نوبل شیمی ۲۰۱۸؛ خالقان پروتئین‌های جدید برنده شدند

جایزه نوبل شیمی ۲۰۱۸ به دانشمندانی تعلق گرفته که پژوهششان درباره آنزیم‌ها به کشفیات تازه‌ای منجر شده است.

فرانسیس آرنولد و جورج پی اسمیت آمریکایی به همراه گریگوری وینتر، از دانشگاه کمبریج بریتانیا، برنده نوبل شیمی اعلام شده‌اند.

این محققان با استفاده از روشی به نام تکامل جهت‌دار، پروتئین‌های جدیدی خلق کرده‌اند.

پروتئین‌های ساخته شده در زمینه‌های مختلفی از تولید دارو گرفته تا تولید سوخت سازگار با محیط زیست به کار گرفته شده‌اند.

فرانسیس آرنولد، از دانشگاه کلتک، اولین کسی بود که از منطق تکامل و انتخاب طبیعی برای تولید آنزیم‌هایی استفاده کرد که ویژگی‌هایی به خصوص و مورد نظر سازندگان را داشتند.

آنزیم‌ها موادی هستند که فرایندهای شیمیایی در سلول‌ها را سرعت می‌بخشند یا کند می‌کنند.

تکنیک پروفسور آرنولد برای تکامل جهت‌دار به طور گسترده برای تولید آنزیم‌های جدید به کار می‌رود.

جورج پی اسمیت و گریگوری وینتر هم روشی به نام "نمایش خورنده" را برای تکامل پروتئین‌های جدید به کار برده‌اند.

در این روش ویروس‌های باکتری‌خوار، یا به اختصار خورنده‌ها، برای تولید پادتن‌های جدید استفاده شده‌اند. پادتن‌ها پروتئین‌های بزرگی هستند که سیستم ایمنی بدن برای مقابله با باکتری‌ها و ویروس‌های مضر از آنها استفاده می‌کند.

در سال ۲۰۰۲ برای اولین بار پادتنی که با این روش ساخته شده بود تاییدیه لازم برای استفاده درمانی را گرفت. در درمان رماتیسم مفصلی، بیماری پوستی صدفک و التهاب روده از این پادتن استفاده شده است.

از آن پس پادتن‌های دیگری که با این روش تولید شده‌‌اند برای مقابله با مسمومیت، بیماری‌های سیستم ایمنی بدن و همچنین کنترل متاستاز سرطان به کار گرفته شده‌اند.

فرانسیس آرنولد پنجمین زنی است که جایزه نوبل شیمی را می‌برد. پیش از او در سال ۲۰۰۹ آدا یونات از اسرائیل برای اکتشافاتی درباره ریبوزوم این جایزه را برده بود.