جمشيد برزگر

	رهبران جمهوری اسلامی، خواستار آن شده اند که راهپيمايی 22 بهمن، به رفراندومی برای تاييد برنامه های هسته ای بدل شود

تشکل ها و گروه های مختلف به رغم گرايش های سياسی متفاوت، همسو با رهبران جمهوری اسلامی، از مردم خواسته اند تا در راهپيمايی روز 22 بهمن شرکت کنند و با حضور گسترده خود، اين راهپيمايی را به رفراندومی برای تاييد برنامه های هسته ای و حق ايران برای برخورداری از اين فن آوری بدل کنند.

بحران پرونده اتمی ايران، عملا در 22 بهمن ماه سال 1381 با سخنان محمد خاتمی، رييس جمهوری وقت درباره پيشرفت ايران در دستيابی به فن آوری هسته ای آغاز شد.

آقای خاتمی در اين سخنان، به طور رسمی و برای اولين بار، وجود برنامه ها و فعاليت هايی در زمينه هسته ای، از جمله غنی سازی اورانيوم را تاييد کرد.

رهبران جمهوری اسلامی می کوشند با بهره گيری از پشتيبانی مردم، پشتوانه ای برای مذاکرات و چالش های دشوار پيش رو فراهم آورند

اگر چه وی و ديگر مقامات جمهوری اسلامی، از همان ابتدا تاکيد می کردند که برنامه های اتمی ايران، مقاصدی صرفا صلح آميز دارد، اما در فاصله سه سال گذشته، پرونده فعاليت های هسته ای ايران، مسيری پر فراز و فرود را طی کرده و به اصلی ترين موضوع ايران، در عرصه های داخلی و خارجی بدل شده است.

در بيست و هفت سالی که از انقلاب سال 1357 می گذرد، جمهوری اسلامی با بحران های متعددی روبه رو بوده است.

منازعات درونی، تلاش برای کسب تمام عيار قدرت و پس راندن رقبا و مخالفان در سال های نخستين انقلاب، درگيری های داخلی و جنگ هشت ساله با عراق، تحريم های اقتصادی و انزوای سياسی ناشی از تضادهای ايدئولوژيک و منافع نيروهای حاکم نمونه ای از اين بحران ها محسوب می شوند.

تکيه بر آرا و حمايت مردم عمدتا به حضور آنان در خيابان ها محدود می ماند و فراتر از آن، به گفته منتقدان امکان چندانی برای حضور موثر و دمکراتيک همه ديدگاه ها و نيروهای حاضر در جامعه در اتخاذ تصميمات سرنوشت ساز وجود ندارد

با وجود اين، به نظر می رسد که پرونده فعاليت های هسته ای هم به دليل ماهيت خود و هم به دليل شرايط و زمينه های داخلی و بين المللی، جدی ترين بحرانی باشد که رهبران جمهوری اسلامی تا کنون با آن مواجه شده اند.

تلاش آمريکا و اتحاديه اروپا برای ايجاد اجماعی جهانی و ارجاع پرونده ايران به شورای امنيت سازمان ملل متحد، با توجه به تجربه آنچه که در کشور همسايه، يعنی عراق، روی داده باعث شده که بسياری از مقامات و چهره های سياسی در داخل حاکميت نيز از پرونده فعاليت های هسته ای به عنوان بزرگ ترين مساله و چالش ايران در تاريخ معاصر ياد کنند.

اگر در خارج، اغلب کشورها دست کم در اين مورد که ايران نبايد به تسليحات هسته ای دست يابد با هم توافق دارند، در داخل، رسيدن به اجماع نظری فراگير در سطح جامعه، نخبگان و حاکميت با دشواری های به مراتب بيشتری روبه رو بوده است.

تلاش برای پيوند زدن پرونده فعاليت های جاری با منافع ملی، توسل به مفاهيمی مانند غرور ملی و کشاندن توده های مردم به خيابان ها برای حمايت از برنامه های دولت در شرايطی صورت می گيرد که به رغم تاکيد نيروها و گرايش های سياسی مختلف در بيرون و درون حاکميت بر حق ايران برای برخورداری از فن آوری هسته ای، توافق و تفاهمی در مورد راهکارهای تحقق اين هدف وجود ندارد.

تلاش برای پيوند زدن پرونده فعاليت های جاری با منافع ملی، توسل به مفاهيمی مانند غرور ملی و کشاندن توده های مردم به خيابان ها برای حمايت از برنامه های دولت در شرايطی صورت می گيرد که به رغم تاکيد نيروها و گرايش های سياسی مختلف در بيرون و درون حاکميت بر حق ايران برای برخورداری از فن آوری هسته ای، توافق و تفاهمی در مورد راهکارهای تحقق اين هدف وجود ندارد

در چنين شرايطی است که رهبران جمهوری اسلامی می کوشند با بهره گيری از پشتيبانی مردم، پشتوانه ای برای مذاکرات و چالش های دشوار پيش رو فراهم آورند.

هر چند به نظر می رسد که چنين اقداماتی عملا در سطح باقی می مانند، زيرا تکيه بر آرا و حمايت مردم عمدتا به حضور آنان در خيابان ها محدود می ماند و فراتر از آن، به گفته منتقدان امکان چندانی برای حضور موثر و دمکراتيک همه ديدگاه ها و نيروهای حاضر در جامعه در اتخاذ تصميمات سرنوشت ساز وجود ندارد.

از همين رو، صرف حضور توده های مردم در راهپيمايی ها، توسل و اکتفا به تبليغات گسترده ای که تنها افکار عمومی را در داخل مخاطب قرار می دهد و يا اقدامات نمادينی مانند ايجاد زنجيره های انسانی در برابر تاسيسات هسته ای، نمی توانند ابزار لازم برای پاسخگويی به تلاش هايی را که در سطح جهانی صورت می گيرد، در اختيار ايران قرار دهد.