انتخابات بریتانیا؛ اروپا برای برگزیت سخت آماده می شود

یک دیپلمات اتحادیه اروپا امروز صبح به من پیامک فرستاد با این مضمون که "جمعه ۱۳ دسامبر به شهرت خود عمل کرده است."

همین دیپلمات با اندوه ملاحظه کرد که به محض اینکه نشانه ای از نتایج انتخابات آشکار شد، "به معنی خداحافظ دوستان بریتانیایی است."

زمانی که رهبران اروپایی برای دومین روز اجلاس سران در بروکسل جمع شدند، احساس دلتنگی می کردند. آنان هرگز اندوه خود را از رای بریتانیایی ها به خروج از اتحادیه پنهان نکرده اند.

اما در همان زمان نوعی احساس آسایش اروپایی هم وجود داشت. مارک روته، نخست وزیر هلند ملاحظه کرد که نتیجه انتخابات به معنی آن بود که "در طرف بریتانیایی روند خروج از برگزیت سرعت گرفته است."

آه فراغت رهبران اروپایی از اکثریت بالای حزب بوریس جانسون در انتخابات ربطی به گرایش های سیاسی آنها ندارد اما با "کار برگزیت را تمام کردن" که عبارت مورد علاقه نخست وزیر است ارتباط فراوان دارد. البته به استثنای نظر آقای جانسون برای تصویب معامله طلاق برگزیت در ماه آینده که به معنی پایان دادن عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپاست که فقط مرحله اول برگزیت را تمام می کند.

چه نوع معامله ای؟

مرحله دوم شاهد وظیفه دشوار توافق بر سر روابط آتی بین دو طرف است. آنچه که بوریس جانسون وعده امضای آن را به رای دهندگان داده باید تا همین زمان در سال آینده امضا و مهر شده باشد.

انتظار می رفت رهبران اتحادیه تا پایان روز جمعه خواستار توافق وسیع، جاه‌طلبانه و جامع با بریتانیا بعد از برگزیت شوند. اما شخص من هرگز با کسی در محافل اتحادیه اروپا ملاقات نکرده ام که باور داشته باشد که این امر تا دسامبر ۲۰۲۰ امکانپذیر خواهد بود.

امید در اروپا این است که اکثریت بزرگ بوریس جانسون در پارلمان قدرت مانور بیشتری به او بدهد.

او دیگر ناچار نیست مراقب حرکات جناح خاصی در حزبش باشد از جمله طرفداران برگزیت، بنابراین دست دعای همه در بروکسل به آسمان است که آقای جانسون آزادی سیاسی خود را برای اقدام در جهت برگزیت نرم به کار ببرد یعنی داشتن رابطه نزدیکتر با اروپا که در طول زمان با دقت درباره آن مذاکره خواهد شد و نه اینکه بخواهد با عجله آن را ظرف چند ماه آینده فیصله بدهد.

اما واقعیت امر این است که کسی نمی داند که آیا این موضوع چشم انداز جذابی برای نخست وزیر خواهد بود یا نه. تیتر مقاله ای در روزنامه معروف آلمانی، دی ولت چنین است: "اروپا کدام بوریس جانسون را به دست خواهد آورد؟"

هر مسیری که دولت بریتانیا اتخاب کند پیام اصلی امروز رهبران اروپایی این است: "آماده ایم."

اگر بوریس جانسون به جدول زمانی دسامبر ۲۰۲۰ خود عمل کند، اتحادیه اروپا آماده است که یک توافق تجارت آزاد بسیار محدود به او عرضه کند. اتحادیه اروپا می گوید که این بهترین چیزی است که طرف دیگر می تواند فقط ظرف چند ماه انتظارش را داشته باشد.

اما احتمال اینکه مسیری هموار در پیش باشد کم است. بروکسل در نظر دارد اصرار کند که برای به دست آوردن "توافقی سریع و کثیف"، نخست وزیر باید شرایط اتحادیه اروپا را امضا کند: مثلا همسویی با قوانین زیست محیطی، کمک دولتی و مالیاتی اتحادیه.

فشار برای همسویی

روز جمعه شارل میشل، رئیس شورای اروپا، تاکید کرد که قواعد به اصطلاح منصفانه و برابر برای اروپا اولویت اصلی و مهم است.

آیا بوریس جانسون آماده روبرو شدن با این وضعیت است؟

اگر چنین کند، رای دهندگان از او درباره حاکمیت ملی پس از برگزیت و پس گرفتن آنچه را که وعده داده بود سئوال خواهند کرد.

همچنین خطر واقعی وجود دارد که توافقی به دست نیاید. معنی آن این است که بعد از دسامبر سال ۲۰۲۰ اتحادیه اروپا و بریتانیا در چارچوب سازمان تجارت جهانی تجارت کنند یعنی هر دو طرف تعرفه های اشک آوری بر هم وضع کرده و توافقی در مورد خدمات (که ۸۰ درصد اقتصاد بریتانیا را تشکیل می دهد)، همکاری امنیتی (که اتحادیه اروپا امید به آن بسته) به دست نیامده باشد.

شراکت پیچیده

وقتی موضوع به تجارت می رسد، یعنی موضوع مذاکرات طلاق، رهبران اتحادیه اروپا معتقدند که اکثر کارت ها را در دست دارند.

بازار بریتانیا البته مهم است اما اولویت آن خیلی کمتر از مجموعه بازار واحد اروپایی است.

رهبران اتحادیه اروپا نمی خواهند مقررات خود را در جریان مذاکره با بریتانیا زیر پا بگذارند به نحوی که این مذاکرات منجر به تجزیه یا کاهش اهمیت بازار واحد شود یا سابقه نامطلوبی را برای آنها در زمینه مذاکرات تجاری با دیگر کشورها ایجاد کند.

با اینهمه، اعضای اتحادیه به خصوص آلمان مشتاق هستند که روابط با بریتانیا خراب نشود.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان بر تصویر بزرگتر تمرکز کرده است. او نیز نمی خواهد به بازار واحد آسیب برسد - و آلمان نفع برنده اصلی آن است - اما مشتاق است که باعث سرخوردگی بریتانیا هم نشود.

اتحادیه اروپا بدون تردید با از دست دادن یکی از بزرگترین و متنفذترین اعضای خود ضعیف تر خواهد شد.

با حضور دونالد ترامپ و عادات غیرقابل پیش بینی او در کاخ سفید، روابط سیال با روسیه و حساسیت اروپاییان در مورد ظهور یک چین جاه‌طلب و خودکامه، خانم مرکل و سایر رهبران اروپایی امیدوارند بریتانیا حتی پس از خروج از اتحادیه در مرکز صحنه جهانی باقی بماند.