احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل ایران

حمایت آیت‌الله خامنه‌ای از دولت آقای احمدی نژاد در حالی صورت گرفت که طی روزهای گذشته، انتقادهای گزنده از عملکرد دولت آقای احمدی نژاد و بخصوص اظهارات اسفندیار رحیم مشایی معاون وی در باره "دوستی ایران با مردم اسرائیل" در درون طیف موسوم به اصول‌گرا شدت گرفته بود.

حمایت‌های دوره‌ای آقای خامنه‌ای از دولت آقای احمدی نژاد معمولا برای مدتی از شدت حملات منتقدان دولت در درون نظام جمهوری اسلامی می‌کاهد، اما با گذشت زمان، اوضاع به خانه نخست خود بر می‌گردد.

در واقع در تاریخ انقلاب ایران، به استثنای ابوالحسن بنی صدر نخستین رئیس جمهور پس از انقلاب، هیچ رئیس جمهوری به اندازه آقای احمدی نژاد هدف حمله و انتقاد جریان‌ها و شخصیت‌های درون نظام قرار نگرفته و در عین حال، هیچ دولتی به اندازه دولت وی مورد حمایت قاطع رهبری نظام نبوده است.

این وضعیت در واقع نوعی تناقض برای منتقدان درون حکومتی آقای احمدی نژاد ایجاد کرده است. آنها از یک سو، عملکرد دولت را مغایر علایق و برنامه‌های خود می‌بینند و از سوی دیگر، بر وفاداری خود به توصیه‌های آیت‌الله خامنه‌ای تاکید دارند.

حمایت رهبری از دولت نهم در تاریخ انقلاب ایران، به استثنای ابوالحسن بنی صدر نخستین رئیس جمهور پس از انقلاب، هیچ رئیس جمهوری به اندازه آقای احمدی نژاد هدف حمله و انتقاد جریان‌ها و شخصیت‌های درون نظام قرار نگرفته و در عین حال، هیچ دولتی به اندازه دولت وی مورد حمایت قاطع رهبری نظام نبوده است.

منتقدان درون حکومتی آقای احمدی نژاد برای رفع این تناقض، بعضا اعلام می‌کنند که حمایت رهبری از دولت، ادامه سنت مرسوم در جمهوری اسلامی یعنی حمایت رهبر از رئیس جمهور وقت است و به معنای مصونیت بخشیدن به رئیس جمهور در برابر نقدهای جدی و شفاف نیست.

به باور این افراد، آقای خامنه‌ای از دولت‌های اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی، روسای جمهور پیشین ایران نیز حمایت می‌کرد، اما این حمایت به مفهوم بستن زبان منتقدان آنها نبود.

این نوع استدلال مورد قبول حامیان آقای احمدی نژاد نیست، چرا که دفاع آیت‌الله خامنه‌ای از دولت آقای احمدی نژاد با دفاع کلی وی از دولت‌های آقای هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی که معمولا همراه با طرح انتقادهای علنی و شفاف از آنها بود، شباهت ناچیزی دارد.

واقعیت این است که دفاع آقای خامنه‌ای از دولت آقای احمدی نژاد، بسیار صریح، محکم و استراتژیک است، و انتقادهای وی از دولت، تنها به موارد جزیی و تاکتیکی محدود می‌شود، در حالی که اظهار نطرهای او در باره دولت های پیشین، تقریبا به صورت عکس بود.

با این همه، برخی از منتقدان آقای احمدی نژاد حتی دفاع صریح رهبری از وی را به معنای رضایت آیت‌الله خامنه‌ای از عملکرد دولت نمی‌دانند و بر این نظرند که از آنجا که قطع حمایت رهبری از رئیس جمهور سبب سقوط فوری دولت خواهد شد، بنابراین، رهبری بنا به "مصلحت" مورد نظر خود، از آقای احمدی نژاد دفاع می‌کند تا بلکه دوره قانونی ریاست جمهوری او بدون بروز بحران سیاسی به اتمام رسد.

ظاهرا در این نکته که اگر پشتیبانی آقای خامنه‌ای از آقای احمدی نژاد قطع و یا حتی کم رنگ شود، مخالفان و منتقدان دولت در نهادهای حکومتی لحظه‌ای برای ساقط کردن او از قدرت تردید نخواهند کرد، رنگی از حقیقت وجود دارد و مسلما رهبر نظام اسلامی به هیچوجه علاقمند نیست که این اتفاق روی دهد.

با این حال، منحصر کردن دلایل حمایت قاطع آیت‌الله خامنه‌ای از آقای احمدی نژاد به نگرانی وی از برکناری رئیس دولت از سوی نهادهای دیگر، تمام واقعیت را بازنمایی نمی‌کند.

آقای احمدی نژاد، قشری از پایگاه اجتماعی نظام و یا به عبارتی نیروهای وفادار به آن را به سمت خود جلب کرده است، به گونه‌ای که خارج کردن او از کانون قدرت، بدون رنجاندن این قشر کار آسانی نیست

هر چند که ممکن است آقای خامنه‌ای از پاره‌ای از رفتارهای پر سر و صدای آقای احمدی نژاد راضی نباشد، اما کم و بیش روشن است که آقای احمدی نژاد سیاست‌های راهبردی خود را در هر دو حوزه داخلی و خارجی با رهبری تنظیم می‌کند و از همین رو، دلیلی برای نارضایتی رهبری از عملکرد دولت او وجود ندارد.

از این گذشته، آقای احمدی نژاد، قشری از پایگاه اجتماعی نظام و یا به عبارتی نیروهای وفادار به آن را به سمت خود جلب کرده است، به گونه‌ای که خارج کردن او از کانون قدرت، بدون رنجاندن این قشر کار آسانی نیست. رنجاندن این قشر نیز سبب فاصله گرفتن احتمالی آنها از نظام و از دست رفتن بخش مهمی از پشتوانه آن می‌شود. شاید علت اصلی حمایت آیت‌الله خامنه‌ای از آقای احمدی نژاد همین موضوع باشد.