|
جدال تجدد و سنت در جشن مشروطه ايران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
از ابتدای اين هفته طرحی که گروهی از تاريخدانان ايرانی در سر داشتند سرانجام جامه عمل پوشيد، صفحات ويژه نشريات و برنامه های مخصوص راديو و تلويزيونی گذشت صد سال از صدور فرمان مشروطيت را به مردم يادآور شدند و همزمان با چهارده مرداد، سالروز امضای فرمان مشروطه، دو گروه سياسی نيز در تهران با برپائی دو همايش همزمان به ارائه ديدگاه های خود پرداختند. ديدگاه هايی که يادآور جدل مشروعه و مشروطه در دوران مشروطيت است. همايشی که جناح سنت گرای ايران در مجلس شورای اسلامی برپا کرد، با پخش بخش هايی از پيام بلند رهبر جمهوری اسلامی گشوده شد. غلامعلی حداد عادل، رئيس مجلس ايران، ميزبان و آغازگر برنامه ها بود و محمود هاشمی شاهرودی، رئيس قوه قضائيه، و احمد جنتی، دبير شورای نگهبان، نيز در اين همايش حضور داشتند. از ديگر چهره های شاخص جناح محافظه کار ايران می توان به کسانی چون علی اکبر ناطق نوری، رئيس دوره های قبلی مجلس، محمد ری شهری، علی فلاحيان و علی يونسی وزيران اطلاعات پيشين اشاره کرد. عده ای از وزيران دولت کنونی ايران نيز در اين همايش حضور داشتند، اگرچه برخلاف اعلام قبلی، رييس جمهور محمود احمدی نژاد، در آن غايب بود. همايش ديگر که در محل سالن دايره المعارف بزرگ اسلامی برپا شد، با عنوان «تجارب گذشته، چشم انداز آينده» با اين مقدمه احمد بورقانی دبير همايش گجايش يافت که گفت "جاده همايش ما دو طرفه است، هم به راست می توان پيچيد و هم به چپ، راه مستقيم که ديگر جای خود را دارد. نوشته اند هر که به وقايع ديگران پند نگيرد، ديگران به وقايع او پند بگيرند. ما هم در اينجا جمع شده ايم که از وقايع يکصد سال مشروطه پند بگيريم." در همايش اصلاح طلبان علاوه بر محمد خاتمی که سخنرانی وی اصلی ترين جاذبه همايش بود و مهدی کروبی رييس سابق مجلس، عبدالکريم سروش، عبدالله نوری، احسان نراقی، عبدالواحد موسوی لاری، کمال خرازی، مصطفی تاج زاده، ابراهيم يزدی، محسن کديور حاضر بودند. ماهيت حکومت و يک قرن چالش بنا به گفته ناظران به اين ترتيب صدمين سالگرد مشروطه در تهران که محل اصلی آن جنبش بود، نشان داد که جدل مدرنيته و سنت، مشروعه و مشروطه، دموکراسی و حکومت دينی، نقش روحانيت در حکومت بعد از يک قرن همچنان مهم ترين چالش های فکری و سياسی جامعه ايران است. محور سخنان و مقالات همايش اول، افشای نقش روشنفکران در شکست مشروطه بود که از نظر سخنرانان گاهی به خيانت هم متهم شدند. اما در همايش دوم تاکيد مقاله ها و سخنرانان بر نقد قدرت بود، با اشارات کنايه آميز به دوران حاضر. در هر دو همايش، سخنرانان از اين که انقلاب مشروطيت، وحدت ملی ايرانيان را موجب نشد انتقاد کردند. روزنامه کارگزاران در سرمقاله روز يکشنبه خود با اشاره به همين موضوع نوشته "وقتی افراد جامعه ای، يکديگر را به خيانت و اهمال در دين يا خشونت ورزی متهم می کنند، چگونه انتظار دارند، وحدتی شکل بگيرد که همه افراد کشور را دربر گيرد؟" پس وحدت امری محال است و شايد غيرلازم چرا که هيچ دو انسانی را نمی توان يافت که آرزوها، هدف ها و راه های مشابهی داشته باشند." همين ناظر سياسی اظهار عقيده می کند برپائی بزرگذاشت مشروطيت همچنان که پيام رهبر جمهوری اسلامی نشان می داد، پس از صد سال و در حالی که هواداران مشروعه قدرت را در ايران در دست دارند اما رونق بازار هواداران تجدد را نمی توانند ناديده بگيرند.
چنان که تيتر اول روزنامه ای که متعلق به حزب اعتمادملی از احزاب اصلاح طلب است اين سخن محمد خاتمی را در پيشانی خود دارد که در همايش گفته است "ايران نيازمند تجدد است" متناقص اين نظر را غلامعلی حدادعادل در همايش مجلس مطرح کرد وقتی که مهم ترين مطالبه مردم را مخالفت با سلطه بيگانه دانست و گفت مردم و علما و دلسوزان کشور دهها سال ، حضور آشکار و پنهان بيگانه را درکشور احساس کردند. طرح بزرگذاشت صدمين سال مشروطه اول بار در زمان رياست جمهوری محمد خاتمی توسط جمعی از استادان دانشگاه و پژوهشگران تاريخ معاصر مطرح شد و دولت با پذيرش آن اعتبارهائی را در بودجه سال های بعد پيش بينی کرد که از همان ابتدا با مخالفت شديد جناح راست روبرو گشت که اين بزرگذاشت را بزرگداشت سلطنت می خواندند. مخالفت تند جناح راست و سنت گرايان با بزرگذاشت صدمين سال مشروطه، بعد از انتخاب جانشين محمد خاتمی و زمانی پايان گرفت که رهبر جمهوری اسلامی در يک سخنرانی از اهميت مشروطه و نقش روحانيت در آن سخن گفت و به اشاره از محافظه کاران خواست با بزرگذاشت جنبش مشروطيت همگام شوند. 'نقش روحانيت غير قابل انکار است'
چنان که آيت الله خامنه ای هفته گذشته هم در جمع برگزار کنندگان همايش صدمين سالگرد مشروطيت با تاکيد بر اين که "بايد به مشروطه افتخار بکنيم و مشروطه را جزو نقاط عطف تاريخ ايران بدانيم، نقش روحانيت در مشروطه غيرقابل انکار است" گفت اگر فتوای آخوند و فتوای شيخ عبدالله مازندرانی و امثال آنان نبود، امکان نداشت مشروطيت تحقق پيدا کند. از سال گذشته محافظه کاران با توجه به حضور همفکرانشان در دولت و مجلس به تدارک جشن و جمع آوری مقالات پرداختند و به اين ترتيب به برپائی همايشی رضايت دادند که با پيام آيت الله خامنه ای در مجلس برگزار شد و روحانيون سنت گرا در آن در سخنرانی های خود نقش علما را در انقلاب مشروطيت برشمردند و از سلطنت پهلوی ها به عنوان انحرافی در مشروطه ياد کردند که به نظر آن ها روشنفکران و متجددان موجب اين انحراف بوده و شايسته انتقادند. دو روز پيش علی اصغر سيد آبادی در مقاله ای در روزنامه اعتمادملی به کمبود ارجاعات تاريخی در نوشته ها و گفته های اصلاح طلبان اشاره کرده و توجه تازه آنان و نوانديشان دينی را به تاريخ پديده ای مبارک دانسته بود چرا که به نوشته وی " به خصوص که بسياری از خواستههای اصلاحطلبان از تباری تاريخی برخوردار است و تجربههای بسياری برای پيشبردن آن اندوخته شده است و بدون بازانديشی در اين تجربه نمیتوان به اين خواستهها پرداخت." |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||