احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی خاورميانه و ايران

اسرائيل بار ديگر "کشتار هدفمند" رهبران گروه های فلسطينی را به مورد اجرا گذاشت

دولت خودگردان فلسطين به منظور ايجاد فضايی آرام برای کمک به عقب نشينی نظاميان اسراييلی از نوار غزه، حدود پنج ماه پيش با گروههای پيکارجوی فلسطينی بر سر اعلام آتش‌بس با دولت اسراييل به توافق رسيد و از اين رهگذر موفق شد آرامشی نسبی بر سرزمين‌های اشغالی حاکم کند. اما در روزهای اخير، نه فقط آتش‌بس با اسراييل به مخاطره افتاده است، بلکه بيم آن می‌رود که دولت خودگردان و گروه اسلامگرای حماس نيز وارد مرحله‌ای خطرناک از رويارويی نظامی شوند.

عملياتی که ثبات را برهم زد

در واقع آنچه سبب به هم خوردن ثبات نسبی حاکم بر سرزمين‌های فلسطينی در روزهای اخير شد، انجام عمليات انتحاری در شهر اسراييلی نتانيا در هفته پيش بود. مسئوليت اين عمليات را که چهار کشته و دهها زخمی بر جا گذاشت، گروه اسلامگرای جهاد اسلامی فلسطين به عهده گرفت.

آريل شارون نخست وزير اسراييل در واکنش به عمليات نتانيا، جواز تعقيب سران گروههای مبارز فلسطينی را صادر کرد. متعاقب آن، ارتش اسراييل با يورش به شهرهای کرانه باختری رود اردن، شماری از اعضای گروههای جهاد اسلامی و حماس را دستگير کرد، امری که به نوبه خود، شليک موشک‌های قسام و گلوله‌های خمپاره از نوار غزه به شهرک‌های اسراييلی را در پی داشت.

مسئوليت شليک موشک و خمپاره به شهرک‌های اسراييلی را گروه حماس به عهده گرفت. اين اقدام حماس باعث خشم دولت خودگردان فلسطين شد به طوری که محمود عباس (ابومازن) رئيس دولت خودگردان به ژنرال ناصر يوسف، وزير کشور دولت خود دستور داد که حتی از طريق به کارگيری زور، مانع شليک موشک به خاک اسراييل از سوی اعضای حماس شود.

فلسطينی ها مقابل فلسطينی ها

اين روند، پليس فلسطين را روياروی پيکارجويان حماس قرار داد. دو طرف در محله زيتون در شهر غزه به روی يکديگر آتش گشودند که بر اثر آن دو نوجوان ۱۷ و۱۳ ساله جان سپردند و تنی چند هم زخمی شدند. کشته‌ها و زخمی‌های حادثه ظاهرا افرادی عادی بودند که برای تماشای درگيری‌ها از خانه‌های خود بيرون آمده بودند.

در پی اين حادثه، "گردان‌های عز‌الدين قسام" که شاخه نظامی حماس محسوب می‌شود، بيانيه تندی عليه ناصر يوسف صادر کرد و وعده داد که به شليک موشک به خاک اسراييل ادامه خواهد داد. يکی از افراد اين گروه نيز گفت: ما هر دستی را که بخواهد به رزمندگانمان آسيب برساند، قطع می‌کنيم.

آنچه سبب شده است تا دولت خودگردان اين بار به خلاف دوره‌های قبل، موضع شديدی عليه پيکارجويان حماس اتخاذ کند، به خطر افتادن کامل اقتدار دولت فلسطينی توسط اين گروه است.

حماس در روزهای اخير درخواست ابومازن را برای تشکيل دولت وحدت ملی ‌فلسطين در آستانه خروج ارتش اسراييل از نوار غزه رد کرد و به جای آن، تاسيس يک کميته مشترک را با حضور همه گروههای فلسطينی برای نظارت بر تخليه نوار غزه پيشنهاد کرده است.

کاندوليزا رايس، وزير خارجه آمريکا، اين هفته به خاور ميانه سفر می کند

پيشنهاد حماس برای تاسيس کميته مشترک، در واقع ارائه جايگزينی برای دولت خودگردان فلسطين است و همين موضوع باعث شده است که دولت خودگردان با تندی و عصبانيت، آن را رد کند. احتمال دارد تشديد عمليات مسلحانه حماس عليه اهداف اسراييلی، واکنشی ستيزه ‌جويانه نسبت به رد پيشنهاد تاسيس کميته مشترک از سوی دولت خودگردان و بی ‌اعتبار کردن تعهدات خارجی اين دولت باشد.

تلاش نا موفق برای جلوگيری از موشک پرانی به خاک اسرائيل

در عين حال، درگيری پليس فلسطين با اعضای حماس، مانع ادامه شليک خمپاره و موشک به خاک اسراييل نشده است. گردان‌های عزالدين قسام روز شنبه (16 ژوئيه) هم اقدام به پرتاب موشک به خاک اسراييل کردند. در مقابل، دولت آريل شارون نيز سياست "کشتار هدفمند" رهبران گروههای فلسطينی را که طی پنج ماه گذشته عملا به حال تعليق در آمده بود از سر گرفت و نيروی هوايی اسراييل طی چندين حمله به پايگاههای حماس در نوار غزه، شش تن از اعضای رده بالای شاخه نظامی حماس را به قتل رساند. پس از اين حملات، حماس اعلام کرد که: اسراييل "درهای جهنم" را به روی خود گشود.

اشاره به گشودن "درهای جهنم" می‌تواند تهديد حماس به ازسرگيری عمليات انتحاری در خاک اسراييل باشد، تهديدی که اگر عملی شود، خاورميانه را در چرخه خشونت تازه‌ای گرفتار خواهد کرد.

هنوز راه ديپلماسی باز است

با اين همه، ديپلماسی هم در جريان است. ارتش اسراييل به رغم تمرکز نيروهای خود در اطراف نوار غزه، از حمله زمينی گسترده به اين منطقه خودداری کرده است تا به قول شائول موفاز وزير دفاع کابينه شارون، به ديپلماسی فرصت ديگری دهد.

قرار است مقام‌های امنيتی مصر يکشنبه عازم نوار غزه شوند تا يک بار ديگر حماس را نسبت به پايبندی به آتش‌بس متقاعد سازند. کاندوليزا رايس وزير خارجه آمريکا هم با تغيير در برنامه‌هايش، از سفر خود به خاورميانه در آخر هفته جاری خبر داده است.

احتمال اينکه ديپلماسی بار ديگر اوضاع در سرزمين‌های فلسطينی را آرام کند، منتفی نيست، اما اگر ديپلماسی نتيجه ندهد، هرچند که خللی جدی در برنامه آريل شارون برای خروج يکجانبه از نوار غزه به وجود نخواهد آمد، اما اين خروج با چنان خونريزی توام خواهد شد که نتوان آن را موفقيتی برای صلح خاورميانه به شمار آورد.