واکسن کرونا نابرابری اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها را بارزتر کرده است

در حالیکه اسرائیل با سرعتی بیش از دیگر کشورهای دنیا مردم خود را واکسینه می‌کند، تشکیلات خودگردان فلسطینی هفته پیش اولین محموله کوچک واکسن را برای کرانه غربی و غزه تحویل گرفت. این تفاوت، نابرابری بین کسانی را نشان می‌دهد که که در کنار هم زندگی و اغلب با هم کار می‌کنند.

دکتر فادی تراش که در بیمارستان اُگوستا ویکتوریا در بیت‌المقدس شرقی کار می‌کند می‌گوید: "من واکسن زدم ولی خیالم راحت نیست. مشکل نابرابری است".

کمی نچندان دورتر، در اسرائیل مردم با سرعتی بیش از هر کشوری در دنیا واکسینه می‌شوند ولی در جایی که دکتر تراش کار می‌کند، در سرزمین‌های فلسطینی که اسرائیل ضمیمه خاک خود کرده و کاملا در کنترل گرفته، وضع کاملا متفاوت است.

دکتر تراش می‌گوید: "ما نمی‌توانیم واکسن را به بیماران و خانواده خود در کرانه غربی و غزه برسانیم. نمی‌توانید خوشحال باشید که واکسن زده‌اید وقتی بقیه مردم نمی‌توانند".

اسرائیل کادر پزشکی مانند دکتر تراش را واکسینه می‌کند ولی به بیماران او که از تمام کرانه باختری و غزه هستند واکسن نمی‌زند. عواقب اخلاقی و پزشکیِ این رویکرد بسیاری را نگران کرده است.

مسئول کیست؟

در اینکه چه کسی باید مسئول اجرای برنامه واکسیناسیون در کرانه باختری و غزه باشد اتفاق نظر وجود ندارد. برخی به کنوانسیون ژنو اشاره می‌کنند که می‌گوید آنهایی که سرزمینی را اشغال می‌کنند (مثلا در این مورد اسرائیل) مسئول سلامت کسانی هستند که آنجا زندگی می‌کنند.

برخی اما به پیمان اسلو استناد می‌کنند که اسرائیل و سازمان آزادی‌بخش فلسطین در سال ۱۹۹۳ امضا کردند. در این توافق که خودگردانی محدودی به فلسطینی‌ها داد اشاره شده که تشکیلات خودگردان فلسطین باید مسئول باشد.

نظر حقوقی هر چه که باشد، واقعیت این است که دولت اسرائیل هیچ برنامه واکسیناسیونی را در کرانه باختری و غزه آغاز نکرده و مقاما‌های فلسطینی هم درخواست کمک نکرده‌اند؛ به نظر بعضی برای اینکه ضعیف نشان ندهند.

جدا افتادن‌ها

نتیجه این آشفتگی برای محمد عمرو این است که ماه‌هاست خانواده‌اش را ندیده است. او فلسطینی و اهل الخلیل در کرانه باختری است اما در اسرائیل زندگی می‌کند تا کار خود درساخت‌و‌ساز را حفظ کند. او می‌گوید: "البته همه منتظریم، چه یهودی چه فلسطینی اما اگر واکسن می‌زدم و به ویروس مصون می‌شدم می‌توانستم پیش خانواده‌ام برگردم".

صنعت ساختمان در اسرائیل مانند بسیاری از صنایع دیگر متکی به کارگران زیادی از کرانه باختری است.

رائول سروگو رئیس اتحادیه کارگران ساختمانی اسرائیل می‌گوید: "در کار‌های محوریِ ساخت‌و‌ساز وابسته به ۶۵ هزار کارگر فلسطینی هستیم و به آنها احتیاج داریم. بدون آنها نمی‌توانیم".

به عقیده او وضعیت فعلی هم از نظر اقتصادی هم بهداشتی کوته‌بینانه است: "به نظر من منطقی این است که مردم اسرائیل و حداقل فلسطینی‌هایی را که اینجا کار می‌کنند واکسینه کنیم. اول اینکه کاری انسانی است، بعد هم اینکه آنها همسایه ما هستند و وضع اقتصادی خیلی خوبی هم ندارند".

دکتر تراش موافق است: "ما با یکدیگر زندگی می‌کنیم و تقریبا هیچ مرزی نداریم. اگر اسرائیلی‌ها را واکسینه کنید و به مردم فلسطین در کرانه باختری و غزه واکسن نزنید، نمی‌توانید زنجیره عفونت را بشکنید، نمی‌توانید بخوبی با همه‌گیری مقابله کنید".

تجدیدنظری در کار نیست

دولت اسرائیل قصد ندارد نظر خود را تغییر ‌دهد. یولی ادلستین وزیر بهداشت اسرائیل می‌گوید: "وظیفه وزیر بهداشت فسلطینی‌ها دقیقا چیست؟ محافظت از دلفین‌های مدیترانه؟ برای کادر پزشکی که در مناطق زیرنظر تشکیلات خودگردان مستقیما با بیماران کرونا کار می‌کنند مجوز انتقال واکسن را داده‌ام. نه به این دلیل که فکر می‌کنم الزام قانونی داریم، بلکه می‌فهم آنها دکتر و پرستار هستند و در این مرحله واکسنی دریافت نمی‌کنند".

عمر شاکر مدیر دیده‌بان حقوق بشر اسرائیل و فلسطین موافق نیست. اسراییل ۴/۲ میلیون نفر از شهروندان خود، ۴۸ درصد جمعیتش از جمله ساکنان شهرک‌نشین‌های اسرائیلی‌ در کرانه باختری را واکسینه کرده است اما به گفته آقای شاکر "۴/۵ میلیون فلسطینی را به حال خود رها کرده است".

تشکیلات خودگردان فلسطین بجز سازمان بهداشت جهانی برای واکسن کرونا به روسیه هم روی آورده است. آنها واکسن اسپوتنیک پنج روسیه را سفارش داده‌اند و امیدوارند بعد از صدور مجوز اضطراری، تا ماه مارس به ۵۰ هزار نفر واکسن بزنند.

کرونا هم مانند سایر جنبه‌های زندگی در این منطقه، هم وابستگی متقابل هم اختلافات عمیق دو طرف را بارزتر کرده است.