احمد زیدآبادی کارشناس مسائل سياسی ايران و خاورميانه

	طی روزهای اخير، گزارش های ضد و نقيضی درباره اينکه آقای صدر کجاست، منتشر شده است

نزدیکان آقای صدر اصرار دارند که وی در عراق به سر می برد و وعده داده بودند که او برای پایان دادن به شایعات مربوط به فرارش به ایران، در نماز جمعه شهر کوفه حضور خواهد یافت، وعده ای که البته با عدم حضور مقتدی صدر در نماز جمعه شهر کوفه، عملی نشد.

یکی از مشاوران نوری المالکی نخست وزیر عراق گفته است که مقتدی صدر برای دیداری کوتاه از ایران، در تهران به سر می برد، اما به زودی به عراق باز خواهد گشت.

دولت ایران نیز در مورد حضور احتمالی آقای صدر در تهران سکوت کرده است.

با وجود تناقضات فوق، نمی توان در باره حضور آقای صدر در ایران یا در عراق و یا در هر نقطه دیگری با اطمینان سخن گفت، اما اگر خبر حضور او در ایران صحت داشته باشد، این حرکت در شرایط کنونی، از نقطه نظر سیاست ایران در برابر بحران عراق چه مفهومی دارد؟

یک فرضیه این است که آقای صدر از بیم عملیات امنیتی مشترک ارتش عراق و آمریکا برای پاکسازی بغداد از وجود شورشیان و شبه نظامیان مسلح، کشورش را ترک کرده است چرا که وی و گروه شبه نظامی تحت فرمانش یکی از اهداف عملیات امنیتی در بغداد محسوب می شوند. اگر فرض فوق درست باشد، میزبانی احتمالی ایران از آقای صدر، می تواند بر اساس توافق با دولت عراق و به منظور کمک به بازگشت آرامش به بغداد و پرهیز از گسترش جنگ های فرقه ای در عراق صورت گرفته باشد، توافقی که نشان از ادامه روابط صمیمانه دو کشور دارد

با توجه به فضای غیر شفافی که پیرامون سیاست ایران در برابر عراق شکل گرفته است، فرار احتمالی مقتدی صدر به ایران نیز می تواند در قالب فرضیه های مبهم تفسیر شود.

یک فرضیه این است که آقای صدر از بیم عملیات امنیتی مشترک ارتش عراق و آمریکا برای پاکسازی بغداد از وجود شورشیان و شبه نظامیان مسلح، کشورش را ترک کرده است چرا که وی و گروه شبه نظامی تحت فرمانش یکی از اهداف عملیات امنیتی در بغداد محسوب می شوند.

اگر این فرضیه درست باشد بدین معناست که دولت آقای مالکی در روابط سیاسی خود با مقتدی صدر تجدید نظر کرده و تصمیم دارد تا به فعالیت شبه نظامیان وابسته به او در عراق پایان دهد.

گروه مقتدی صدر با در اختیار داشتن ۳۴ کرسی پارلمان و شش وزارتخانه کابینه آقای مالکی، یکی از شرکای مهم دولت ائتلافی عراق محسوب می شود و تجدید رابطه دولت با این گروه، به معنای تجدید سازمان دولت عراق محسوب می شود.

آقای صدر در هفته های اخیر بارها تاکید کرده است که قصد درگیری با نیروهای آمریکایی را ندارد و با طرح امنیتی بغداد نیز موافق است، با این همه تردیدی نیست که شبه نظامیان تحت امر وی که به تشکیل دادن «جوخه های مرگ» و کشتار جمعیت سنی عراق در بغداد متهم هستند، یکی از اهداف عملیات امنیتی را بغداد به شمار می روند.

جلال طالبانی رئیس جمهور عراق گفته است که آقای صدر به منظور عدم درگیری با ارتش آمریکا و عراق به فرماندهان سپاه مهدی دستور داده است تا خاک عراق را ترک کنند. آقای طالبانی چنین دستوری را نشانه مثبتی از سوی مقتدی صدر برای پرهیز از خشونت های بیشتر در عراق دانسته است.

بر این مبنا، آیا ممکن است دولت عراق با مقتدی صدر به توافق رسیده باشد که در طول عملیات امنیتی در بغداد، فرماندهان سپاه مهدی و و آقای صدر عراق را ترک کنند تا خطر رویاوریی نیروهای مشترک ارتش عراق و آمریکا با این گروه پیش نیاید؟

فرضیه دوم این است که ایران بدون رضایت دولت عراق، پذیرای احتمالی آقای صدر و فرماندهان سپاه مهدی شده است تا آنان را از گزند عملیات امنیتی بغداد در امان دارد و پس از پایان عملیات، آنان را به کشورشان گسیل دارد. در صورت صحت این فرضیه، سوءظن های کنونی در باره نوع دخالت ایران در امور داخلی عراق بویژه در بین آمریکایی ها افزایش می یابد و روابط تهران و بغداد به سردی می گراید

اگر فرض فوق درست باشد، میزبانی احتمالی ایران از آقای صدر، می تواند بر اساس توافق با دولت عراق و به منظور کمک به بازگشت آرامش به بغداد و پرهیز از گسترش جنگ های فرقه ای در عراق صورت گرفته باشد، توافقی که نشان از ادامه روابط صمیمانه دو کشور دارد.

فرضیه دوم اما این است که ایران بدون رضایت دولت عراق، پذیرای احتمالی آقای صدر و فرماندهان سپاه مهدی شده است تا آنان را از گزند عملیات امنیتی بغداد در امان دارد و پس از پایان عملیات، آنان را به کشورشان گسیل دارد.

در صورت صحت این فرضیه، سوءظن های کنونی در باره نوع دخالت ایران در امور داخلی عراق بویژه در بین آمریکایی ها افزایش می یابد و روابط تهران و بغداد به سردی می گراید.

در روزهای اخیر، افزون بر اتهام های آمریکا مبنی بر دخالت سپاه قدس (شاخه برون مرزی سپاه پاسدارن ایران) در مسلح کردن شبه نظامیان عراقی برای کشتن سربازان آمریکایی و دامن زدن به جنگ فرقه ای در عراق، نوری مالکی نیز به صراحت نارضایتی خود را از سیاست جمهوری اسلامی در عراق اعلام کرده و ضمن تایید حمایت ایران از برخی شبه نظامیان، همزمان به تهران و واشنگتن هشدار داده است که اختلاف های خود را در جایی غیر از خاک عراق دنبال کنند.

ظاهرا آقای مالکی پی برده است که عملیات امنیتی در بغداد که به صورت گسترده ای به اجرا گذاشته شده است، آخرین شانس وی برای نشان دادن توانایی دولتش در مهار خشونت های افسار گسیخته در عراق است، از همین رو، به اعتقاد برخی از ناظران سیاسی وی تصمیم گرفته است نه به عنوان رهبر یک گروه شیعه، بلکه به عنوان نخست وزیر عراق روابط خود را با گروههای داخلی و کشورهای خارجی تنظیم کند، امری که البته برخی دیگر از ناظران نسبت به ان تردید دارند.