|
سايه پرونده هسته ای ايران بر روابط هند و آمريکا | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
روابط تازه تقويت شده هند و آمريکا به نظر می رسد تحت تاثير اصرار دهلی بر استفاده از ديپلماسی در برنامه جنجالی ايران قرار گرفته باشد. در ملاقات جاری شورای حکام آژانس بين المللی انرژی هسته ای در وين، آمريکا، آلمان و فرانسه و بريتانيا تلاش می کنند تا پرونده ايران به شورای امنيت ارجاع داده شود. اما اقداماتی که در قالب يک قطعنامه به ابتکار آمريکا آغاز شده ممکن است از پشتوانه اکثريت برخوردار نباشد. کشورهايی مانند هند و چين و روسيه در ارجاع ايران به شورای امنيت ملاحظات خود را دارند. هند که حمايتش از قطعنامه حياتی تلقی می شود می خواهد که به تهران فرصت بدهد تا بلکه مساله از راه ديپلماسی حل و فصل شود. اما آمريکايی ها به نظر می رسد که از موضع دهلی رضايت چندانی نداشته باشند. هنری سوکولسکی مدير مرکز آموزش سياستهای مبارزه با گسترش تسليحات در واشنگتن معتقد است: "اگر دهلی بخواهد که در مخالفت با قطعنامه پيشنهادی اروپا و آمريکا رای بدهد مسلما مشکلاتی را دست کم در معاهده هسته ای که ماه جولای 2005 امضا شد ايجاد خواهد کرد." بعد از دهه ها سوء ظن دوجانبه در دوره جنگ سرد، هند و آمريکا معاهده ای تاريخی در جولای امضا کردند. اين پيمان به واشنگتن اجازه می دهد که برای اولين بار به برنامه غيرنظامی اتمی هند کمک کند. هر چند که هند پيمان منع گسترش سلاحهای اتمی را امضا نکرده است. علاوه بر آن دو طرف موافقت کرده اند که به همکاريهای دفاعی و فضايی بپردازند. هند احساس می کند که روابطش با آمريکا وارد مرحله تازه ای شده است. اما مساله ايران به نحو غيرمنتظره ای در معادلات دو طرف وارد شده است. شماری از اعضای کنگره آمريکا به دليل همين که هند ظاهرا از ايران حمايت می کند به دولت آمريکا شديدا انتقاد کردند که چرا بدون تصويب کنگره وارد معاهده ای با هند شده است. هند در وضعيت لغزنده ای قرار گرفته است. از سويی به دليل آنکه خود يک قدرت هسته ای است نمی تواند از ايران بخواهد از جاه طلبی های هسته ای اش دست بردارد و از سويی ديگر نمی تواند با قرار گرفتن در کنار ايران ريسک برخورد اروپا و آمريکا را بپذيرد. واقعيت برای هند اين است که در تلاش است تا نيازهای انرژی خود را برآورده سازد. 70 درصد نيازهای هند به نفت خام وارد می شود و ميزان تقاضا برای نفت و گاز تا سال 2020 در اين کشور به دوبرابر خواهد رسيد. هند به کشور نفت خيزی مانند ايران نياز دارد. اوايل سال جاری ايران و هند قراردادی به ارزش 22 ميليارد دلار امضا کردند که بر اساس آن تهران سالانه 5 ميليون تن گاز به هند صادر می کند. آمريکا ماهها تلاش کرده تا در پشت صحنه هند را از اين قرارداد با ايران منصرف کند ولی هند تسليم فشار آمريکا نشده است. تحليلگران می گويند روابط هند و ايران به طور منظم در سالهای گذشته رو به رشد بوده است. بيانيه دو کشور در سال 2003 بروشنی می گويد که آنها قصد همکاری استراتژيک دارند. بر اين اساس موضع فعلی هند نبايد خيلی تعجب آور باشد. روابط هند و ايران صرفا در چارچوب انرژی نيز خلاصه نمی شود. هند با 20 ميليون شيعه دارای بزرگترين جمعيت شيعه در کشورهای جهان است. دو طرف همچنين همکاريهای نزديک نظامی دارند و هند علاقه مند است با تکيه به راههای ورودی ايران در افغانستان نيز جا پايی برای خود پيدا کند. بعلاوه هر گونه حمايت از موضع آمريکا میتواند موضع هند را در جامعه کشورهای غيرمتعهد و ديگر کشورهای در حال توسعه تضعيف کند. از نظر سياست داخلی هم موضع موافق با آمريکا می تواند دولت ائتلافی هند را به خطر بيندازد زيرا شماری از اعضای ائتلاف مخالفت جدی خود را با ايده حمايت از آمريکا در قبال ايران بيان کرده اند. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||