مهدی پرپنچی

	دامنه ناآرامی ها از پاريس به شهرهای ديگر فرانسه و سرانجام به شهرهای بلژيک و آلمان کشيده شد

در کنار کسانی که به سرعت انگشت اتهام را به سوی وزيرکشور فرانسه يا ديگر مقامات اين کشور نشانه می روند بسياری ديگر، نابسامانی های اجتماعی و شرايط نامناسب زندگی در ميان مهاجران را علت اصلی دانسته اند.

در اين ميان برخی صاحبنظران، بحث را گسترده تر کرده و وقوع ناآرامی هايی از اين دست را در ارتباط مستقيم با اختلالات ايجاد شده در هويت فرهنگی مهاجران در جوامع ميزبان قلمداد کرده اند.

گزارش راديويی در برنامه جام جهان نما

وطن موهوم

عناصر تشکيل دهنده هويت مهاجران در جامعه ای مانند فرانسه چيست؟ نسل دوم و سوم مهاجران که در فرانسه زاده و بزرگ شده اند، خود را متعلق به چه فرهنگی می دانند؟ استفن اسميث، سردبير امور آفريقای روزنامه لوموند در پاسخ اين سوال می گويد "آفريقايی های جوانی که در فرانسه به مدرسه می روند هميشه با سوال هايی مواجه می شوند از قبيل اين که اهل کجايی؟ و مردم در آفريقا چطور زندگی می کنند؟"

وی ادامه می دهد "از جوانانی که در فرانسه به دنيا آمده اند پرسيده می شود راجع به فرهنگ کشور خودتان چه می دانيد؟ اين بچه ها در پاريس بزرگ شده اند و هيچ اطلاعی از کشور اجدادشان و سبک زندگی در آنجا ندارند. به همين دليل، به تدريج يک وطن موهوم در ذهن اين ها شکل می گيرد و خودشان را متعلق به آن وطن خيالی می دانند و سعی می کنند هويت خود را بر اساس آن تعريف کنند و از اين جاست که مشکلات شروع می شود."

تکثر فرهنگی و مخالفان آن

مشکلات زندگی مهاجران در حاشيه جوامع غربی بحث تازه ای نيست.

بسياری از شهرهای اروپايی و آمريکايی شاهد اقليت های قومی متعددی هستند و در برخی از اين شهرها، گاه به بيش از يکصد زبان، صحبت می شود و مهاجرانی از کشورهای گوناگون با فرهنگ های متفاوت در بستر جامعه و فرهنگ ميزبان، زندگی می کنند.

بسياری صاحب نظران، امکان زندگی مسالمت آميز حاملان فرهنگ های مختلف در کنار يکديگر را تنها و تنها در گروی ادغام مهاجران در جامعه ميزبان و پذيرش نظريه تکثر فرهنگی در آن جامعه می دانند.

اما در کنار آن، هستند افرادی که تکثر فرهنگی را نظريه ای شکست خورده قلمداد می کنند و معتقدند بايد به سوی تشکيل جامعه ای با فرهنگ واحد رفت.

هاروه ماريتون، از نمايندگان پارلمان فرانسه را می توان يکی از اين افراد دانست. وی معتقد است: "مدلی که فرانسه برای ادغام مهاجران برگزيده، به آخر خط رسيده است. ما علاقه ای به وجود فرهنگ های مختلف در يک کشور نداريم. ما می خواهيم جامعه يک کاسه شود و همه، مانند هم زندگی کنند اما هرگز مشخص نکرده ايم که اين جامعه يک کاسه، قرار است چگونه جامعه ای باشد."

ادغام يا همسان سازی؟

راه حلی که اين نماينده پارلمان فرانسه پيشنهاد می کند از نظر بسياری کارشناسان، علت اصلی مشکلی است که امروز جامعه فرانسه با آن دست به گريبان است.

استفن اسميث، در توضيح اين امر تاکيد می کند: "مدل فرانسوی ادغام فرهنگی، کاملا بر اساس همگون سازی فرهنگی است. به اين معنا که از مهاجران می خواهد کاملا فرانسوی شده و فرهنگ خود را کنار بگذارند. نخبگان سياسی فرانسه، نمی توانند مفهوم دوفرهنگی بودن را بپذيرند و از نظر آنان چنين چيزی ناممکن است."

در حالی که سياستمداران در جستجوی راه های عملی برای پايان دادن به نا آرامی های فرانسه هستند، جامعه شناسان و محققان مسائل اجتماعی در تلاشند توضيحی برای علت وقوع آن بيايند و اين همه در حالی است که امروز دامنه اين نا آرامی ها از مرزهای فرانسه گذشته و در آلمان و بلژيک نيز خود را نشان داد.