنایت جنگی» در اوکراین برایش حکم جلب بین‌المللی صادر کرده است، با ارتباط ویدئویی شرکت و سخنرانی کرد و سرگی لاوروف، وزیر خارجه، نماینده روسیه در اجلاس است.

آقای پوتین گفت: «ما در چارچوب برابری، مشارکت، حمایت و احترام برای منافع یکدیگر همکاری می‌کنیم و این اساس رویکرد استراتژیک و معطوف به آینده ماست، رویکردی که خواسته‌های بخش بزرگ جامعه جهانی یا به اصطلاح اکثریت جهانی را برآورده می‌کند.»

به گفته مقام‌های آفریقای جنوبی، رئیس دوره‌ای بریکس، رهبران حدود ۵۰ کشور دنیا در اجلاس امسال شرکت می‌کنند، بیش از ۴۰ کشور برای عضویت اظهار علاقه کرده‌اند و بیش از ۲۰ کشور از جمله ایران درخواست عضویت داده‌اند. ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور ایران قرار است امروز وارد ژوهانسبورگ شود.

آقای پوتین همچنین گفت: «من بارها گفته‌ام که کشور ما توانایی آن را دارد که غلات اوکراین را جایگزین کند و هم در سطح تجاری و هم به شکل کمک رایگان، در اختیار کشورهایی قرار دهد که نیاز دارند، بخصوص اینکه امسال انتظار داریم محصول خیلی خوبی برداشت کنیم. از این رو در اولین گام تصمیم گرفتیم بین ۲۵ تا ۵۰ هزار تن محصول کشاورزی را مجانی به شش کشور آفریقایی بفرستیم و حتی حمل‌ونقل آن هم رایگان است. مذاکرات با شرکایمان در این مورد نهایی شده است.»

تقریبا پنج هفته پیش، روسیه طرح انتقال محصولات اوکراین از دریای سیاه را که با حمایت سازمان ملل به مدت تقریبا یک سال در جریان بود متوقف کرد.

عنوان رسمی اجلاس امسال، «بریکس و آفریقا» است.

برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی اعضای اصلی بریکس هستند. نام بریکس از حروف اول نام این کشورها به زبان انگلیسی گرفته شده است.

این پنج کشور، بیش از ۳۰ درصد تولید ناخالص و بیش از یک‌چهارم تجارت جهانی و حدود چهل درصد جمعیت دنیا را تشکیل می‌دهند.

در همین حال لسلی ماسدورپ، مدیر مالی بانک توسعه نوین، بانک کشورهای بریکس، گفت این بانک در حال ثبت برنامه عرضه اوراق قرضه به روپیه هند به ارزش ۲/۵ میلیارد دلار به مدت پنج سال است.

بانک توسعه نوین سامانه اعلام پرداخت خود را برای کشورهای عضو دارد که بدیلی است برای سامانه مالی ارتباطات بین‌بانکی جهانی (سوئیفت). این سامانه برای کشورهایی مثل ایران و روسیه که به خاطر تحریم‌های بانکی از دسترسی به سوئیفت محروم‌اند، امکان معاملات ارزی با کشورهای عضو را می‌تواند فراهم کند.

امروز شی جین‌پینگ رئیس‌جمهور چین در سخنانش بر پذیرش اعضای جدید تاکید کرد و گفت: «باید اجازه دهیم کشورهای بیشتری به خانواده بریکس بپیوندند و با خرد جمعی اداره دنیا را عادلانه‌تر و معقول‌تر کنند.»

نارندرا مودی نخست‌وزیر هند هم گفت از پذیرش اعضای جدید «حمایت کامل» می‌کند.

لولا داسیلوا رئیس‌جمهور برزیل بار دیگر تاکید کرد که «ایجاد یک ارز برای مبادلات تجاری و سرمایه‌گذاری بین اعضای بریکس، امکان پرداخت را بیشتر و آسیب‌پذیری‌ را کمتر می‌کند.»

سیریل راماپوسا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی هم امروز گفت اعضای بریکس گفتگو درباره استفاده از پول ملی برای مبادلات تجاری و سرمایه‌گذاری را ادامه می‌دهند.

آقای راماپوسا دیروز پیش از شروع اجلاس، با شی جین‌پینگ رئیس‌جمهور چین که برای سفر رسمی و نیز شرکت در بریکس به آفریقای جنوبی رفته دیدار کرد و دو کشور قراردادهایی را در زمینه تجارت و انرژی امضا کردند.

آقای راماپوسا امروز با نارندرا مودی نخست‌وزیر هند هم ملاقات کرد.

بریکس و جنگ اوکراین

لولا داسیلوا رئیس‌جمهور برزیل در نشست سران امروز با انتقاد از شورای امنیت سازمان ملل گفت چین، آفریقای جنوبی و برزیل برای مشارکت در حل بحران اوکراین آمادگی خود را اعلام کرده‌اند.

او گفت تعداد کشورهایی که هم با مسکو هم با کی‌یف برای حل بحران وارد مذاکره مستقیم شده‌اند رو به افزایش است:

«ما اماده ایستاده‌ایم تا به این تلاش بپیوندیم و در آتش‌بس فوری و یک صلح عادلانه و پایدار مشارکت موثری داشته باشیم.»

رئیس‌جمهور برزیل گفت «جنگ در اوکراین محدودیت‌های شورای امنیت را برجسته کرد» اما تاکید کرد کشورش از حق حاکمیت ملی و یکپارچگی سرزمینی و اصول سازمان ملل دفاع می‌کند. سازمان ملل حمله روسیه به اوکراین را محکوم کرده است.

او اضافه کرد: «بریکس باید بعنوان نیروی درک و همکاری عمل کند. تمایل ما در مشارکت چین و آفریقای جنوبی و کشور خودم در تلاش‌مان برای رفع منازعات در اوکراین خود را نشان داده است.»

ولادیمیر پوتین که با ارتباط ویدئویی در اجلاس شرکت کرده جنگ اوکراین را محصول «سلطه‌جویی و انحصار طلبی» و «سیاست‌های نواستعماری برخی کشورها» دانست وگفت تلاش برای «حفظ هژمونی باعث بحران جدی در اوکراین شده است.»

از اعضای بریکس، چین، هند و آفریقای جنوبی تهاجم روسیه به اوکراین را محکوم و آن را تحریم نکرده‌اند و برزیل هم حاضر به تحریم روسیه و دادن سلاح به اوکراین نشده است.

با وجودیکه رهبران بریکس بر اتفاق نظر و تصمیم جمعی تاکید کرده‌اند، به گزارش خبرگزاری فرانسه، تحلیلگران در آمریکا بریکس را تهدیدی جدی نمی‌دانند و آن را «مجموعه متنوعی از کشورها» می‌بینند تا یک بلوک سیاسی-اقتصادی.

اختلافات و رقابت چین و هند پوشیده نیستند و هند، برزیل و آفریقای جنوبی ناچارند در گرایش به سمت روسیه و چین، نارضایتی آمریکا و متحدانش را در نظر بگیرند.

پذیرش اعضای جدید هم چالشی دیگر است در حالیکه در میان متقاضیان از دشمنان سرسخت تا دوستان نزدیک آمریکا دیده می‌شوند.

روز اول اجلاس

دیروز، در روز اول اجلاس، سران چین و برزیل بر تقویت نفوذ کشورهای موسوم به «جنوب جهانی» تاکید کردند.

لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور برزیل، همچنین گفت کشورش از ایجاد ارز تجاری بریکس و پیوستن اعضای جدید حمایت می‌کند، بر خلاف گروه ۷ که «یک باشگاه بسته برای ثروتمندان» است.

دیروز شی جین‌پینگ در جلسه گزارش تجاری بریکس شرکت نکرد و برخی آن را به تنش در روابط چین و هند مرتبط دانستند. به نوشته رسانه‌های بریتانیایی، قرار است آقای مودی و شی در حاشیه اجلاس بریکس با هم ملاقات کنند.

سران کشورهای بریکس منهای ولادیمیر پوتین، سه‌شنبه شب در ضیافت شامی درباره پذیرش اعضای جدید، تجارت، امنیت غذایی و گرمایش زمین بحث و تبادل نظر کردند.

بریکس ۲۰۲۳ که در میان تدابیر شدید امنیتی در جریان است فردا (پنج‌شنبه) به پایان می‌رسد.

رئیسی در راه آفریقای جنوبی

ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران، چهارشنبه شب و پیش از سفر به آفریقای جنوبی، در فرودگاه مهرآباد درباره همکاری با گروه بریکس ابراز امیدواری کرد:

«بریکس توانسته کشورهای مستقل را با هدف مشترک همکاری‌های اقتصادی و مقابله با یکجانبه‌گرایی دور هم جمع کند.»

آقای رئیسی تاکید کرد که جمهوری اسلامی به دنبال رابطه با «همه کشورهای مستقل دنیا» است.

دردسرهای میزبانی بریکس

با شروع سال ۲۰۱۴، ریاست دوره‌ای بریکس به روسیه می‌رسد که میزبان نشست بعدی در ماه اکتبر در شهر غازان (قازان یا کازان) است. ولادیمیر پوتین امروز در سخنانش در اجلاس گفت قصد دارد از دوره ریاست، برای تقویت نقش بریکس در عرصه جهانی استفاده کند.

وزارت ورزش روسیه پیشتر اعلام کرده که یک ماه پیش از المپیک پاریس در تابستان آینده، رقابت‌هایی را به نام «بازی‌های بریکس» در ۲۲ رشته ورزشی در غازان، مرکز تاتارستان، برگزار می‌کند.

پس از حمله روسیه به اوکراین، این کشور و ورزشکارانش از بسیاری رقابت‌های بین‌المللی ورزشی کنار گذاشته شدند هر چند که ورزش روسیه، پیش از آن هم به دلیل «دوپینگ سیستماتیک» متحمل محرومیت‌های مختلفی بود.

با میزبانی روسیه برای اجلاس سال آینده، چند مشکل موقتا حل شدند. یکی مسئله شرکت ولادیمیر پوتین و دیگر اینکه به نظر می‌رسد چین و هند چندان علاقه‌ای به میزبانی طرف مقابل ندارند.

دو روزنامه بریتانیایی گاردین و دیلی میل به نقل از معاون رئیس جمهور آفریقای جنوبی نوشتند این کشور از بیم اینکه شرکت ولادیمیر پوتین به روابط این کشور با غرب لطمه وارد کند، سعی کرده بود میزبانی را به چین منتقل کند اما هند مانع شد.

بر اساس ترتیب الفبایی، اجلاس ۲۰۲۴ باید در برزیل برگزار می‌شد اما تقریبا چهار ماه و نیم پیش، این کشور گفت چون باید اجلاس گروه ۲۰ را برگزار کند از نظر «لجستیک» برایش مقدور نیست و از میزبانی کناره گرفته بود. شاید این کشور هم خود را با همان مسئله‌ای روبرو می‌دید که آفریقای جنوبی با آن مواجه بود.

بعد از آن مسکو اعلام آمادگی کرد بجای سال ۲۰۲۵، میزبانی بریکس ۲۰۲۴ را به عهده بگیرد.