همایون خیری روزنامه‌ نگار علمی

	لرستان یکی از نقاط رویش طبیعی گیاه مرزه در ایران است

نشریه‌ "پزشکی مستند مکمل و جایگزین" در جدیدترین شماره ماه مارس خود نتایج تحقیقات یک گروه چهار نفره از پژوهشگران از دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران را به چاپ رسانده که نشان می‌دهد چهار ترکیب شیمیایی ضد درد قبلأ شناخته شده در گیاه مرزه وجود دارد.

گیاهی که در این تحقیق استفاده شده با نام علمی "ساتوریا خوزستانیکا" شناخته می‌شود که محل رویش طبیعی آن در استان‌های خوزستان و لرستان در ایران است و در گویش محلی به نام "مرزه خوزستانی" شناخته می‌شود.

رویش مرزه خوزستانی نه تنها در این استان بلکه در سایر استان‌های جنوبی و تا میانه‌ ایران نیز گسترش دارد.

تاکنون گزارش‌های مختلفی درباره‌ وجود انواعی ‌از روغن‌های ضروری در این گیاه به چاپ رسیده است. علاوه بر این، سه گزارش علمی مختلف در ایران در فاصله‌ سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ میلادی به خواص ضد التهابی و ضد میکربی این گیاه اشاره کرده‌اند.

آنچه در تحقیق جدید به آن اشاره شده وجود ترکیبات شیمیایی با خواص ضد التهابی در نمونه‌هایی از گیاه است که نه به شکل وحشی بلکه به صورت دستی کاشته شده‌اند.

انواع وحشی گیاه مرزه که به عنوان گیاه گلدار چند ساله شناخته می‌شود در غرب آسیا و نیز شرق مدیترانه رشد می‌کنند و استفاده‌ از خواص آن در بسیاری از مناطق جهان مرسوم است.

پیش از این و از جنبه‌ آزمایشگاهی به خواص دو ترکیب از ۴ ترکیب شیمیایی موجود در قسمت برگ و ساقه‌ مرزه اشاره شده است. این دو ترکیب عبارتند از بتا سیتروزول و اسید اورسولیک.

به عنوان مثال ترکیب بتا سیتروزول که در بادام زمینی نیز وجود دارد منجر به توقف رشد غده‌ پروستات در حیوانات آزمایشگاهی می‌شود.

همچنین گزارش‌های متعددی مبنی بر اثر ضد التهابی اسید اورسولیک برای درمان سوختگی‌ها و نیز اثر بازدارندگی آن بر رشد تومورها منتشر شده است. خواص ضد التهابی اسید اورسولیک منجر به استفاده‌ وسیع از این ترکیب در صنایع آرایشی شده است.

گزارش جدید حاکی از وجود مقادیر زیادی اسید اورسولیک در گل، ساقه و برگ گیاه مرزه است.

مرزه که از گیاهان خانواده‌ نعناع به شمار می‌رود در فاصله‌ ماه‌های تیر تا شهریور در ایران به گل می‌نشیند.

در بین مصارف بومی از گیاه مرزه در ایران می‌توان به استفاده از آن برای تسکین دندان درد اشاره کرد.