کشته شدن ۵۰ روزنامه‌نگار در ۲۰۲۰؛ اعدام زم در ایران و سال خونین افغانستان

گزارشگران بدون مرز در گزارش سالانه خود از کشته‌شدن ۵۰ روزنامه‌نگار در سال ۲۰۲۰ میلادی خبر داده است. در این گزارش از ایران به خاطر اعدام روح‌الله زم، روزنامه‌نگار و موسس کانال خبری آمدنیوز نام برده شده است. روزنامه‌نگاران بدون مرز همچنین از سال خونین روزنامه‌نگاران در افغانستان گزارش داده است.

گزارشگران بدون مرز در بیلان سال ۲۰۲۰، محاکمه روح‌الله زم را "غیرعادلانه" خوانده و نوشته "هرچند اعدام در ایران رایج است، اما در طی ۳۰ سال این اولین باری است که یک خبرنگار با روش قدیمی و وحشتناک اعدام می‌شود".

این گزارش، با اشاره به اعدام آقای زم، جرم "مفسد فی الارض" را "یکی از جدیدترین اتهاماتی" خواند که علیه روزنامه‌نگاران در ایران مطرح می‌شود.

گزارشگران بدون مرز می‌گویند "اعدام زم تایید کننده این است که ایران به عنوان کشوری رکورددار در کشتن بسیاری از خبرنگاران در نیم سده گذشته بوده است".

نیروهای اطلاعات سپاه، آقای زم را که به عنوان پناهنده در فرانسه زندگی می‌کرد، ۲۲ مهرماه امسال از عراق ربودند و به ایران منتقل کردند. روند محاکمه او با انتقاد گروه‌های حقوق بشری مواجه شد.

آقای زم در دادگاه بخش عمده اعتراف‌ها و اتهام‌هایش را رد کرد.

کانال تلگرامی آمدنیوز به دلیل انتشار برخی اخبار مربوط به فساد و درگیری‌های درون حکومت از جمله پرونده سعید طوسی و حساب‌های رئیس قوه قضائیه، ضریب نفوذ بالایی پیدا کرد و در سال ۱۳۹۶ بیش از یک میلیون عضو داشت.

آقای زم سرانجام در ۲۲ آذرماه در حالی که به گفته پدرش تا تا شب اعدام از تایید حکم خبر نداشت، به دار آویخته شد.

سال خونین روزنامه‌نگاران در افغانستان

سال ۲۰۲۰ و به ویژه یکماه نیم گذشته برای روزنامه‌نگاران در افغانستان سالی خونین بوده است.

گزارشگران بدون مرز در بیلان سال ۲۰۲۰ خود نوشته "ماه دسامبر در افغانستان با قتل دیگری رقم خورد. ملاله میوند خبرنگار شبکه تلویزیونی انعکاس و نماینده مرکز حمایت از خبرنگاران زن در افغانستان در شهر جلال‌آباد در شرق این کشور بود. او قربانی یک قتل شبیه به اعدام بود و همراه با راننده اش توسط مردان تفنگ به دست در نزدیکی خانه اش به قتل رسید".

در این گزارش همچنین به کشته شدن محمد الیاس داعی خبرنگار بخش پشتوی رادیو آزادی، شاخه افغانستان رادیو اروپای آزاد، در ماه نوامبر اشاره شده که در اثر انقجار بمبی که در ماشینش کار گذاشته شده بود در شهر لشکرگاه مرکز استان (ولایت) هلمند در جنوب غربی افغانستان کشته شد.

در هفته‌های اخیر قتل یما سیاوش مشاور مطبوعاتی بانک مرکزی و خبرنگار پیشین رسانه طلوع، رحمت الله نیکزاد خبرنگار آسوشیتدپرس و الجزیره، فردین امینی مجری تلویزیون آریانا، یوسف رشید رییس اجرایی "بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه" و فرشته کوهستانی فعال مدنی و حقوق زن خبرساز شده اما در این گزارش به کشته شدن شماری از این افراد اشاره نشده است.

گزارشگران بدون مرز می‎گویند "در حالیکه مسوولیت هیچیک از این قتل ها از سوی کسی پذیرفته نشده است، اعضای جامعه مدنی افغانستان کارزاری را به هدف محکوم کردن ترور منتقدان تاریک‌اندیشی به‌راه انداخته اند".

بنابر این گزارش خشونت علیه روزنامه‌نگاران افغانستان در حالی افزایش یافته است که امیدواری‌ها برای یک آتش بس در نتیجه گفت‌و‌گو‌های صلح میان دولت افغانستان و گروه طالبان، در حال افزایش است.

در رده‌بندی جهانی آزادی رسانه‌ها در سال ۲۰۲۰ افغانستان با یک پله سقوط نسبت به سال گذشته، در جایگاه ۱۲۲ قرار گرفته است.

دو سوم خبرنگاران کشته شده در کشورهای در حال صلح بودند

بنابر این گزارش، در حالیکه آمار خبرنگارانی که در کشورهای جنگزده کشته شده‌اند کاهش یافته است، خبرنگاران بیشتری در کشورهایی که در حال جنگ نیستند کشته می‌شوند.

گزارش‌گران بدون مرز ۵۰ مورد از کشته شدن خبرنگاران را در رابطه با کار خود از اول ژانویه تا ۱۵ دسامبر سال ۲۰۲۰ میلادی ثبت کرده است که این رقم چیزی شبیه به سال ۲۰۱۹ میلادی است (۵۳ خبرنگار در آن سال کشته شدند)، علیرغم آن که تعداد کمتری از خبرنگاران به علت شیوع ویروس کرونا در صحنه بودند.

این نهاد همچنین گزارش داد که از همه خبرنگارانی که در رابطه با کارهای شان در سال ۲۰۲۰ میلادی کشته شدند، ۸۴ درصد به صورت آگاهانه هدفمند و عمدا در مقایسه با ۶۳ درصد در سال ۲۰۱۹ میلادی به قتل رسیده‌اند. تعدادی از آنان مخصوصا به شیوه وحشتناکی به قتل رسیده‌اند.

به گفته گزارشگران بدون مرز، در ۱۰ سال گذشته ۹۳۷ خبرنگار کشته شده‌اند.