پارالمپیک زمستانی ۲۰۲۲؛ زنی که سرطان پایش را گرفت اما از پا نیفتاد

بیبیان منتل اسپی، اسنوبورد سواری بود که عاشق رفتن به کوهستان همراه با ورزشکاران دیگر و هیجان شرکت در مسابقات بود.

او پیشگام و یکی از عوامل اصلی حضور ورزش اسنوبورد در پارالمپیک زمستانی بود. ضمن این که موفقیت‌های ورزشی او با وجود بیماری و ناتوانی جسمانی‌اش، الهام‌بخش میلیون‌ها نفر در سراسر جهان شد.

بازی‌های پارالمپیک ۲۰۲۲ پکن، کمی قبل از اولین سالگرد درگذشت او در ۴۸ سالگی به پایان می‌رسد.

در بیلتهوون هلند و در دفتر خیریه‌ای که منتل اسپی تأسیس کرد و شوهرش ادوین امروزه آن را اداره می‌کند، به گفتگو با ادوین نشستیم و او از زندگی و میراث بیبیان برایمان گفت.

روی دیوار پرتره بزرگی از بیبیان بود و در حین گفتگو، ادوین گاهی نگاهش به تصویر همسرش می‌افتاد، کمی مکث می‌کرد، دوباره به او نگاه می‌کرد و ادامه می‌داد.

به گفته ادوین: "بیبیان از مرگ نمی‌ترسید بلکه ترس او ترک عزیزانش، به‌ویژه پسرش بود. همیشه به همه عشق می‌ورزید و به همین دلیل عشق زیادی هم از دنیا می‌گرفت."

بیبیان زندگی را انتخاب کرد. او انتخاب کرد بهترین نسخه از خودش باشد. او استاد زندگی با حداکثر توانش بود.

منتل اسپی در ۲۹ مارس ۲۰۲۱ درگذشت. اما دستاوردهایش در ورزش‌های زمستانی و فراتر از آن، سال‌ها یاد و خاطره‌اش را زنده نگه خواهد داشت.

سفر منتل اسپی برای تبدیل شدن به یکی از اسطوره‌های پارالمپیک از مسابقات انتخابی المپیک زمستانی ۲۰۰۲ در سالت‌لیک سیتی آغاز می‌شود.

او در جوانی یک اسنوبورد سوار موفق بود و توانست شش بار قهرمان هلند شود. اما در ۲۹ سالگی متوجه شد به سرطان استخوان پای راست مبتلا شده است. با وجود درمان‌های اولیه، مشخص شد که اقدام اساسی‌تری لازم است.

ادوین می‌گوید: "او مجبور بود با قطع کردن ساق پای خود، زندگی را انتخاب کند."

این تقریباً آغاز دو دهه مبارزه با این بیماری بود. او البته همزمان یک زندگی ورزشی دیگر را آغاز کرد و توانست الهام‌بخش میلیون‌ها نفر در سراسر جهان شود.

حتی پیش از عمل جراحی و با وجود شک و تردید پزشکان، منتل اسپی در حال برنامه‌ریزی برای بازگشت به پیست بود. چند ماه پس از جراحی او دوباره به اوج بازگشت و هفتمین قهرمانی کشوری خود را کسب کرد.

ادوین می‌گوید که موفقیت در برابر رقبای توانمند برای ورزشکاری که به تازگی از نظر جسمی ناتوان شده است، انگیزه‌ای برای منتل اسپی شد تا مرزهای ورزش را جابجا کند.

او می‌گوید: "بیبیان خوشحال بود که با وجود سرطان و از دست دادن پایش دوباره به اسنوبورد بازگشته است. می‌دانست باید کاری کند و به دنیا نشان دهد که هنوز برایش امکان‌پذیر است. در نتیجه تصمیم گرفت پویشی را آغاز کند."

این پویش برای گنجاندن اسنوبورد در بازی‌های پارالمپیک بود و رسیدن به آن نزدیک به یک دهه طول کشید.

ورزشکاران دیگری نیز در موقعیتی مشابه منتل اسپی بودند. زیرا این ورزش در آن زمان در مراحل ابتدایی خود بود، زیرساخت‌ها به اندازه کافی نبود و قوانین مشترک و رقابت جهانی هم وجود نداشت.

بنابراین با گروهی دیگر از پارا-اسنوبورد سواران از سراسر جهان، از جمله ورزشکار آمریکایی، امی پرودی، دست به کار شدند و مسابقات جام جهانی را ترتیب دادند. به دنبال جذب حامیان مالی افتادند، با مقام‌های گوناگون لابی کردند و تلاش کردند توجه عمومی را به این ورزش جلب کنند.

ادوین می‌گوید: "تمایل شدید به رشد اسنوبورد، او را به نقطه‌ای رساند که باید تصمیم می‌گرفت در کنار کارزار پارا-اسنوبورد، به رقابت با رقبای توانمند ادامه دهد یا فقط متمرکز به پارا-اسنوبورد شود.

ادوین به یاد می‌آورد: "او می‌گفت اگر من پارالمپیک را می‌خواهم، باید تصمیم خود را بگیرم."

و او تصمیم گرفت از مسابقات قهرمانی دست بکشد و صرفاً به پارا-اسنوبورد بپردازد. تصمیمی که سرآغاز مسیری طولانی برای او و همکارانش بود. اما نتیجه‌ای که کسب کردند ارزشش را داشت.

هشت سال پس از آغاز پویش، روزی با او تماس گرفتند و اعلام کردند که اسنوبورد رسماً در برنامه بازی‌های پارالمپیک ۲۰۱۴ سوچی قرار گرفته است.

سرطان او در آن سال‌ها چندین بار بازگشت، حتی زمانی که او مشغول مسابقات و فعالیت در پویش خود بود. او چندین عمل جراحی دیگر، عمدتاً روی ریه‌هایش، انجام داد.

ادوین می گوید: "هر بار که او تحت عمل جراحی قرار می‌گرفت، سه ماه اول حالش بد بود، اما بعدش برای یک یا دو سال حالش خوب می‌شد. حتی یک بار، تقریباً به مدت پنج سال هیچ نشانه‌ای از سرطان در او نبود."

در تمام مدت، او به رقابت و برنده شدن ادامه می‌داد. در سوچی، او روی کاغذ اصلی‌ترین شانس کسب اولین طلای اسنوبورد پارالمپیک بود هرچند که کسی نمی‌دانست تلاش‌هایش در خارج از پیست چقدر او را فرسوده و خسته کرده است.

ادوین می‌گوید: "هیچ‌وقت او را تا این حد عصبی ندیده بودم. این کاری است که المپیک و پارالمپیک با یک ورزشکار می‌کند."

با این حال او توانست بالاتر از سرولون فرانسوی و پرودی از ایالات متحده، اولین مدال طلای اسنوبورد در تاریخ پارالمپیک را کسب کند.

به گفته ادوین: "چنین موفقیت بزرگی، به او احساس شکست‌ناپذیری و توانایی مبارزه با سرطان را داد. در آن زمان، هنوز امید داشتیم که او بتواند بر سرطان غلبه کند."

به منتل اسپی در مراسم اختتامیه سوچی جایزه ویژه‌ای به پاس تلاش‌هایش در ورود اسنوبورد به پارالمپیک داده شد. جایزه‌ای که به گفته ادوین او بیشتر از مدال طلایش به آن افتخار می‌کرد.

او بنیاد خیریه خود را در سال ۲۰۱۲ و در اوج دوران حرفه‌ای و مبارزه مداومش با بیماری سرطان، راه‌اندازی کرد تا به گسترش ورزش‌های زمستانی میان جوانان معلول زادگاهش، هلند، کمک کند.

او تا چند روز قبل از مرگش نیز به فعالیت در بنیادش ادامه داد، حتی زمانی که به سختی می‌توانست حرکت کند و از ویلچر برای رفت و آمد استفاده می‌کرد.

ادوین امروزه بنیاد او را اداره می‌کند و به گسترش ورزش‌های زمستانی در میان جوانان، سازماندهی کلینیک‌های ویژه مربیگری، تأمین مالی و تهیه اندام‌های مصنوعی و برگزاری رویدادها و مسابقات ورزشی برای معلولین می‌پردازد.

او می‌گوید: "ما به بیبیان قول دادیم به کارش در بنیاد ادامه دهیم، زندگی کودکان معلول را به اندازه دوستان توانمندشان خوب کنیم و فرصت‌های برابر برای آنها فراهم کنیم."

"بیبیان همیشه به ورزش‌هایی که با تخته انجام می‌شوند، علاقه داشت. بنابراین امروز از انواع گوناگون این ورزش‌ها برای معلولین مانند اسکی روی آب، اسنوبورد، موج سواری، اسکیت بورد و پانل سواری در این بنیاد حمایت می‌کنیم."

دوره‌های آموزشی، تورهای کوهستان، کلاس‌های مربیگری و پشتیبانی از جمله خدمات بنیاد ماست.

ادوین می‌گوید: "او با بنیادش به افراد زیادی کمک کرد و دستاوردهای بسیاری داشت. شاید خیلی‌ها درک نکنند که با بخشندگی چه انرژی فوق‌العاده‌ای می‌توانند در زندگی دریافت کنند. انگیزه او در زندگی کمک به دیگران بود. به همین دلیل وقتی از دنیا رفت، هزاران نفر در مراسمش حاضر بودند."

اگر می‌خواهید بدانید بیبیان چگونه آدمی بود، ویدئو‌های بسیاری از او در یوتیوب موجود است، از جمله مصاحبه‌های او که نشان می‌دهد تا چه اندازه روابط خوبی با مردم داشته است.

او در مورد مشکلات سلامتی‌اش و حتی موفقیت‌هایش با خود روراست بود. برای مثال در یکی از سخنرانی‌هایش در تدکس، در سال ۲۰۱۸ در آمستردام که حدود شش ماه پس از کسب مدال طلا در بازی‌های پارالمپیک پیونگ چانگ صحبت کرد، عکسی از گردن خود و ساختار فلزی که جایگزین بخش قابل توجهی از مهره‌هایش شده بود را نشان داد و گفت: "این تیتانیوم است، زیورآلات دائمی من."

عکسی که نشان داد سرطان او دوباره بازگشته است. برداشتن تومور در گردن و نصب فلز به شانزده ساعت جراحی نیاز داشت. عمل او تنها چند هفته قبل از رفتنش به کره جنوبی برای دومین پارالمپیک زمستانی انجام شد.

دو سال قبل از آن، پزشکان گفته بودند که او احتمالاً تنها چند ماه دیگر بیشتر زنده نخواهد بود. با این حال، یک بار دیگر، او برای رفتن آماده می‌شد.

با توجه به بیماری‌اش، سوالاتی در مورد درستی حضورش در پیونگ چانگ مطرح شده بود. اما به گفته شوهرش، پاسخ منتل اسپی به آنها روشن بود: "این نه تنها کاری است که بیشتر از هر چیز دوست دارم، بلکه مرا زنده نگه می‌دارد و خیلی بهتر از آن است که در خانه بمانم و منتظر پایان زندگی‌ام باشم."

او با روحیه‌ای خوب راهی مسابقاتی شد که شرکت در آن برایش مهم‌تر از برنده شدن بود. همانطور که بیماری‌اش شدیدتر شده بود، سطح مسابقات هم نسبت به پارالمپیک ۲۰۱۴ سوچی به طور قابل توجهی افزایش یافته بود.

با این وجود، او حتی در سن ۴۵ سالگی، همچنان یک مدعی بود و ‌توانست یک بار دیگر رقبای خود را پشت سر گذارد و هم در اسنوبورد کراس و هم در اسلالوم پیروز شود.

به این ترتیب او دو مدال طلای پارالمپیک دیگر را به مجموعه‌ افتخارات خود اضافه کرد تا در مجموع به ۱۲۸ پیروزی در دوران حرفه‌ای خود رسیده باشد.

پس از پیونگ چانگ، منتل اسپی از حضور در رقابت‌ها کنار کشید و تلاش خود را بر بنیادش و سایر کارهای خیریه متمرکز کرد.

او به جراحی‌ها و درمان‌های بیشتری نیاز داشت و در نهایت مجبور شد از ویلچر استفاده کند. اما کار او حتی با وخامت حالش در ماه‌های آخر ادامه یافت.

آخرین حضور عمومی او، چند روز قبل از مرگش، در افتتاحیه یک مرکز ورزشی بود که با هزینه بنیاد یوهان کرویف ساخته و به اسم او نامگذاری شده بود.

به گفته ادوین "او از حضور در آن مراسم هیجان‌زده بود و به من گفت انرژی مثبت زیادی دریافت کرده است."

ادوین مطمئن نیست که وقتی به تماشای مسابقات اسنوبورد پکن بنشیند چه احساسی خواهد داشت. اما حتماً به تماشای تلاش اسنوبورد سواران هلندی، لیزا بونشوتن و کریس ووس، که هر دو در جوانی زیر نظر منتل اسپی پرورش یافته‌اند، خواهد نشست.

او می‌گوید: "شاید خوشحال شوم و خاطرات خوبی برایم زنده شوند و یا شاید دلم خیلی بیشتر از معمول برایش تنگ شود و گریه کنم، نمی‌دانم. اما می‌دانم که اگر بیبیان بود، چه واکنشی نشان می‌داد."

"بیبیان هیچ‌وقت گریه نمی‌کرد، مگر با ورزش. اگر کسی دستاورد بزرگی مثل کسب مدال طلا داشت، او حتماً گریه‌اش می‌گرفت. اما برای چیزهای دیگر، نه، هرگز گریه نمی‌کرد."