داریوش دبیر روزنامه نگار

	آقای متکی اشاره ای به حمایت ایران از حمله نظامی احتمالی ترکیه به شمال عراق نکرد.

روز یکشنبه بیست و هشتم اکتبر علی بابا جان وزیر خارجه ترکیه به تهران رفت و با همتای ایرانی خود دیدار کرد و یک روز پس از آن منوچهر متکی وزیر خارجه ایران برای ملاقات با همتای سوری خود به دمشق سفر کرد.

ترکیه خواهان استرداد اعضای ارشد "پ ک ک" است. وزیر امور خارجه عراق که به تازگی از ترکیه بازگشته است، می گوید به علت اینکه رهبران مسلح "پ ک ک" در کوه ها پنهان شده اند، استرداد آنها غیر ممکن است اما ارتش ترکیه بیش از ۱۰۰ هزار سرباز خود را به حوالی مرز عراق فرستاده و درباره اقدام نظامی در خاک عراق علیه "پ ک ک" هشدار داده است.

موضع ایران

منوچهر متکی وزیر خارجه ایران در حضور همتای ترک خود که برای کسب حمایت تهران برای برخورد با نیروهای پ ک ک به تهران آمده بود گفت: "جمهوری اسلامی ایران اقدامات اخیر تروریستی توسط گروه پ ک ک در ترکیه را محکوم و بر ضرورت اقدامات لازم برای توقف این گونه عملیات تروریستی و مقابله با تروریسم تاکید دارد، فرقی نمی کند که با نام پ ک ک، پژاک، منافقین باشد یا هر گروه دیگر."

تهران تا پیش از این چند بار خود به مواضع شورشیانی که به گفته مقامات ایرانی مرزهای غربی ایران را نا امن می کردند حمله کرده و نیروهای مسلح این کشور پیشروی هایی در شمال عراق داشته اند

گفته های آقای متکی نه از حمله ترکیه به شمال عراق حمایت می کند و نه مخالفتی با دیدگاه عراقی ها است که حمله نیروهای ترک به شمال کشورشان را نقض حاکمیت ملی این کشور می دانند.

تهران تا پیش از این چند بار خود به مواضع شورشیانی که به گفته مقامات ایرانی مرزهای غربی ایران را نا امن می کردند حمله کرده و نیروهای مسلح این کشور پیشروی هایی در شمال عراق داشته اند. با این همه وزیر امور خارجه ایران و حتی رییس جمهور این کشور حمایتی از حمله ترکیه به مواضع پیکارجویان پ ک ک در شمال عراق نکرده اند.

آنچه که بیش از همه تهران را ترغیب می کند که در مناقشه موجود میان بغداد و آنکارا فعالانه ظاهر شود، تلاش برای نشان دادن قدرت منطقه ای ایران و کنار هم قرار دادن پ ک ک و سازمان مجاهدین خلق است که ایران و برخی کشورهای دیگر از جمله آمریکا آن را در فهرست گروه های تروریستی قرار داده اند اما هنوز در خاک عراق مستقرند و فعالیت می کنند. دولت عراق برخلاف وعده های مکرر به ایران برای اخراج مجاهدین خلق از خاک خود، دست به چنین اقدامی نزده است.

روابط ترکیه با ایالات متحده آمریکا بر سر تصویب احتمالی لایحه محکومیت کشتار ارامنه به دست امپراتوری عثمانی در کنگره آمریکا، تیره شده و دولت اسلامگرا به همراه ارتش سکولار ترکیه نسبت به عواقب تصویب این لایحه بر روابط آنکارا و واشنگتن هشدار داده اند. در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی تلاش می کند تا ضمن میانجیگری برای دو همسایه، خود را از شرایط دشوار بین المللی که با آن مواجه است، به ترکیه که روابط خوبی با غرب دارد، نزدیک کند.

نیمه کاره رها کردن سفر محمود احمدی نژاد به ارمنستان که به نظر می رسد دلیل اصلی آن خودداری از حضور در یادمان کشته شدگان ارمنی بود، اینک می تواند در مذاکرات وزرای خارجه ایران و ترکیه به عنوان حسن نیت تهران اعلام شود.

هدف تهران

ایران روابط گرمی با دولت عراق دارد و توانسته مرزهای غربی خود را با حمله به مواضع پ ک ک آرام کند

در وضعیتی که روابط ترکیه و آمریکا بحرانی شده، ایران با شبیه نمایی مشکلات خود با آنکارا در صدد جلب حمایت افکار عمومی جهانی نیز برآمده است.

انتقاد منوچهر متکی از آمریکا و قرار دادن نام مجاهدین خلق در کنار "پ ک ک" بخشی از تلاش تهران است تا آمریکا را به عنوان حامی تروریسم معرفی کند و از این ماجرا هم فرصتی برای نزدیکی با ترکیه بهره ببرد و هم احتمالا شرایط را برای تعیین تکلیف نهایی مجاهدین خلق در عراق مهیا کند.

البته وزیر خارجه ترکیه در تهران به این موضع گیری تهران واکنش نشان داده و گفته است: آمریکا کشوری است که خود هدف تروریسم جهانی قرار گرفته است. بنابراین فکر نمی کنم و حتی احتمال هم نمی دهم که آمریکا به یک گروه تروریستی کمک کند.

این سخنان نشان می دهد که تلاش تهران برای عمیق کردن شکاف میان آنکارا و واشنگتن که پیوندی شصت ساله دارند، ناکام مانده است اما شرایط برای تهران آرام آرام دشوارتر می شود چرا که سکوت تهران در برابر حمله احتمالی ترکیه به شمال عراق باعث سرد شدن روابط با دولت عراق می شود که مواضعی نزدیک با جمهوری اسلامی دارد و در عین حال ناخرسندی اقلیت کرد را به همراه خواهد داشت و مخالفت با آن نیز تهران را از فرصتی که برای نزدیکی با آنکارا- در روزهای تنش زا میان ترکیه و آمریکا - محروم می کند.

سکوت تهران در برابر حمله احتمالی ترکیه به شمال عراق باعث سرد شدن روابط با دولت عراق می شود که مواضعی نزدیک با جمهوری اسلامی دارد و مخالفت با آن نیز تهران را از فرصتی که برای نزدیکی با آنکارا- در روزهای تنش زا میان ترکیه و آمریکا - محروم می کند

هر تصمیمی از سوی تهران البته اثری فوری و آنی در پی خواهد داشت چرا که اجلاس کشورهای همسایه عراق به همراه نماینده اتحادیه اروپا و وزرای خارجه هشت کشور صنعتی جهان هفته آینده در استانبول تشکیل می شود و این موضوع در اجلاس مطرح خواهد شد. تنش با هریک از همسایگان در چنین شرایطی که ایران دارد به هیچ وجه مطلوب تهران نیست.

تصمیم های پر هزینه

ایران روابط گرمی با دولت عراق دارد و توانسته تا حدودی مرزهای غربی خود را با حمله به مواضع پ ک ک آرام کند. از سوی دیگر مشکل ترکیه با کردها مشکلی تاریخی است تا آنجا که آنکارا هویت کردها را به رسمیت نمی شناسد و از آنها با نام "ترک کوهستانی" یاد می کند؛ حال آنکه کردها خود را از نژاد آریایی می دانند و از اساس مشکلی امنیتی چنان که برای ترکیه است برای ایران محسوب نمی شوند که اتحاد ترکیه و ایران را علیه آنها منطقی کند.

در چنین وضعیتی تصمیم به حمایت از حمله ترکیه به شمال عراق پر هزینه تر از دیگر تصمیم هایی است که مقام های ایرانی ها قادر به اتخاذ آن هستند. اما این همه ماجرا نیست. ایالات متحده آمریکا مخالف هرگونه حمله ترکیه به شمال عراق است که اوضاع منطقه را پیچیده تر می کند و به امنیت شکننده عراق لطمه می زند.

تهران برای گرم کردن روابط خود با آنکارا و حفظ تصویر ضد آمریکایی و البته درگیر نکردن بی جهت خود با پ ک ک و کردها سکوت خود را نیز در این باره کم هزینه تلقی نمی کند.

در چنین شرایطی به عقیده تحلیلگران، خریدن فرصت تا اجلاس استانبول و البته مشورت با سوریه که دارای اقلیت کرد است و مهمترین متحد ایران در جهان محسوب می شود، می تواند تهران را تا حدودی از سردرگمی نجات داده و به تعیین تاکتیک نهایی ایران کمک کند.