احمد زید آبادی کارشناس مسايل خاورميانه

	آقای جلیلی تلاش کرده است که از اهمیت قطعنامه چهارم شورای امنیت علیه ایران بکاهد

آقای لاریجانی با اشاره به احتمال تغییر روش ایران در برابر گروه ۱+۵ تاکید کرده است که: «شاید نیاز است که در باره ادامه این تفنن سیاسی تصمیم دیگری گرفته شود.»

به گفته آقای لاریجانی، «همه بحث‌ها در این چند هفته اخیر با مسئولان ایرانی حول و حوش تنظیم زمان بندی جدید برای مذاکرات بعدی بوده است که به یکباره حرکت نمایشی پیگیری قطعنامه از سوی کشورهای ۱+۵ مطرح شد.»

از سخنان رییس مجلس ایران که خود زمانی مذاکره کننده ارشد ایران با گروه ۱+۵ بود چنین برداشت می‌شود که جمهوری اسلامی در پشت پرده در حال رایزنی با اعضای ۱+۵ بوده تا مقدمات آغاز مذاکرات رسمی دو طرف فراهم شود، اما گروه ۱+۵ بر خلاف روند مذاکرات، به صورتی غیر مترقبه علیه ایران قطعنامه صادر کرده است.

آقای جلیلی هم به نوبه خود بر ادامه تماس ایران با گروه ۱+۵ بعد از مذاکرات ژنو تاکید کرده و گفته است که ایران منتظر پاسخ این گروه به پرسش‌های خود در باره پیشنهاد تعلیق در مقابل تعلیق بوده است.

با آنکه آقای جلیلی تلاش کرده است که از اهمیت قطعنامه چهارم شورای امنیت علیه ایران بکاهد، اما مجموع سخنان وی و آقای لاریجانی نشان می دهد که جمهوری اسلامی از سرعت عمل شورای امنیت برای صدور قطعنامه‌ای تازه علیه برنامه هسته‌ای خود غافلگیر شده است.

شورای امنیت سازمان ملل با رای اجماعی خود به قطعنامه ۱۸۳۵ به واقع بر این نکته پافشاری کرد که جامعه بین‌المللی به چیزی کمتر از تعلیق کامل برنامه غنی سازی اورانیوم و فعالیت‌های مرتبط با آن از سوی ایران رضایت نمی‌دهد و از این رو، جمهوری اسلامی نباید در پی جلب رضایت آنان به فرمول‌های بینابین باشد

هر چند که قطعنامه چهارم شورای امنیت حاوی تحریم‌های تازه‌ای علیه ایران نیست و تنها بر لزوم اجرای قطعنامه‌های پیشین سازمان ملل از سوی این کشور تاکید دارد، اما دو پیام روشن به ایران ارسال می‌کند.

پیام نخست این است که ایران نباید بر روی بروز شکاف در بین گروه ۱+۵ در برابر برنامه‌ هسته‌ای خود پس از مناقشه گرجستان شرط بندی کند و آن را فرصتی برای ادامه غنی سازی اورانیوم به شمار آورد.

در حقیقت، اظهارات سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در دیدارش با کاندولیزا رایس همتای آمریکایی خود مبنی بر اینکه آمریکا و روسیه در مورد برنامه هسته‌ای ایران و کره شمالی اهداف مشترکی را دنبال می‌کنند و جنگ گرجستان سبب اختلاف نظر آنها در این دو مورد نشده است، نشانه آن بود که دو قدرت جهانی در صددند که دامنه اختلاف‌های خود را محدود نگه دارند و بخصوص آن را به بحران هسته‌ای ایران و کره شمالی تسری ندهند.

صدور سریع قطعنامه چهارم علیه ایران در پی مذاکرات لاوروف – رایس نیز در واقع تاکید بر نکته فوق در قالب حقوقی آن بود تا ایران در باره وحدت نظر شش قدرت جهانی دچار تردید نشود.

پیام دوم قطعنامه نیز به نحوی پاسخ به درخواست ایران برای شفاف سازی پیشنهاد تعلیق در مقابل تعلیق محسوب می‌شود.

شورای امنیت سازمان ملل با رای اجماعی خود به قطعنامه ۱۸۳۵ به واقع بر این نکته پافشاری کرد که جامعه بین‌المللی به چیزی کمتر از تعلیق کامل برنامه غنی سازی اورانیوم و فعالیت‌های مرتبط با آن از سوی ایران رضایت نمی‌دهد و از این رو، جمهوری اسلامی نباید در پی جلب رضایت آنان به فرمول‌های بینابین باشد.

با توجه به دو پیام مذکور در قطعنامه ۱۸۳۵ شورای امنیت طبیعی است که آمریکا و متحدانش از صدور آن خشنود باشند، چرا که این قطعنامه مسیر مذاکرات احتمالی پشت پرده با ایران را تعیین می‌کند.

واقعیت این است که به رغم اظهارات شدید‌اللحن مقام‌های ایرانی در مورد هرگونه توقف غنی سازی اورانیوم، جمهوری اسلامی تاکنون بسته پیشنهادی ۱+۵ را هنوز به طور رسمی رد یا قبول نکرده و خواهان شفاف سازی آن از سوی نمایندگان طرف مقابل است.

هر چند که آمریکا و برخی از متحدان اروپایی آن، درخواست ایران برای شفاف سازی ابعاد بسته پیشنهادی از جمله پیشنهاد جنبی تعلیق در مقابل تعلیق را نوعی سیاست «وقت کشی» تلقی می‌کنند و بر ضرورت تشدید تحریم اقتصادی ایران تاکید دارند، اما روسیه و چین در مجموع نسبت به روند مذاکرات پشت پرده چندان ناامید نیستند و خواهان دادن فرصت لازم به جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافق‌اند.

با بروز تشنج در روابط مسکو – واشنگتن بر سر جنگ گرجستان، ظاهرا ایران امیدوار شده بود که این تشنج می تواند زمینه‌ای برای نرمش قدرت‌های بزرگ در برابر برنامه هسته‌ای این کشور فراهم کند، اما قطعنامه چهارم شورای امنیت این امیدواری را به یاس تبدیل کرد.

با این حال، عدم تصویب مجازات‌های تازه اقتصادی علیه ایران در قطعنامه ۱۸۳۵ به رغم گزارش تند محمد البرادعی دبیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در باره عدم همکاری جمهوری اسلامی با بازرسان آژانس، علامت آن است که هنوز در بین گروه ۱+۵ امیدواری نسبت به پذیرش بسته پیشنهادی شش قدرت بزرگ جهانی از سوی ایران وجود دارد.

این امیدواری اگر به نا امیدی تبدیل شود، قطعنامه بعدی شورای امنیت از تشدید تحریم اقتصادی ایران خالی نخواهد بود.