احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی خاورميانه و ايران

	جدايی آريل شارون از حزبی که خود از بنيانگذاران آن بوده، فضايی پرهيجان را ايجاد کرده است

اگر نتيجه اين نظرسنجی‌ها تا زمان برگزاری انتخابات تغيير نکند، آريل شارون به طور حتم نخست وزير آينده اسراييل خواهد بود.

اما اگر نتايج نظرسنجی‌های اخير متاثر از فضای پرهيجان ناشی از کناره‌گيری آريل شارون از حزب ليکود باشد و حزب جديد او نتواند در راس احزاب برنده در انتخابات بهار آينده قرار گيرد، در اين صورت، آريل شارون نخست وزير آينده نخواهد بود، ولی سرنوشت دولت آينده همچنان به دست او رقم خواهد خورد.

واقعيت اين است که دو حزب بزرگ کارگر و ليکود به ترتيب به عنوان احزاب چپ و راست اسراييل مطرح بوده‌اند و دولتی بدون حضور يکی از اين دو حزب، تاکنون در اسراييل تشکيل نشده است.

اين بدان معناست که ساير احزاب اسراييل، چه به دليل قلت تعداد نمايندگان خود در مجلس و چه به علت عدم امکان ائتلاف‌شان با يکديگر، هيچگاه نتوانسته‌اند رهبری دولت را به دست گيرند هرچند که به لحاظ عددی، اکثريت کرسی‌های پارلمان را در دست داشته‌اند.

در واقع احزاب کوچک اسراييل بر سر موضوعاتی چون دخالت دين در دولت، صلح با فلسطينی‌ها و برنامه‌های اقتصادی چنان از همديگر فاصله دارند که هرگز نمی‌توانند برای تشکيل دولت با يکديگر ائتلاف کنند.

بدين ترتيب، رهبری دولت اسراييل هميشه يا در دست چپگرايان حزب کارگر بوده است و يا در اختيار راستگرايان ليکود.

اما اين دو حزب، هر گاه در راس دولت نياز به فاصله گرفتن از ايدئولوژی سنتی خود داشته‌اند، با مشکل نارضايتی و "شورش" از جانب اعضای حزب روبرو شده‌اند.

علت اين مساله اين است که ليکود و کارگر سال‌هاست که انسجام درونی خود را از دست داده‌اند و در داخل هر دو حزب، گرايش ميانه‌ای ظهور کرده است که اين گرايش در حزب کارگر با سنت چپگرايی و در حزب ليکود با سنت راستگرايی، ميانه‌ای ندارد.

ميانه‌روها معمولا در داخل احزاب خود متهم به "خيانت" به ايدئولوژی حزب می‌شوند. از همين روست که بنيامين نتانياهو مقام بلندپايه حزب ليکود، آريل شارون را به عدول از سنت راستگرايی متهم کرده و يوزی لاندو رهبر "شورشيان" ليکود، خروج آريل شارون را از حزب، خروج "فساد" از اين حزب دانسته است.

در حزب کارگر نيز چهره‌هايی مانند يوسی ساريد و يوسی بيلين در مراحل مختلف، در اعتراض به آنچه گرايش‌های راستگرايانه حزب ناميده‌اند از کارگر جدا شده‌اند.

يوسی ساريد، حزب چپگرای مرتز را پايه گذاشته است و يوسی بيلين نيز با پيوستن به آن، بلوک مرتز – ياهاد را به وجود آورده است.

با پيروزی امير پرتز در انتخابات داخلی حزب کارگر، گرايش چپ در اين حزب غالب شده است و از همين رو يوسی بيلين و يوسی ساريد برای پيوستن مجدد به کارگر اظهار علاقه کرده‌اند.

در مقابل، جناح ميانه هم از رهبری امير پرتز نگران شده و برخی از آنها در فکر جدايی از حزب کارگر افتاده‌اند.

به واقع آريل شارون حزب مسئوليت ملی را به اين قصد تاسيس کرد که جناح ميانه را از هر دو حزب ليکود و کارگر جدا و به سمت خود جذب کند.

آريل شارون تاکنون در جذب ميانه‌روهای ليکود موفق بوده است گرچه تعدادی از آنها نيز مانند شائول موفاز، وزير دفاع اسراييل، ماندن در حزب ليکود و رقابت بر سر دستيابی به رهبری اين حزب را بر پيوستن به حزب مسئوليت ملی ترجيح دادند.

اما در جذب جناح ميانه حزب کارگر، تاکنون شانس با آريل شارون يار نبوده است.

تا اين لحظه فقط حيم رامون، از مقام‌های بلندپايه حزب کارگر از حزب متبوع خود جدا شده و به آريل شارون پيوسته است.

احتمال اينکه افراد ديگری نيز راه حيم رامون را در پيش بگيرند، کم نيست اما در اين ميان چشم آريل شارون به شيمون پرز پير است زيرا پيوستن او به حزب مسئوليت ملی می‌تواند سبب انشعاب در حزب کارگر و جدايی شماری از کهنه‌کاران اين حزب شود.

در ابتدا گمان می‌رفت که شيمون پرز علاقمند به همکاری با آريل شارون برای تاسيس حزب تازه است، ولی آريل شارون تمايلی به اين کار ندارد. اما به تدريج اوضاع معکوس شد به طوری که آريل شارون از شيمون پرز خواست تا با يکديگر همکاری کنند، اما شيمون پرز تصميم گرفت که حزب کارگر را ترک نکند.

به هر حال، حزب آريل شارون به صورت گريزگاهی برای سياستمداران ميانه‌روی ساير احزاب در آمده است و از همين رو نه فقط شخصيت‌های باسابقه‌ای را جذب خود کرده است، بلکه موقعيت او در مجلس هفدهم اسراييل نيز که قرار است بهار آينده شکل گيرد، بسيار تعيين کننده خواهد بود.

حزب آريل شارون حتی به فرض ناکامی در به دست گرفتن رهبری دولت آينده، نقش "دولت‌ساز" را در پارلمان هفدهم به عهده خواهد داشت زيرا احزاب پيروز در انتخابات آينده چه راست باشند و چه چپ، در بين احزاب ناهمسو با خود، شريکی مناسب‌تر از حزب مسئوليت ملی برای ائتلاف نخواهند يافت، زيرا اين حزب درست بين راست و چپ قرار گرفته است.