محمد امینی

	امیر احمدی: "ظرف دهه های گذشته، مهم ترین مشکل این بوده که ایران و آمریکا همواره مواضع یکدیگر را اشتباه برداشت کرده اند و می کنند. فکر می کنم شورای ما بتواند به ایجاد شفافیتی کمک کند که تابحال وجود نداشته است"

او که بنیانگذار و رییس شورای آمریکاییان- ایرانیان (AIC) است ، در مصاحبه ای که می خوانید، نسبت به صدور مجوز وزارت خزانه داری آمریکا جهت تاسیس دفتر این شورا در ایران واکنش نشان داده و می گوید صدور این مجوز "فرصتی طلایی است" تا دو کشور بتوانند "خیابان یک طرفه ایجاد شده از سوی واشنگتن به تهران را به یک خیابان دو طرفه" تبدیل کنند.

او که بسختی می تواند خوشحالی خود را پنهان کند، در پاسخ به پرسش اول می گوید دفتر شورای آمریکاییان - ایرانیان در ایران در نظر دارد برای ایجاد تفاهم بیشتر بین دو ملت و دو دولت و در جهت ایجاد مبادلات مردمی و آموزشی، برپایی کنفرانس، چاپ کتاب، مقالات و خبرنامه فعالیت کند تا انتقال خبرها بدرستی صورت بگیرد و دو کشور درک بهتری از یکدیگر داشته باشند.

اما بلافاصله با اشاره به روی دیگر سکه می گوید حال نوبت بررسی درخواست شورا از سوی دولت ایران است. به گفته او این درخواست اکنون تحت بررسی است.

آقای امیر احمدی طی ماههای اخیر چند بار به ایران سفر کرد که گفته شد این سفرها با هماهنگی و حتی دعوت مقامات بلند پایه دولت محمود احمدی نژاد صورت گرفته است. روزنامه ها و محافل خبری نزدیک به محافظه کاران، بویژه روزنامه کیهان که با مدیریت نماینده آیت الله خامنه ای اداره می شود، به این سفرها تاخت و آقای امیر احمدی را از جهات مختلف به باد حمله گرفت.

همین حساسیت ها بود که پرسیدن این پرسش را گریزناپذیر می کرد که آیا آقای امیر احمدی از سوی مقامات ایرانی، بصورت مستقیم یا غیر مستقیم، اشاره یا علامتی مبنی بر مساعد بودن زمینه های موافقت با دایر شدن دفتر شورا در تهران مشاهده یا دریافت کرده است؟

هوشنگ امیر احمدی بصراحت گفت "تفاهمی" در کار نبوده، اما دولت ایران مطلع بوده که درخواست شورا در نزد مراجع آمریکایی تحت بررسی است؛ اما چون نتیجه آن مشخص نبوده لذا طرف های ایرانی اعلام هرگونه نظری را به روشن شدن نتیجه بررسی ها در طرف آمریکایی موکول کرده بودند.

انتظار  طرف های ایرانی اعلام هرگونه نظری را به روشن شدن نتیجه بررسی ها در طرف آمریکایی موکول کرده بودند هوشنگ امیراحمدی

وقتی به آقای امیر احمدی یادآور می شوم که تحرکات او همواره با حساسیت هایی در ایران همراه بوده و دلیل این خوش بینی او چیست؟ او بسرعت می گوید که اگر هم ایران مجوز بدهد، مجوز را به شخص هوشنگ امیر احمدی نمی دهد، بلکه به شورای آمریکاییان-ایرانیان می دهد.

با این تاکید، آقای امیر احمدی اضافه می کند که شخصیت های بلند پایه در دولت های پیشین آمریکا نظیر مادلین آلبرایت (وزیر خارجه دولت بیل کلینتون)، توماس پیکرینگ (سفیر) و سناتور بنت جانستون با 26 سال سابقه در سنای آمریکا در شورا حضور دارند. به گفته آقای امیر احمدی شورایی که وی بنیان گذاشته "وسعتی بیش از آن دارد که بخواهد فقط در ظرف هوشنگ امیر احمدی دیده و سنجیده شود."

او اضافه می کند که "شورا یک سازمان دیپلماتیک یا سیاسی نیست. یک سازمان غیر دولتی (اصطلاحا خیریه یا charity) است و کارش ایجاد درک بهتر میان دو ملت و دو دولت است، ایجاد زمینه ای برای گفت و گوهای غیر سیاسی و غیر دیپلماتیک."

زمینه سازی برای تماس های سیاسی

پرسش بعدی از درون تاکید آقای امیر احمدی روی ایجاد زمینه سازی غیر سیاسی و غیر دیپلماتیک شورای آمریکاییان و ایرانیان ایجاد شد.

از دکتر امیر احمدی پرسیدم که در حال حاضر جمهوری اسلامی ایران با آمریکا و دنیای غرب بر سر برنامه هسته ای ایران و مسائل دیگر درگیر نوعی رویارویی و بن بست است، آیا شورا می خواهد در این زمینه نقشی ایفا کند؟

پاسخ آقای امیر احمدی نخست آن است که روابط سیاسی و دیپلماتیک، خاص خود دولتهاست، "ما فقط زمینه سازی می کنیم تا دولتها با هم حرف بزنند. ما به عنوان طرف سوم سر میز مذاکره نمی نشینیم." آقای امیر احمدی با استفاده از مثال اینطور توضیح می دهد که کانال ها و باندهایی برای ارتباط و تعامل میان دولت-کشورها وجود دارد.

او می گوید: "باند اول باند دولتهاست که در آن دولت با دولت حرف می زند. باند دوم، غیر دولتی ها هستند. هوشنگ امیر احمدی برای شورای آمریکاییان-ایرانیان نقش 'یک و نیمی' قائل است." و در توضیح بیشتر این نقش می گوید: "ما (شورا) اگرچه غیر دولتی هستیم اما طرف صحبت ما معمولا دولت ها هستند. وقتی دولت ها تصمیم می گیرند به هر دلیلی با هم حرف بزنند در آن لحظه کار شورا تمام است".

	"معتقدم شورای آمریکاییان - ایرانیان می تواند نقش بازی کند. بدون شورا احتمالا بخشی از آن جریانی که باید انجام شود خالی می ماند. اما اگر دولت ها نخواهند با هم کار کنند، شورا نمی تواند کاری انجام دهد."

هوشنگ امیر احمدی تاکید دارد که دستور کار شورای تحت امرش آن است که بین آمریکا و ایران زمینه ای برای تفاهم پیدا کند. می گوید که شورا طرفدار صلح، ضد جنگ و مخالف تحریم (ایران) است. وی با بیان این جمله بسرعت شرایط را به صدور مجوز از سوی وزارت خزانه داری آمریکا برای شورا چنین وصل می کند که "ظرف بیست سال گذشته شورای ما در آمریکا حضور داشت و از دور دستی بر آتش داشته. "

حالا اگر شورا در ایران دفتر داشته باشد یک فرصت طلایی است برای مردم و دولت ایران که حرف هایشان را مستقیم بزنند و ما می خواهیم خیابان یک طرفه بیست-سی سال گذشته را دو طرفه کنیم. یک طرفه بوده چون آمریکا در ایران حضوری نداشته... مهم ترین مشکل ظرف دهه های گذشته این بوده که دو کشور همواره مواضع یکدیگر را اشتباه برداشت کرده اند و می کنند. فکر می کنم شورای ما بتواند به ایجاد شفافیتی کمک کند که تابحال وجود نداشته است."

در اینجا از آقای امیر احمدی می پرسم چرا فکر می کند دولت های ایران و آمریکا با هم ارتباطی ندارند. مثال می زنم که با وجود نداشتن رابطه دیپلماتیک بین تهران و واشنگتن، هرگاه شرایط ایجاب کرده دو طرف بصورت علنی در مواردی مانند زلزله بم یا گفتگو در عراق و یا حتی مسائل اقتصادی مثل خریدهای کلان گندم ایران از آمریکا در سال گذشته، با یکدیگر ارتباطات و تعاملاتی داشته و دارند. پس چه زمینه ای هست که تصور شود شورای آمریکاییان –ایرانیان می تواند کاری کند که دیگر کانال ها و مجاری نمی توانند؟

بسرعت می گوید: "ما چنین ادعایی نکردیم." تکرار می کند که شورا نقش فرصت ساز دارد. "فرصت هایی هم ایجاد کردیم که به آنها افتخار می کنیم. دولت ها نتوانستند چنین فرصت هایی (بین ایران و آمریکا) ایجاد کنند. بزرگترین مثالی که آقای امیر احمدی به آن اشاره می کند موضع گیری پوزش طلبانه مادلین آلبرایت بابت دخالت تاریخی آمریکا در سرنگونی دولت محمد مصدق بود. مثال دیگری که می آورد آن است که شورا توانست سناتور بایدن که اکنون در جایگاه معاون باراک اوباما برای پیروزی در انتخابات پیش روی ریاست جمهوری آمریکا فعالیت می کند، را دو بار به ابتکار شورا وارد صحنه روابط ایران و آمریکا کند، آنجا که سناتور بایدن "خواستار آن شد که نمایندگان دو کشور بنشینند و مذاکره کنند".

هوشنگ امیر احمدی با آوردن این مثالها بار دیگر اینها را خارج از توان و تمایل دولت های دو طرف دانست.

رییس شورای آمریکاییان- ایرانیان باز هم به سراغ تاکید بر رسالت شورا برای "زمینه سازی" می رود و می گوید: "معتقدم ما هم می توانیم نقشی بازی کنیم و بدون ما (شورا) احتمالا بخشی از آن جریانی که باید انجام شود خالی می ماند. دولت ها اگر نخواهند با هم کار کنند شورا نمی تواند کاری انجام دهد."

تقاضای تاسیس دفتر شورا در تهران: میزان الحراره برای گام های بعدی؟

از آقای امیر احمدی می پرسم آیا شورای آمریکاییان- ایرانیان از طرف دولت یا محافل نزدیک به دولت آمریکا برای حرکت به سمت تقاضای مجوز تاسیس دفتر شورا در ایران علامت مشوقی دریافت کرده بود؟

شکستن تحریم  همین که وزارت خزانه داری اجازه داد یک سازمان غیر انتفاعی آمریکا در ایران دفتر تاسیس کند، در واقع بخشی از تحریم به شکلی شکست رئیس شورای آمریکاییان - ایرانیان

به گفته آقای امیر احمدی صدور این مجوز از سوی خزانه داری آمریکا، از آنجا که ایران در لیست کشورهای حامی تروریسم قرار دارد و تحت تحریم است، اهمیت زیادی دارد. به بیان او "همین که وزارت خزانه داری اجازه داده یک سازمان غیر انتفاعی آمریکا در ایران دفتر تاسیس کند، در واقع بخشی از تحریم به شکلی شکست، البته اینکار به صورت قانونی انجام شد و این تصمیمی بسیار مهم بود."

هوشنگ امیر احمدی این را برای شورای آمریکاییان-ایرانیان دستاوردی می داند که احتمالا حسادت و رقابت دیگر سازمانهای غیر دولتی آمریکایی که خواهان حضور در ایران هستند و تاکنون به آنها اجازه داده نمی شده را بهمراه خواهد داشت.

پرسش بعدی من روی تحرکات ماههای اخیر محافل خبری و دیپلماتیک استوار بود که بموجب آنها ظاهرا دولت آمریکا بدنبال ایجاد مرکز نمایندگی دیپلماتیک در تهران است.

از هوشنگ امیر احمدی پرسیدم آیا بین این اخبار که آمریکا می خواهد در تهران دفتر حفاظت ازمنافع دایر کند و نقش واسطه ای سفارت سوییس را به حضور مستقیم تغییر دهد با داده شدن مجوز به شورای آمریکاییان-ایرانیان رابطه ای وجود دارد؟ آیا این طور نیست که آمریکایی ها خواسته اند با دادن مجوز به شورا واکنش حاکمیت ایران را محک بزنند و آن را معیاری برای تاسیس دفتر نمایندگی مستقیم قرار دهند؟

هوشنگ امیر احمدی می گوید از آنچه در ذهن مقامات دولتی آمریکا می گذرد خبر ندارد و می افزاید "بین دفتر ما و دفتر حفاظت از منافع رابطه ای وجود ندارد". او شورای آمریکاییان-ایرانیان را موجودیتی مستقل توصیف می کند که از هیچ دولتی پول و کمک نمی گیرد. اما بلافاصله می افزاید: "اما اینکه شورای ما بتواند سکویی باشد برای قدم بعدی آمریکایی ها، این را من احتمال می دهم که باشد".

او اضافه می کند که دولت آمریکا شاید از صدور مجوز برای شورا به عنوان نوعی میزان الحراره استفاده کند، چون اگر دولت ایران به شورا اجازه تاسیس دفتر ندهد، دلیلی ندارد که برای تاسیس سایر مجموعه ها پیشنهادی داده شود. آقای امیر احمدی چنین جمع بندی می کند که "اگر ایرانی ها به شورای ما اجازه داشتن دفتر در تهران را بدهند، آمریکایی ها تشویق می شوند پیشنهاد(های دیگر) را مطرح کنند."

هوشنگ امیر احمدی در ادامه از صحبت های قبلی رییس جمهوری ایران مثال های امیدوار کننده می آورد و خاطر نشان می کند که آقای احمدی نژاد گفته اگر آمریکایی ها بخواهند در ایران دفتر حفاظت منافع داشته باشند، مسئله "بطور جدی" مورد بررسی قرار خواهد گرفت. اما بار دیگر تاکید می کند که به جز این رابطه تحلیلی، رابطه مشخص و متقنی بین دفتر شورای آمریکاییان-ایرانیان با بحث دفتر حفاظت منافع آمریکا در ایران وجود ندارد. او می افزاید "چنین حرف هایی بین ما و اعضای شورای ما با دولت مطرح نشده و آنها هم چنین برخورد یا تقاضایی از ما نکرده اند".

سو محاسبه نکرده اید؟

هوشنگ امیر احمدی در انتخابات دوره قبل ریاست جمهوری ایران کوشید نامزد این پست شود. وی تقاضای خود را مطرح کرد و وقتی درخواستش تقریبا با بی اعتنایی روبرو شد با ارسال نامه ای به شورای نگهبان، ممانعت از حضور خود را در انتخابات یک فرصت سوزی خواند. حال او می خواهد برای شورای آمریکاییان-ایرانیان در تهران امتیاز دایر کردن دفتر بگیرد. از او پرسیدم آیا فکر نمی کند اگر به وی چنین اجازه ای داده نشود، به سوء محاسبه متهم خواهد شد؟ و اگر مشخص شود که این درخواست سوء محاسبه بوده، آیا به وجهه سیاسی اش ضربه نخواهد خورد؟

فرصت سوزی  زمان خاتمی هم همینکار را کردم... دولت ایران نتوانست جلو ببرد. خود آقای خاتمی بعدها گفت فرصت سوزی شد. این فرصت را خودشان سوزاندند هوشنگ امیراحمدی

آقای امیر احمدی بار دیگر تاکید می کند که "من خانم آلبرایت را آوردم از ملت ایران عذرخواهی کرد. آقای خاتمی آنوقت رییس جمهور بود و هیچ واکنشی هم نشان داد. و اتفاقا برعکس، برخورد منفی هم شد با خانم آلبرایت. اما آن عمل، وجهه مرا کم نکرد. همه می گویند امیر احمدی کار خودش را کرد، دولت خاتمی بود که فرصت سوزی کرد. الان هم همین است. دلیلی نمی بینم که دولت ایران اکنون نپذیرد. البته اطلاع ندارم فقط اعتقاد دارم. کار من ایجاد فرصت است. من یک قدرتی از خودم نشان دادم که اگر بخواهم از آمریکایی ها چیزی بگیرم می توانم. زمان خاتمی هم همینکار را کردم... دولت ایران نتوانست جلو ببرد. خود آقای خاتمی بعدها گفت فرصت سوزی شد. این فرصت را خودشان سوزاندند."