بحران سودان؛ درگیری شدید نیروهای نظامی دو طرف در خارطوم
منبع تصویر، Instagram @lostshmi via Reuters
در سومین روز جنگ داخلی در سودان، درگیریهای شدیدی در سرتاسر این کشور گزارش شده و هر روز به دامنه این درگیریها افزوده میشود و به شهر خارطوم پایتخت این کشور رسیده است.
جنگ میان ارتش سودان و گروه شبهنظامی نیروهای واکنش سریع (آراِساِف) در طول شب ادامه داشته و حالا وارد سومین روز خود شده است.
درگیریها در سودان پس از آن شروع شد که طرح انتقال قدرت از دولت موقت نظامی به تشکیل یک دولت غیرنظامی طرح شد و جنگ قدرت در درون رهبری نظامی این کشور به درگیری میان گروههای رقیب منجر شد.
بیش از صد نفر در درگیریهای سودان کشته شدهاند و گفته میشود چند هزار نفر زخمی شدهاند.
گزارش شاهدان عینی حاکی از احتمال برتری یافتن ارتش در این درگیریهاست.
با این حال هر دو طرف مدعی هستند که کنترل مکانهای کلیدی خارطوم را در دست دارند. مردم در این شهر برای در امان بودن از انفجارها پناه گرفتهاند.
روز یکشنبه (۱۶ آوریل) هر دو طرف با اعلام آتشبسی موقت به کار انتقال مجروحان خود به پشت جبهه مشغول شدند اگرچه مشخص نیست این آتشبس تا کجا رعایت شده است.
دو مقام ارشد نظامی سودانی در کانون جنگ قدرت در سودان هستند. ژنرال عبدالفتاح البرهان که رئیس نیروهای مسلح و در واقع رئیس جمهور کشور است، و معاون او ژنرال محمد حمدان دَقَلو، معروف به حمیدتی، که فرمانده شبهنظامیان نیروهای واکنش سریع (آراِساِف) است.
این دو نفر در خصوص حرکت کشور به سوی حکومت غیرنظامی اختلاف نظر دارند.
از سال ۲۰۱۹ که عمرالبشیر رئیسجمهوری سودان در کودتایی از سوی ارتش برکنار شد این کشور توسط ژنرالهای ارتش اداره شده است.
یکی از اصلیترین نقاط اختلاف بر سر طرحی است که ۱۰۰ هزار عضو نیروهای واکنش سریع را به ارتش اضافه میکند و اینکه چه کسی نیروی جدید را رهبری خواهد کرد.
درگیریهای اخیر پس از چند روز تنش آغاز شد، زیرا اعضای نیروهای واکنش سریع در حرکتی که ارتش آن را یک تهدید میدانست، در سراسر کشور مستقر شدند.
مشخص نیست صبح شنبه چه کسی اولین گلوله را شلیک کرد، اما بیم آن میرود که این وضعیت ناپایدارتر و بدتر شود.
روز یکشنبه آراِساِف مدعی شد که کنترل نقاطی مانند فردوگاهی در شمال کشور را در دست دارند، اما کمی بعد ارتش مدعی شد که کنترل این فرودگاه را بازپس گرفته است.
شاهدان عینی به خبرگزاری رویترز گفتهاند که به نظر میرسد ارتش بعد از حمله هوایی به پایگاههای آراِساِف در حال برتری گرفتن بر این نیروی شبهنظامی است.
اوایل روز دوشنبه آراِساِف ادعای خود را درباره پیروزیهای گسترده در سودان را تکرار کرد و گفت کنترل مقر نیروی زمینی سودان، کاخ ریاست جمهوری، و بخشهایی از وزارت دفاع را به دست گرفته است.
ارتش پیشتر ادعاهای این گروه را تکذیب کرده بود.
«۲۴ ساعت است که نخوابیدهایم»
خارطوم شاهد یکی از سنگینترین درگیریها بوده و ساکنان آن از وحشت و ترس خود در جریان درگیریها صحبت کردهاند.
هدا از ساکنان خارطوم به خبرگزاری رویترز گفته است: «میترسیم، ۲۴ ساعت است که نخوابیدهایم، سروصدا زیاد است و خانه میلرزد. نگرانیم که آب و غذا و داروی پدر دیابتیم تمام شود.»
خلود خیر، یکی از ساکنان دیگر پایتخت به بیبیسی گفت از تمام غیرنظامیان خواسته شده که خانه بمانند اما حتی این کار هم به ایمن ماندن آنها منجر نشده است.
درخواستهای بینالمللی برای توقف درگیری و خشونتها در سودان رو به افزایش است.
کشورهای عرب و آمریکا خواستار ازسرگیری گفتگو برای استقرار دولت غیرنظامی شدهاند. اتحادیه آفریقا اعلام کرده که دیپلمات ارشد خود را برای مذاکره بر سر آتشبس به سودان خواهد فرستاد.
مصر و سودان جنوبی نیز پیشنهاد کردهاند میان گروههای نظامی رقیب میانجیگری کنند.
منبع تصویر، Maxar Technologies
نیروهای واکنش سریع چیست؟
نیروی شبهنظامی واکنش سریع (آراِساِف / RSF) که به بدنامی شهره است به رهبری ژنرال محمد حمدان دقلو - معاون رهبر کشور - به نقض حقوق بشر متهم شده است. این نیرو به قتل دستکم ۱۲۰ معترض در ژوئن ۲۰۱۹ در تظاهرات و تحصن در مقر ارتش متهم است.
نیروهای واکنش سریع در سال ۲۰۱۳ عمدتا توسط جنگجویان شبهنظامی «جنجوید» تشکیل شد که بهطور وحشیانهای با شورشیان در دارفور مقابله میکردند. اخیرا دیوان کیفری بینالمللی در لاهه محاکمه علی محمد علی عبدالرحمن، رهبر سابق شبهنظامیان «جنجوید»، را به اتهام ۳۱ مورد جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی آغاز کرده است.
در سال ۲۰۱۵، حدود ۴۰ هزار نفر از اعضای نیروهای واکنش سریع به مداخله نظامی تحت رهبری عربستان سعودی در جنگ یمن پیوستند. اعضای این نیرو به لیبی هم اعزام شدند.
برای انتقال حکومت به غیرنظامیان، طرحی برای ادغام نیروهای واکنش سریع در ارتش وجود داشت. اما اختلاف بین ژنرال داقلو و ژنرال عبدالفتاح البرهان فرمانده ارتش سودان بر سر جدول زمانی این انتقال و اینکه چه کسی ریاست نیروی یکپارچه جدید را بر عهده خواهد گرفت، به تنش کشیده شد.
دلیل این جنگ چیست؟
از زمان کودتای اکتبر ۲۰۲۱، سران ارتش از طریق آنچه «شورای حاکمیت» نامیده میشود، کشور را اداره میکنند. برای انتقال حکومت به غیرنظامیان، طرحی برای ادغام این نیروهای شبهنظامی در ارتش در دست بود اما اختلاف بین این ارتش و نیروهای شبهنظامی موجب تنش شده است.
دو نظامی در حال حاضر در مرکز این اختلافات قرار دارند؛ ژنرال عبدالفتاح البرهان که رئیس نیروهای مسلح و در واقع رئیس جمهور کشور است، و معاون او ژنرال محمد حمدان دَقَلو، معروف به حمیدتی، که فرمانده شبهنظامیان نیروهای واکنش سریع (آراِساِف) است.
این دو نفر در خصوص حرکت کشور به سوی حکومت غیرنظامی اختلاف نظر دارند.
یکی از اصلیترین نقاط اختلاف بر سر طرحی است که ۱۰۰ هزار عضو نیروهای واکنش سریع (آراِساِف) را به ارتش اضافه میکند و اینکه چه کسی نیروی جدید را رهبری خواهد کرد.
