خدام (چپ) اينک خواستار سرنگونی حکومت بشار اسد، رييس سابق خود شده است

آقای خدام در مصاحبه ای با روزنامه عرب زبان الشرق الاوسط ضمن دعوت از رهبران مخالف دولت اين کشور برای مبارزه عليه بشار اسد، رييس جمهوری، و برکناری دولت وی در عين حال گفته است که از انجام کودتای نظامی برای برکناری رهبران کنونی سوريه حمايت نمی کند.

عبدالحليم خدام در ماه ژوئن سال گذشته استعفای خود از معاونت رياست جمهوری و عضويت در کادر رهبری حزب حاکم بعث سوريه را به کنگره عمومی حزب تسليم کرد و اين استعفانامه مورد قبول قرار گرفت.

گفتگو با حسن هاشميان، صاحبنظر در مسائل جهان عرب

هفته گذشته، آقای خدام که پس از کناره گيری از مقامات دولتی و حزبی سوريه در پاريس اقامت گزيده، بشار اسد را متهم کرد که رفيق حريری، نخست وزير پيشين لبنان را که در ماه فوريه ترور شد، تهديد کرده بود.

اظهارات آقای خدام خشم مقامات سوری را برانگيخت و سازمان های حکومتی اين کشور وی را به خيانت متهم کردند و خواستار محاکمه و مجازات وی شدند.

اتهامات آقای خدام باعث شد تا هيات تحقيق سازمان ملل متحد پيرامون قتل رفيق حريری خواستار مصاحبه با بشار اسد، رييس جمهوری، و فاروق الشرع، وزير خارجه سوريه شود.

اتهام ارتباط بشار اسد با ترور حريری

سرپرست سابق هيات تحقيق در گزارشی که در ماه دسامبر سال گذشته انتشار داد از قول برخی از مقامات لبنانی نقل کرده بود که بشار اسد در ملاقات با رفيق حريری وی را مورد تهديد قرار داده بود.

هيات تحقق پيشتر نيز امکان ارتباط چند مقام ارشد دولت و تشکيلات اطلاعاتی سوريه، از جمله برخی از نزديکان رييس جمهوری اين کشور با ترور نخست وزير پيشين لبنان را مورد بررسی قرار داده بود.

در حاليکه دولت سوريه با قطعنامه شورای امنيت و فشار بين المللی برای همکاری نزديک با هيات تحقيق مواجه است و ايالات متحده نيز آن را به ارتباط با تروريسم متهم کرده، اتهامات عبدالحليم ضربه ای ديگر به موقعيت حکومت اين کشور وارد کرده است

آقای خدام گفته است که به دليل نوميدی از انجام اصلاحات سياسی و اقتصادی در سوريه از مقامات دولتی کناره گرفته و از کشور خارج شده است.

در عين حال، برخی از حاميان دولت سوريه گفته اند که انتقاد آقای خدام، که چندين دهه سمت های مهم دولتی و حزبی سوريه را در دست داشت، از اختلافات شخصی وی با بشار اسد ناشی شده و بر خلاف آنچه که گفته است، حاکی از حمايت قلبی وی از لزوم انجام اصلاحات در اين کشور نيست.

روز پنجشنبه، 5 ژانويه، مقامات سوری با اعلام آغاز رسيدگی به اتهامات فساد مالی عليه آقای خدام گفتند که اموال اين سياستمدار قديمی و اعضای خانواده وی را توقيف کرده اند.

سابقه طولانی همکاری با اسدها

عبدالحليم خدام در سال 1932 در خانواده ای سنی مذهب در شمال سوريه به دنيا آمد و هنگام تحصيل در رشته حقوق در دانشگاه با حافظ اسد، رييس جمهوری فقيد اين کشور، آشنا شد.

با به قدرت رسيدن حزب بعث در سال 1963، عبدالحليم خدام به سرعت در تشکيلات سياسی سوريه ترقی کرد و در سال 1967 به عنوان وزير اقتصاد و بازرگانی خارجی وارد کابينه شد.

پس از کودتای داخلی در حزب بعث و آغاز زمامداری حافظ اسد در سال 1970، خدام به مقام وزارت خارجه و معاونت نخست وزير رسيد و در شورای فرماندهی منطقه ای و ملی حزب بعث پذيرفته شد.

	حريری و خدام: از خدام به عنوان معمار سياست سوريه در لبنان ياد می شد

در سال 1984 وی به عنوان يکی از سه معاون رياست جمهوری منصوب شد و مسئوليت تدوين سياست خارجی، از جمله همکاری و هماهنگی نزديک با جمهوری اسلامی ايران را در طول جنگ با عراق و پس از آن برعهده گرفت.

در سال های حضور نظامی سوريه در لبنان، به خصوص پس از اقدام نيروهای سوری به خاتمه دادن به جنگ داخلی لبنان در 1990، عبدالحليم خدام با بهره برداری از روابط خود با رهبران مسلمانان سنی در اين کشور به حمايت از انتصاب نخست وزيرانی پرداخت که از سياست سوريه حمايت می کردند.

اختلاف با بشار اسد

براساس قانون اساسی لبنان، در حاليکه رييس جمهوری از ميان مسيحيان و رييس مجلس از ميان شيعيان انتخاب می شوند، نخست وزير بايد از مسلمانان سنی باشد و ارتباط آقای خدام با رهبران سنی در تاثير گذاری بر روند تشکيل دولت های طرفدار سوريه در لبنان تاثيری قابل توجه داشت.

در زمان زمامداری حافظ اسد، گاه از آقای خدام به عنوان جانشين احتمالی وی ياد می شد اما رييس جمهوری سابق سوريه سرانجام تصميم گرفت اين مقام را به فرزند خود منتقل کند.

با رسيدن بشار اسد به مقام رياست جمهوری در سال 2000، به تدريج از نفوذ آقای خدام کاسته شد و گاه به نظر می رسيد که وی صرفا در مقامی تشريفاتی خدمت می کند و وظيفه شرکت در مراسم رسمی خارجی را برعهده دارد.

ناظران امور سوريه روی کار آمدن سياستمدارانی با ديدگاهی نوين، سوء ظن بشار اسد نسبت به دامنه ارتباط های عبدالحليم خدام در لبنان و شايعات مربوط به فساد مالی گسترده خانواده وی را از جمله دلايل کاهش نفوذ اين سياستمدار قديمی سوری دانسته بودند.

به نظر می رسد که با تضعيف موقعيت بين المللی حکومت سوريه و خروج از لبنان پس از ترور ريق حريری، معاون سابق رييس جمهوری موقعيت را برای وارد کردن ضربات سياسی به بشار اسد، شايد به اميد بازگشت دوباره به صحنه سياسی، مناسب دانسته است.