تا زمانی که خشونت ها ادامه دارد، تا زمانی که مردان نپال وادار می شوند که برای يافتن کار به کشورهای مختلف مهاجرت کنند، شمار زنان و مادران تنها بيشتر و بيشتر می شود

در چند روز گذشته، خبر و تصاوير اعتراضات خيابانی در نپال عليه حاکميت فردی شاه گيانندرا و تقاضا برای استقرار دموکراسی در اين کشور در رسانه های جهانی بازتاب گسترده ای داشته است. اما در ميان تصاوير مردان معترض نپالی، تصوير از حضور زنان کمتر ديده می شد.

مارگارت اوئن (Margaret Owen)، گزارشگر روزنامه گاردين چاپ لندن، در سفری به کاتماندو به دنبال پاسخ به اين سوال بوده است: "زنان نپال در تحولات سياسی اين کشور کجا هستند؟":

در نپال، زنان در خانه می مانند.

اما در جريان ناآرامی های اخير همه زنان در خانه نماندند. شماری به خيابان های کاتماندو (پايتخت) و ديگر شهرهای نپال آمدند تا به جمع تظاهرکنندگان بپيوندند. گر چه که اين حرکت غيرمترقبه در جامعه سنتی نپال، جايی در ميان اخبار رسانه های بين المللی نيافت.

اقدام اين گروه کوچک از زنان نپالی، در روحيه زنانی که در خانه ماندند هم تاثير گذاشته است. تاثيری که اهميت نتيجه آن کمتر از خود اعتراضات نيست. چون زنانی که من با آنها در نپال ملاقات کردم خود را برای جنگ آماده نمی کنند؛ آنها برای مرحله بعد از درگيری ها و زمان برقراری صلح برنامه ريزی می کنند.

اين زنان نپالی برخلاف خواهران خود در کشور همسايه سريلانکا و حتی زنان در افغانستان نمی خواهند که فقط در صحنه حضور داشته باشند؛ آنها می خواهند که پس از برقراری آرامش به طور موثر در مذاکرات سياسی برای ايجاد نپالی جديد مشارکت داشته باشند.

"ليلی تاپا" (Lily Thapa)، يکی از اين زنان است. او موسس سازمان مدافع حقوق زنان با نام زنان برای "حقوق بشر- گروه زنان مجرد" (WHR-SWG)، است.

او بيوه است. شوهرش را که يکی از پزشکان جراح سازمان ملل متحد بود، در جنگ خليج فارس از دست داد. اما خانم تاپا، مانند بسياری از زنان بيوه ديگر در منطقه جنوب شرقی آسيا، فقط همسرش را از دست نداد. او به عنوان يک بيوه، منزلت اجتماعی اش را نيز از دست داد؛ موهايش را کوتاه کردند و النگوهايش را از دستش درآوردند. ليلی تاپا نه تنها در خفا بايد از بيوه شدن رنج می کشيد بايد علنا نشان می داد که رنج می کشد.

اما خانم تاپا طغيان کرد: موهايش را بلند کرد و در تظاهرات "ساری" رنگارنگ به تن کرد. زنان بيوه در نپال به رسم سنت تا آخر عمر بايد سياهپوش باشند.

او به دنبال اين است که الگوهای کهنه و "زن ستيزی" که برای بيوه ها در نظر گرفته شده و زندگی آنها را تلخ کرده است به چالش بگيرد.

تلاش های ليلی تاپا برای اصلاح قوانين بی ثمر نبوده: اکنون لازم نيست که زنان بيوه يا مطلقه کليه دارايی های خود را پس از ازدواج مجدد به خانواده همسر اول خود بازگردانند؛ همچنين لازم نيست که برای گرفتن گذرنامه از خويشاوند مرد اجازه بگيرند؛ اکنون روند انتقال ملک و دارايی اصلاح شده تا زن بيوه به موافقت فرزندان ارشد خود نياز نداشته باشد.

گرچه که زنان بيوه نپال هنوز از همه حقوق قانونی برخوردار نيستند اما وضعيتشان بهتر از گذشته است.

اما خانم تاپا و زنان مانند او در نپال فقط نگران حقوق خود نيستند، آنها نگران آينده اين کشور هم هستند: آينده ای که در آن نيازها و حقوق زنان بيوه و فرزندانشان فراموش نشود.

ثمره يک دهه جنگ در نپال، ميليون ها بيوه و کودکان بدون پدر بوده است. گروه "زنان برای حقوق بشر- زنان مجرد" شامل 140 زن بيوه/ مطلقه می شود. در نپال عنوان بيوه به قدری بار منفی دارد که آنها ترجيح می دهند "مجرد" خوانده شوند.

اين گروه با 14 هزار عضو در 36 بخش از 75 بخش نپال فعاليت دارد. بسياری از اعضای اين گروه (که تنها سازمان غيردولتی بيوه هاست که به کميته کنوانسيون زنان در سازمان ملل گزارش داده است)، زنان جوان هستند.

اما از آن مهم تر WHR-WSG، تنها سازمان غيردولتی است که شامل همه گروه های قومی و سياسی در کشور جنگ زده نپال می شود.

اين سازمان شورشيان و مائوئيست ها را در زير چتر خود قرار داده است. اين وضعيت به قدری غيرعادی است که نيروهای امنيتی ليلی تاپا را در اين ارتباط مورد بازجويی قرار داده اند: "چطور می شود که در سازمان خود عضو مائويست داشته باشيد اما خود طرفدار آنها نباشيد؟"

اين گروه زنان تلاش دارد وقتی مائوئيست ها و شورشيان بالاخره پای ميز صلح می نشينند قطعنامه 1325 سازمان ملل رعايت شود. اين قطعنامه می گويد که طرفين درگيری هنگام توافق بايد از مشارکت زنان در مذاکرات صلح استفاده کنند تا نيازها و نقش آنها و کودکانشان به طور کامل و به درستی مورد خطاب قرار بگيرد.

اين خواسته همواره عملی نمی شود.

اين خواسته در سريلانکا عملی نشده و ميليون ها زن در افغانستان و عراق هنوز در انتظارند تا صدايشان و نيازهايشان در سياستگذاری های بازسای اين کشورها، شنيده شود.

اما افرادی مانند ليلی تاپا مصمم هستند که اين اتفاق در نپال رخ دهد. او می گويد آوردن زنان بيوه به پای ميز مذاکرات باعث می شود که بخش عمده ای از حقوق و مطالبات زنان مطرح شود.

تا زمانی که خشونت ها ادامه دارد، تا زمانی که مردان نپال وادار می شوند که برای يافتن کار به کشورهای مختلف مهاجرت کنند، شمار زنان و مادران تنها بيشتر و بيشتر می شود. در نتيجه زنان مجرد/بيوه بخش بزرگتری از جمعيت اين کشور را تشکيل خواهند داد.

زنانی که به طور عمومی بيسواد هستند و بدون هرگونه مهارت بايد مخارج خانواده را تامين کنند. اين در حالی است که سنت نيز نگاهی تبعيض آميز به زنان بيوه دارد و فقر باعث می شود که آنها و دخترانشان در برابر خشونت اجتماعی، خويشاوندان مرد و سوداگران جنسی آسيب پذير باشند.

ليلی تاپا می گويد همه اين دلايل، نياز به حضور زنان در مذاکرات صلح نپال را موجه تر می کند.