بحران قزاقستان؛ 'اعترافات' تلویزیونی خواننده قرقیز

تلویزیون دولتی قزاقستان تصاویری از ویکرام روضه‌خوانف خواننده سرشناس جاز قرقیز پخش کرده که در آن او با صورتی کبود و متورم در بازداشت "اعتراف" می‌کند در اعتراض‌های اخیر شرکت داشته است.

بستگان آقای روضه‌خوانف می‌گویند این "اعترافات" اجباری و "زیر شکنجه" بوده است. آنها می‌گویند او برای اجرای کنسرت به آلماتی، بزرگترین شهر قزاقستان و مهمترین کانون درگیری‌ها، دعوت شده بود؛ کاری که بارها قبلا کرده بود.

وزارت خارجه قرقیزستان خواستار آزادی هر چه سریع‌تر او شده است. قرقیزستان، کشور همسایه، به درخواست قزاقستان برای مقابله با ناآرامی‌ها نیرو به آنجا اعزام کرده است.

پس از یک هفته ناآرامی خونین قزاقستان در وضعیت اضطراری قرار دارد.

در همین حال آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، از دولت قزاقستان خواست دستور "شلیک به قصد کشت" به معترضان را لغو کند.

آقای بلینکن به شبکه ای‌بی‌سی‌نیوز گفت دولت قزاقستان حق دارد از نهادهای کشور محافظت کند اما باید حق اعتراض مسالمت‌آمیز را هم به رسمیت بشناسد.

قاسم جومارت توقایف رئیس جمهور قزاقستان دو روز پیش در تلویزیون دولتی هشدار داد که "هر کس تسلیم نشود نابود خواهد شد" و گفت به نیروهای امنیتی و ارتش دستور داده "بدون اخطار، به قصد کشت شلیک کنند."

گزارش مستقلی از کشته‌ و زخمی‌های سرکوب گسترده تظاهرکنندگان در دست نیست. اما یکی از سازمان‌های دولتی قزاقستان در پستی در شبکه‌های اجتماعی شمار کشته‌شدگان را ۱۶۴ نفر اعلام کرد.

این پست بعد حذف شد و معلوم نیست آیا به اشتباه منتشر شد یا این عدد درست است. وزارت کشور قزاقستان اعلام کرده بود ۲۶ معترض که آنها را "جنایتکاران جنگی" خواند کشته‌ و بیش از سه هزار نفر بازداشت شده‌اند.

به گفته مقامات دولتی تا به حال ۱۸ نیروی امنیتی کشته و ۷۴۸ نفر هم زخمی شده‌اند.

تظاهرات ابتدا در اعتراض به گران شدن قیمت سوخت شکل گرفت. اما به نظر می‌رسد درگیری جناح‌های مختلف حاکم هم به آن اضافه شده باشد.

بجز ارتش و نیروهای امنیتی که برای سرکوب اعتراض‌ها وارد عمل شدند، نیروهای نظامی روس بعنوان اعضای "سازمان پیمان امنیت جمعی" به قزاقستان اعزام شدند.

جمهوری‌های شوروی سابق، یعنی بلاروس، ارمنستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و روسیه عضو این پیمان هستند.

این اولین بار است که کشورهای عضو این پیمان نیرو به کشوری اعزام می‌کنند. گفته می‌شود قرار است شمار این "نیروهای صلحبان" به حدود ۲۵۰۰ نفر برسد.

بیشترین ناآرامی و خشونت در آلماتی بزرگترین شهر قزاقستان بود. خبرنگار بی‌بی‌سی و شاهدان دیگر، این شهر را در روزهای گذشته به "میدان جنگ" تشبیه کرده بودند و گزارش شد شب‌ها تا صبح صدای تیراندازی به گوش می‌رسیده است.

دولت قزاقستان معترضان را "تروریست"، "اغتشاشگر" و "جنایتکار جنگی" خوانده است و می‌گوید تظاهرکنندگان "مسلح" هستند.

کشورهای همسایه قزاقستان از جمله تاجیکستان همگی از دولت این کشور حمایت و از "وجود گروه‌های غیرقانونی در قزاقستان که صاحب اسلحه و مهمات جنگی شده‌اند" ابراز نگرانی کرده‌اند.

به گزارش خبرگزاری‌ها، در اوج درگیری‌ها یکی از ساختمان‌های محل اقامت ریاست جمهوری و دفتر شهرداری آلماتی به آتش کشیده شدند و فرودگاه شهر مدتی در دست معترضان بود.

لئونید کلاشنیکوف، نماینده روسیه در سازمان پیمان امنیت جمعی گفته است که نیروهای اعزامی "تا زمانی که رئیس جمهور قزاقستان لازم بداند" در آن کشور برای "محافظت از زیرساخت‌ها" باقی خواهند ماند.