احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی ايران

	برخی ناظران می گويند نتيجه انتخابات شوراها می تواند نشانی از موقعيت آقای احمدی نژاد در جامعه ايران در سال دوم رياست جمهوريش باشد

در واقع، از نگاه بسياری از ناظران داخلی و خارجی، انتخابات اخير شوراهای شهر و روستا در ايران مهم است؛ نه به علت تغييری که نتيجه آن می تواند در سياست های دولت حاکم به وجود آورد، بلکه به آن علت که پرده از گرايش لايه های پنهان جامعه ايران بر می دارد.

پی بردن به گرايش لايه های پنهان جامعه ايران از آن رو اهميت دارد که به باور برخی ناظران، جامعه ايران برای تحليل گران ناشناخته است.

بعضی از تحليل گران ناشناخته ماندن جامعه ايران را به رفتار غريزی و عاطفی توده مردم نسبت می دهند، رفتاری که به علت ماهيت سيال و مبهم عاطفه، پيش بينی پذير نيست.

برخی ديگر از تحليل گران، دليل عدم شناخت دقيق جامعه ايران را نبود مراکز مستقل نظر سنجی و تحقيقات علمی برای کشف علايق عمومی مردم می دانند و مساله را به بسته بودن نظام سياسی نسبت می دهند.

انتخابات در ايران به رغم همه محدوديت های حاکم بر آن، به دليل آنکه ميزانی از عنصر رقابت در بين گروههای سياسی پذيرفته شده از سوی نظام در آن وجود دارد، تنها آيينه ای است که می توان گرايش کلی جامعه را در آن نظاره کرد

>جامعه ناشناخته؛ فقدان مطالعه مستقل

واقعيت اين است که در جوامع دموکراتيک صدها مرکز پژوهشی، دانشگاهی و نظرسنجی بی وقفه در پی کشف تمايلات پيوسته متغير سياسی و اجتماعی طبقات و اقشار مختلف جامعه و انتقال نتيجه تحقيقات و مطالعات خود به دولت و احزاب سياسی هستند.

در پرتو همين مطالعات دائمی است که روند تمايلات جامعه در کشورهای دموکراتيک به طور شفاف در رسانه های مختلف طرح و در باره آن گفتگوهای شفاف و علنی صورت می گيرد.

از همين رو، پيش بينی نتيجه انتخابات در کشورهای دموکراتيک بر اساس نظرسنجی های صورت گرفته، با ضريب اندکی از خطا کار چندان دشواری نيست.

به عبارت ديگر، اهميت نتيجه يک انتخابات در کشورهای دموکراتيک، به تاثير آن بر سرنوشت سياسی کشور است، نه مکشوف شدن تمايلات جامعه، چرا که در اين کشورها بدون برگزاری انتخابات نيز می توان به تمايلات جامعه دست يافت.

در ايران اما مراکز علمی پژوهشی برای کشف گرايش های سياسی جامعه وجود ندارد و اگر هم وجود داشته باشد، نتيجه کار آنها در اختيار عموم قرار نمی گيرد.

افکار عمومی؛ قلمرو اختصاصی

به علت ممنوعيت عملی انجام پژوهش های بی طرفانه برای کشف علايق سياسی مردم ايران، جامعه ايرانی ناشناخته مانده است، اما برخی از افراد اين ناشناختگی را به راز و رمزهای عاطفی نسبت می دهند

در عين حال، نظام سياسی ايران به دليل احساس خطری که از جانب برخی از قدرت های جهانی می کند، اجازه تحقيق و پژوهش مستقل به نهادهای غيردولتی در باره برخی از حساس ترين مسائل سياسی کشور را نمی دهد، زيرا چنين می پندارد که نتيجه اين تحقيقات می تواند دولت را تضعيف کند و يا مورد استفاده کشورها خارجی قرار گيرد.

از همين رو، چند سال پيش هنگامی که موسسه پزوهشی آينده به درخواست چند مرکز معتبر نظرسنجی غربی اقدام به نظرسنجی در باره نظر مردم ايران نسبت به ازسرگيری روابط ايران و آمريکا کرد، مسئولان موسسه از جمله عباس عبدی، حسين قاضيان و بهروز گرانپايه، به اتهام "جاسوسی" دستگير و هر کدام به مراتب مختلف زندانی شدند.

علت اصلی دستگيری مسئولان موسسه پژوهشی آينده اين بود که يافته های نظرسنجی آنها با ادعاهای رسمی حکومت در باره نظر افکار عمومی نسبت به آمريکا همخوانی نداشت.

برخورد امنيتی با موسسه آينده و مديران آن، سبب شد که پژوهشگران ايرانی خطر ورود به حوزه های نظر سنجی را درک و از ورود به اين حيطه خودداری کنند.

در واقع، به علت ممنوعيت عملی انجام پژوهش های بی طرفانه برای کشف علايق سياسی مردم ايران، جامعه ايرانی ناشناخته مانده است، اما برخی از افراد اين ناشناختگی را به راز و رمزهای عاطفی نسبت می دهند.

انتخابات: آينه ناشفاف جامعه

بر اساس يک نظر، آيينه ای که چهره ها را غير واقعی نشان دهد، خطر بودش بيش از نبودش است، اما بر مبنای يک نظر ديگر، در غياب يک آينده شفاف، نگاه انداختن به يک آيينه کج و معوج زيانی ندارد

بدين ترتيب، انتخابات و نتيجه آن برای بسياری از ناظران و پژوهشگران جذاب است تا به وسيله آن، گرايش های پنهان جامعه را کشف کنند. اين در حالی است که انتخابات در ايران به علت عدم رعايت معيارهای جهانی تعريف شده برای انتخابات آزاد و عادلانه، آيينه شفافی نيست تا بتوان سيمای پنهان جامعه ايران را در آن به دقت ديد.

از همين رو، برداشت هايی که بر اساس نتيجه انتخابات از گرايش عمومی در جامعه ايران می شود، حتی بعضا گروههای حاکم را هم نسبت به موقعيت شان در افکار عمومی به اشتباه می اندازد، اشتباهی که در انتخابات بعدی خود را نشان می دهد.

با اين همه، انتخابات در ايران به رغم همه محدوديت های حاکم بر آن، به دليل آنکه ميزانی از عنصر رقابت در بين گروههای سياسی پذيرفته شده از سوی نظام در آن وجود دارد، تنها آيينه ای است که می توان گرايش کلی جامعه را در آن نظاره کرد، اين آيينه البته ناشفاف و کج و معوج است و از همين رو، دونظر متفاوت در باره آن وجود دارد.

بر اساس يک نظر، آيينه ای که چهره ها را غير واقعی نشان دهد، خطر بودش بيش از نبودش است، اما بر مبنای يک نظر ديگر، در غياب يک آينده شفاف، نگاه انداختن به يک آيينه کج و معوج زيانی ندارد.