هلن بريگز خبرنگار علمی بی بی سی

محققان آمريکايی می گويند افزايش شديد ميزان دی اکسيد کربن باعث صعود چشمگير دما به اندازه 10 تا 30 درجه سانتيگراد نسبت به دمای امروز زمين شد.

آنها در آخرين شماره مجله "ژئولوژی" می نويسند که اين گرمايش تاثير شديدی بر اقيانوس ها داشت، جريان اکسيژن به آب های عميق را قطع کرد و باعث نابودی اکثر اشکال حيات شد.

اين تحقيقات بر وزن مجموعه فزاينده ای از شواهد که می گويد بالا رفتن دما، و نه برخورد يک جرم عظيم آسمانی به کره زمين، به بزرگترين انقراض در تاريخ منجر شد می افزايد.

انقراض ماقبل تاريخ

علل آن انقراض، در پايان دوره "پرميان" (Permian) و آغاز دوره "ترياسيک" (Triassic)، از مدت ها قبل برای دانشمندان معما بوده است.

در حدود 95 درصد اشکال حيات در اقيانوس ها و همچنين سه چهارم گونه های ساکن خشکی ها در آن واقعه از ميان رفتند.

دلايل زيادی برای آن واقعه فاجعه بار ارائه شده است که شامل برخورد اجرام آسمانی، فعاليت آتشفشانی، تغييرات آب و هوايی و بروز يخ بندان گسترده در زمين است. با اين حال يافتن شواهد ملموس و قابل اطمينان برای تاييد اين نظريه ها دشوار بوده است.

آخرين داده هايی که دانشمندان "مرکز ملی تحقيقات جوی" (NCAR) در شهر بولدر در ايالت کلورادو فراهم آورده اند، مويد اين نظريه است که فعاليت گسترده آتشفشانی در خلال صدها هزار سال باعث انتشار مقادير عظيمی دی اکسيد کربن و دی اکسيد سولفور در هوا شد و به تدريج هوای کره را گرمتر و گرمتر کرد.

تاثير عميق

تيم محققان از "مرکز ملی تحقيقات جوی" از ابزاری پژوهشی موسوم به "سی اس اس ام" (Community Climate System Model) استفاده کرد که تاثير جمعی دمای جو، دمای اقيانوس و جريان ها را بررسی می کند.

ترايلوبايتس ها يکی از گونه هايی بودند که در آن انقراض نابود شدند

مطالعه آنها نشان می دهد که دما در عروض جغرافيايی بالاتر چنان بالا رفت که آب اقيانوس ها تا عمق سه هزار متری گرم شد.

اين پديده فرآيند "گردش" که آب های سردتر، حامل اکسيژن و مغذی ها، را به سطوح پايين تر می برد مختل کرد. آب از اکسيژن خالی شد و آبزيان نابود شدند.

جفری کايل و همکارانش در نشريه "ژئولوژی" می نويسند: "نتيجه گيری مطالعه ما اين است که افزايش سطح دی اکسيد کربن کافی است تا شرايط غيرقابل تحملی برای آبزيان ايجاد شود و به علاوه دمای فوق العاده شديد در خشکی نيز به مرگ موجودات ساکن خشکی ها دامن می زند."

مشکل محاسبه کنش ها و واکنش های پيچيده ميان عناصر گوناگون سيستم آب و هوايی زمين تا اين اواخر مدل های کامپيوتری را غيرقابل اطمينان می ساخت.

پروفسور پل ويگنال، از دانشگاه ليدز در بريتانيا، که درباره دوره گذار ميان پرميان و ترياسيک تحقيق می کند می گويد که مدل های کامپيوتری از پيشرفتگی لازم برای بازآفرينی چنين شرايط جوی مرگباری که با انتشار فوق العاده شديد گازهای گلخانه ای همراه بود برخوردار نبودند.

وی به بی بی سی گفت: "به گمان من بسياری از دست اندرکاران شبيه سازی کامپيوتری نسبت به ميزان وخامت شرايط 250 ميليون سال قبل مطمئن نبودند درحالی که شواهد آن در صخره ها مشهود است؛ اما اکنون آخرين سيستم مدل سازی آب و هوايی قادر به شبيه سازی شرايطی است که تا آستانه نابود کردن کل حيات از روی زمين پيش رفت."