'واکس' واژه سال فرهنگ انگلیسی آکسفورد شد
منبع تصویر، Reuters
"واکس" (Vax) توسط فرهنگنویسان فرهنگ انگلیسی آکسفورد بعنوان واژه سال انتخاب شده است.
واژههای مرتبط با واکسن در سال ۲۰۲۱ به دلیل بیماری کووید، تواتر بالایی پیدا کردهاند، بطوری که استفاده از واژگان دو-واکس (double-vaxxed)، بی-واکس (unvaxxed)، ضد-واکس (anti-vaxxer) همگی افزایش زیادی داشتهاند.
فیونا مکفرسون، سردبیر ارشد فرهنگ انگلیسی آکسفورد میگوید که واژه واکس یک گزینه بارز بود چرا که "چشمگیرترین تاثیر" را داشته است.
او گفت "این واژه حداقل به دهه ۱۹۸۰ برمیگردد، اما براساس مجموعه ما تا قبل از امسال بندرت استفاده میشد".
خانم مکفرسون گفت "وقتی واژههای ترکیبی دیگر را هم به آن اضافه کنیم، واکس در میان مجموعه واژگان دیگر، نامزد برجستهای میشود".
واکس با هر دو املای یک ایکس و دو ایکس (Vaxx یا Vax) پذیرفته شده اما املای یک ایکس رایجتر است.
استفاده از واژه "همهگیر" هم در سال جاری بیش از ۵۷۰۰۰ درصد افزایش یافته است.
فرهنگ آکسفورد و فرهنگ کالینز هر کدام واژه سال خود را انتخاب میکنند، فرهنگ کالینز واژه "تعطیلی/قرنطینه" (lockdown) را برای سال ۲۰۲۰ انتخاب کرد.
اما از آنجایی که سالی بیسابقه با واژگان نامزد بسیار زیادی برای رقابت بود، فرهنگ آکسفورد تصمیم گرفت که جایزه خود را گسترش دهد تا شمار بیشتری از واژگان کلیدی جدید را شامل کند، ازجمله تعطیلی (lockdown)، آتشسوزیهای جنگلی (bushfires)، کووید-۱۹ (Covid-۱۹)، جان سیاهپوستان مهم است (Black Lives Matter)، دورکاری یا کار از خانه (WFH work from home)، کارگران کلیدی (keyworkers)، و مرخصی با پرداخت (furlough).
واکس، واژه برنده امسال فرهنگ آکسفورد، اولین بار در سال ۱۷۹۹ در زبان انگلیسی ثبت شد؛ در حالی که مشتقات آن، واکسینه کردن و واکسیناسیون، هر دو برای اولین بار در سال ۱۸۰۰ ظاهر شدند.
همه این واژگان درنهایت از واژه لاتین "واکا" (vacca) به معنای "گاو" میآیند. براساس فرهنگ انگلیسی آکسفورد، این به دلیل کارهای علمی پیشگامانه پزشک و دانشمند انگلیسی ادوارد جِنِر بود، که در اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوایل دهه ۱۹۸۰ بر روی واکسیناسیون علیه بیماری آبله گاوی انجام میداد. او برای تولید واکسن، از عفونت خفیفی که در گاوها ایجاد شده بود، استفاده میکرد.
فرهنگ آکسفورد میگوید که مجموعه یا منبع زبان آن، محتوای خبرهایی را جمعآوری میکند که روزانه رسانهای میشود و شامل بیش از ۱۴.۵ میلیارد واژه است تا فرهنگنویسان از میان آنها جستجو و تجزیه و تحلیل کنند.
تعاریف فرهنگ انگلیسی آکسفورد برای واژه واکس (vax):
- vax اسم: یک واکسن یا واکسیناسیون
- vax فعل: معالجه (فردی) با واکسن برای ایجاد مصونیت در برابر بیماری؛ واکسن زدن
- vaxxie اسم: عکسی از خود که فرد در حین یا بلافاصله قبل یا بعد از واکسیناسیون گرفته است، مخصوصا برای واکسن علیه کووید-۱۹، و معمولا در رسانههای اجتماعی به اشتراک گذاشته میشود؛ سلفی واکسیناسیون
- anti-vax صفت: مخالف واکسیناسیون
- anti-vaxxer اسم: فردی که با واکسیناسیون مخالف است
- double-vaxxed صفت: دریافت دو دوز از یک واکسن
