احمد زيدآبادی کارشناس مسائل ايران و خاورميانه

	ديدگاههای خاص آقای ابطحی درباره امام زمان ظاهراً مورد تأييد روحانيون نوانديش از جمله فرزند او نيست اما بين روحانيون سنتی و بنيادگرا مشابه آن بسيار ديده شده است

اينک مشخص شده است که فرد بازداشت شده، سيدحسن ابطحی است که فرزندش محمدعلی ابطحی به دليل تصدی مشاغل بلندپايه در دولت محمد خاتمی و فعاليت فرهنگی و سياسی ‌اش در ايران چهره ‌ای مشهور است.

برای بسياری از ناظران مسائل ايران روشن نيست که آيا سيدحسن ابطحی واقعاً ادعای ارتباط با امام زمان را که به باور شيعيان بيش از هزار سال است در غيبت به سر می‌برد، داشته است يا خير اما اگر اتهام وارده به وی درست هم باشد، باز روشن نيست که چرا وی بايد به دليل ادعايش بازداشت و زندانی شود.

آقای ابطحی، ۷۱ ساله، سالهای بسياری در مشهد پيروانی برای خود تربيت کرده و ديدگاههای خاص خود را درباره امام زمان و نحوه ارتباط با وی به آنان آموزش داده است، ديدگاههايی که ظاهراً مورد تأييد روحانيون نوانديش از جمله فرزندش محمدعلی ابطحی نيست اما بين روحانيون سنتی و بنيادگرا مشابه آن بسيار ديده شده است.

اصولاً يکی از موضوعات ثابت معممان روضه خوان در ايران، شرح پر طول و تفصيل ملاقات برخی افراد عادی يا سرشناس با امام زمان است و در اين باره، کتابهای متعددی هم به نگارش در آمده است، از جمله کتاب مفاتيح ‌الجنان نوشته شيخ عباس قمی که بخشی از آن به تشريح ديدار چند کاسب و روحانی با امام زمان اختصاص دارد.

مفاتيح ‌الجنان از جمله کتابهای مذهبی است که بشدت مورد توجه و وثوق روحانيون شيعه و محافل رسمی جمهوری اسلامی است، به طوری که در زندانهای انفرادی جمهوری اسلامی که زندانی از دسترسی به هر نوع نشريه و کتاب محروم است، مفاتيح ‌الجنان در کنار قرآن تنها کتابی است که توزيع آن در بندهای انفرادی مجاز است.

بنابراين ادعای رابطه با امام زمان بين شيعيان نه امری بی‌ سابقه و نادر است و نه تاکنون مورد مخالفت روحانيون قرار گرفته است، با اين حساب، چرا جمهوری اسلامی با مدعيان ارتباط با امام زمان برخورد قضايی و امنيتی می ‌کند؟

نظام جمهوری اسلامی نسبت به اينکه ادعا شود رهبران بلندپايه اش با امام زمان مرتبط‌ند حساسيتی ندارد اما در مورد ادعاهای مشابه در مورد ساير افراد از خود ناشکيبايی نشان می ‌دهد

هر فردی که سخنرانيهای واعظان و مداحان را از رسانه‌ های رسمی ايران دنبال ‌کرده باشد، از اين واقعيت با خبر است که آنها بارها مدعی ارتباط مقامهای بلندپايه جمهوری اسلامی با امام زمان شده‌ اند اما هيچگاه خبری در مورد تعقيب قضايی آنان انتشار نيافته است.

نتيجه‌ ای که از اين موضوع می‌ توان گرفت اين است که نظام جمهوری اسلامی نسبت به اينکه ادعا شود رهبران بلندپايه اش با امام زمان مرتبط‌ند حساسيتی ندارد اما در مورد ادعاهای مشابه در مورد ساير افراد از خود ناشکيبايی نشان می ‌دهد.

اگر ادعای ارتباط با امام زمان امری مجاز باشد، به لحاظ شرعی نمی ‌توان کسی را به اين اتهام مورد تعقيب قضايی قرار داد اما اگر اصولاً چنين ادعايی مجاز نباشد، قاعدتاً بايد همه مدعيان را شامل شود.

ظاهراً نظام جمهوری اسلامی مايل است همان طور که قدرت انحصاری دستگاه دولت را در اختيار دارد، مجموعه مسائل مربوط به مذهب را نيز به انحصار خود در آورد اما با توجه به ماهيت تأويل پذير مذهب چنين کاری امکان ‌پذير نيست يا دست کم موجب بروز تعارض و پارادوکس است.

يکی از معضلات جمهوری اسلامی اين است که بخشی از مشروعيت خود را به خدا و مذهب نسبت می‌ دهد که به لحاظ طبقه‌ بندی رشته ‌های دانش در قلمرو متافيزيک قرار می ‌گيرند.

متافيزيک از نظر فلسفه علم امری اثبات پذير يا ابطال پذير نيست و به امور درونی و وجدانی افراد مربوط می ‌شود.

امور وجدانی هم به نوبه خود به مثابه تيغ دو دم عمل می‌کنند بدين معنا که اگر فردی در صدد استفاده مادی يا سياسی از آنها برآيد، طرف مقابلش نيز به همان ميزان از اين امکان برخوردار است.

برای نمونه، هنگامی که آيت‌ الله علی مشکينی رئيس مجلس خبرگان رهبری مدعی تأييد نمايندگان مجلس هفتم از سوی امام زمان شد، مخالفان او هم می‌ توانستند ادعا کنند که در خواب يا از طريق الهام و شهود دريافته ‌اند که همان نمايندگان مورد غضب امام زمانند.

مسلماً نه ادعای آيت الله مشکينی و نه ادعای فرضی مخالفان او از اعتبار عقلی برخوردار نيست و تنها می ‌تواند مورد باور قلبی هواداران آنها قرار گيرد يا نگيرد.

با توجه به اين قبيل مشکلات، دولت مدرن حوزه مسئوليتهای خود را از قلمرو متافيزيک جدا کرده اما در ايران که دولت با متافيزيک ممزوج شده است، مشکلات ناشی از آن پی در پی رخ می ‌نمايد.