کاوه امیدوار

	با وجود نگرانی های ناشی از مناقشه هسته ای تعداد شرکت کنندگان در نمايشگاه نفت ايران نسبت به سال گذشته 17 درصد افزایش داشت

برنامه توسعه نفت و گاز ایران در طول یک سال و نیم گذشته به بن بست خورده و افزایش تنش های ناشی از پرونده هسته ای و نگرانی از تحریم های احتمالی، شرکت های بزرگ بین المللی را با دو دلی مواجه کرده است.

با این همه، نمایشگاه امسال با استقبال بیشتری از سوی شرکت های داخلی و خارجی همراه بود و تعداد شرکت کنندگان نسبت به سال گذشته 17 درصد افزایش داشت.

در نمایشگاه امسال 1289 شرکت حضور داشتند که 790 شرکت داخلی و 499 شرکت خارجی بودند.

اگر چه شرکت های خارجی به دلیل نگرانی از تحریم و ادامه مناقشه هسته ای تمایلی به شروع کار تازه در ایران ندارند، اما می کوشند فعلا بازار را برای خود حفظ کنند تا شايد تحرکی در پروژه های نفتی ایران ایجاد شود

شرکت های بزرگ اروپایی و آسیایی که در غیاب رقبای امریکایی خود بازیگران اصلی پروژه های نفتی ایران هستند حضور پر رنگی در نمایشگاه داشتند.

در میان خارجی ها، شرکت های آلمانی، بریتانیایی و ایتالیایی به ترتیب با 91، 62 و 35 شرکت فعال ترین شرکت های این دوره بودند.

این شرکت ها اگر چه به دلیل نگرانی از تحریم و ادامه مناقشه هسته ای تمایلی به شروع کار تازه در ایران ندارند با این حال می کوشند فعلا بازار را در ایران حفظ کنند بلکه تحرکی در پروژه های نفتی ایران ایجاد شود.

کارشناسان می گویند: استقبال شرکت های داخلی و خارجی از نمایشگاه نفت و گاز تهران نشانه درک نیازهای صنعت نفت ایران برای توسعه است و حضور چشمگیر آنها نشان می دهد که این شرکت ها امیدوارانه چشم به آینده دوخته اند تا تب ناشی از پرونده هسته ای فرو نشیند و دولت نیز برنامه خود را برای توسعه صنعت نفت ارائه کند.

پرونده پارس جنوبی

توسعه و اجرای بزرگترین پروژه ملی ایران در میدان گازی پارس جنوبی از دو سال پیش در بن بست قرار گرفته و از آن زمان تا به حال پروژه جدیدی آغاز نشده است.

برای توسعه میدان گازی پارس جنوبی که با کشور قطر مشترک است 22 فاز تعریف شده است. پنج فاز اول آن با تاخیر چند ساله به بهره برداری رسیده و اجرای پنج فاز دیگر با تاخیر پیش می رود، اما آینده 12 فاز باقیمانده نامعلوم است.

شرکت پتروناس مالزی دو سال پیش بعد از امضای تفاهم نامه همکاری برای اجرای فاز 11 پارس جنوبی از پروژه کنار رفت و همکاری شرکت توتال و شرکت ملی گاز ایران دیگر شرکای این پروژه متوقف شد.

بقیه فاز های پارس جنوبی نیز وضعیت مشابهی دارند و با وجود امضای تفاهم نامه برای بعضی از آنها، هیچکدام به قرارداد منتهی نشده اند.

کاهش تنش ها ميان هند و پاکستان اجرای قرارداد را ممکن تر ساخته اما در همين حال امریکا ناخرسندی خود را از اجرای این طرح به اطلاع مقام های دو کشور رسانده است

قرارداد گاز با هند و پاکستان

در همین حال مذاکره برای ایجاد خط لوله انتقال گاز ایران به پاکستان وهند که گاز آن از همین میدان تامین خواهد شد ادامه دارد و مشخص نیست این مذاکرات که از یک دهه پیش آغاز شده چه وقت به پایان می رسد.

طول خط لوله انتقال گاز ایران به پاکستان 2700 کیلومتر برآورد شده و پیش بینی می شود حدود 5/4 میلیارد دلار هزینه داشته باشد.

تنش های سیاسی دهلی نو و اسلام آباد در طول سال های گذشته عامل اصلی بی نتیجه ماندن مذاکرات بوده است و اکنون با کاهش این تنش ها تمایل دو کشور برای عملی شدن آن بیشتر شده اما امریکا ناخرسندی خود را از اجرای این طرح به اطلاع مقامات هند و پاکستان رسانده است.

پروژه های بلاتکلیف

وسط زمین و آسمان گیر کرده ایم، مبادا تحریمی علیه ایران صورت بگیرد و همه دستاوردهای گذشته ما بر باد رود مسئول يکی از شرکت های ايرانی

از سوی ديگر، سرنوشت میدان های نفتی آزادگان و یادآوران که به ژاپن و چین واگذار شده نيز همچنان مبهم است.

ژاپنی ها که دو سال پیش امتیاز توسعه میدان نفتی آزادگان را در قبال پرداخت وامی سه میلیارد دلاری از آن خود کرده اند به بهانه کامل نشدن عملیات مین روبی از آغاز عملیات اجرایی خودداری می کنند.

هزینه توسعه این میدان نفتی حدود دو میلیارد دلار برآورد شده و قرار است روزانه 260 هزار بشکه نفت از این میدان استخراج شود.

چینی ها نیز که دو سال پیش در ازای خرید ده میلیون تن گاز مایع طبیعی به مدت 25 سال، امتیاز توسعه میدان نفتی یادآوران را دریافت کرده اند حاضر به امضای قرارداد نیستند.

پیش بینی شده بود این میدان نفتی در مدت پنج سال با تولید روزانه 300 تا 400 هزار بشکه به بهره برداری برسد.

مهلت تفاهم نامه ایران و چین سال گذشته به پایان رسید و با وجود تمدید تفاهم نامه از سوی شرکت ملی نفت ایران، به نظر می رسد اختلاف نظر ایران و چین در مورد تهیه طرح جامع این پروژه، باعث شده تا این تفاهم نامه به قرارداد منجر نشود.

	ايران قصد دارد سالی 15 ميليارد دلار در صنعت نفت و گاز سرمايه گذاری کند

قرارداد های نفتی

به رغم مشکلات سیاسی ناشی از پرونده هسته ای، شرکت های خارجی از نوع قراردادهای ایران ناراضی اند و می گویند این قراردادها منافعی چندانی در درازمدت برای آنها ندارد و تعهداتی فراتر از همه جای دنیا بر دوش آنها می گذارد.

این در حالی است که ایران در صدد است سالانه حدود 15 میلیارد دلار در صنعت و نفت و گاز سرمایه گذاری کند و تامین این سرمایه گذاری هنگفت از توان دولت و شرکت های داخلی خارج است.

ايران در سال های گذشته به علت محدويت های قانونی و كمبود منابع مالی از قراردادهای بیع متقابل استفاده کرده اما این قراردادها اکنون جذابيت خود را برای شركت های خارجی از دست داده است.

برای رفع مشکلات مالی، وزارت نفت از مدتها پیش سرگرم بررسی قراردادهای بیع متقابل است تا این نوع قراردادها را برای شرکت های خارجی جذاب تر کند.

به گفته کاظم وزیر هامانه وزیر نفت ایران، اصلاح قرارداد بیع متقابل در دستور کار وزارت نفت قرار دارد و با رفع اشکالات و بهبود قرارداد بیع متقابل وزارت نفت همچنان از این نوع قرارداد استفاده خواهد کرد.

در این نوع قراردادها شرکت های طرف قرارداد باید سرمایه گذاری های مورد نیاز پروژه را خودشان تامین کنند و از محل فروش توليدات نفت و گاز اصل سرمايه و سود خود را برداشت کنند.

در قراردادهای بيع ‌متقابل شركت‌های خارجي تمام هزينه را می ‌پردازند و بعد از تكميل پروژه آن را به شركت ملی نفت واگذار می‌ كنند. به اين ترتيب شركت‌های خارجی در پروژه‌های نفتی سهم مديريتی ندارند و صرفا به عنوان پيمانكار با شركت ملی نفت ايران كار می‌ كنند.

اینجا نشد یک جای دیگر، اما امیدواریم همه چیز دوباره سر جای اول برگردد مدير يکی از شرکت های نفتی خارجی

بیم و امید

در کنار فعالیت شرکت های خارجی، شرکت های ایرانی در هشت سال گذشته رشد کم سابقه ای را صنعت نفت ایران تجربه کرده اند. شرکت های مثل پتروپارس و پترو ایران ثمره فعالیت همین سالهاست که هم اکنون پروژهای بزرگی را در دست اجرا دارند.

در کنار این شرکت های بزرگ پیمانکاری، شرکت های سازنده تجهیزات نیز رشد فزاینده ای در این سالها داشته و سهم قابل ملاحظه ای در پروژهای نفتی دارند.

با این حال شرکت های داخلی فعال در صنعت نفت ایران این روزها نگرانند و می گویند: "وسط زمین و آسمان گیر کرده ایم، مبادا تحریمی علیه ایران صورت بگیرد و همه دستاوردهای گذشته ما بر باد رود."

ظاهرا شرکت های خارجی دغدغه کمتری دارند، آنها می گویند: "اینجا نشد یک جای دیگر، اما امیدواریم همه چیز دوباره سر جای اول برگردد."

یکی از مدیران شرکت های خارجی در نمایشگاه نفت و گاز می گوید: " این وضعیت نمی تواند همیشگی باشد و هر لحظه ممکن است شرایط به کلی تغییر کند."