هرچند که کدورت بين اين دو دولت در خصوص فعاليت های هسته ای ايران باقی مانده است، ولی به نظر می رسد هر دو کشور از ثبات و امنيت در عراق نفع می برند.

پم اوتول، تحليلگر منطقه ای بی بی سی، جوانب مختلف گفتگوی ايران و آمرِِيکا و نتايج آن برای دو طرف را بررسی کرده است.

اهميت گفتگوی ايران و آمريکا چيست؟

اگر اين گفتگوها برگزار شود و به اطلاع عموم برسد، اولين مباحثات صريح و مستقيم بين واشنگتن و تهران پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ در ايران خواهد بود. اگرچه که دو طرف پس از سقوط حکومت طالبان در افغانستان در سال ۲۰۰۱ تماسهايی داشته اند.

با وجود اينکه که دو طرف اصرار دارند که دامنه گفتگوها بسيار محدود است، ولی در واقع ديدار آنها پيشرفت غير منتظره ای در روابط دو کشور محسوب می شود.

آيا صحبت های ايران و آمريکا می تواند به ثبات عراق کمک کند؟

اين موضوع قابل بحث است.

برخی با توجه به اختلاف نظر دو طرف و مواضع سرسختانه ای که اخيرا نسبت به يکديگر اتخاذ کرده اند معتقدند که گفتگوها می تواند مانند "صحبت دو ناشنوا" باشد که به حرف های همديگر گوش نکرده ولی سعی می کنند که يکديگر را نصيحت کنند، و بنابراين به نتيجه مهمی نخواهد رسيد.

همچنين مشخص نيست که چگونه حکومت شيعه ايران می تواند به مهار کردن نا آرامی هايی که عموما توسط سنی ها در عراق هدايت می شود کمک کند.

با اِين همه ايران می تواند به کنترل بيشتر مرز خود با عراق کمک کند تا از ورود جنگ افزار به اين کشور جلوگيری کند. به علاوه ايران می تواند از روابط ديرينه خود با گروههای رقيب شيعی در عراق برای تشويق آنها به همکاری در تشکيل حکومت جديد اين کشور استفاده کند.

ولی احتمال آن وجود دارد که که احزاب شيعه عراق نخواهند که ديگران فکر کنند آنها درباره امری که جنبه داخلی دارد در مقابل فشارهای ايران تسليم می شوند.

ايران اميد دارد که چه چيزی از اين گفتگوها بدست آورد؟

شناسايی اهميت ايران در منطقه يکی از دستاورهای ايران می تواند باشد. ايران به دفعات از اينکه آمريکا در منطقه نسبت به ايران زورگويی می کند و با اين کشور به عنوان شريکی برابر برخورد نمی کند، شکايت کرده است.

از اين رو، اين امر که واشنگتن حمايت ايران را در عراق لازم دارد می تواند نشانی از اثبات قدرت ايران به مردم اين کشور و جامعه بين الملل باشد.

ايران همچنين قصد دارد درباره مسايلی مانند حضور اعضای مجاهدين خلق گروه اصلی مخالف و مسلح تبعيدی ايران، در شمال عراق با آمريکا صحبت کند.

با اين همه مساله مهم اين است که آيا ايران يا حتی آمريکا سعی خواهند کرد که بالاخره دامنه مذاکرات را به برنامه جنجال برانگيز اتمی ايران و يا ديگر مسايلی که منجر به حل و فصل اين مسئله شود، گسترش دهند يا نه.

تا به حال دو طرف اصرار داشته اند که گفتگوها به مساله عراق محدود خواهد بود.

برخی از مقامات آمريکايی ايران را متهم کرده اند که تلاش اين کشور برای گفتگو با آمريکا با هدف کاهش فشارهای بين المللی بر ايران بخاطر برنامه اتمی اين کشور است که در حال حاضر توسط شورای امنيت سازمان ملل متحد بررسی می شود.

ايران چه اهدافی را در عراق دنبال می کند؟

برخی می گويند که دولت ايران به طور پنهانی از اينکه آمريکا در عراق گرفتار شده است، خشنود است. عراق کشوری است که قرار بود طلايه دار گسترش دموکراسی در خاورميانه باشد.

رهبران ايران بارها ادعا کرده اند که مشکلات عراق از حضور نيروهای آمريکايی در عراق ناشی می شود اما ايران قبل از هر چيز می خواهد که عراق متحد باقی بماند و از عواقب تجزيه عراق بيم دارد.

اگر جنگ داخلی در عراق آغاز شود، شورشيان ممکن است از مرزها وارد خاک ايران شوند و در اين کشور بی ثباتی ايجاد کنند. همچنين، اگر عراق تجزيه شود و يک کشور مستقل کردستان در شمال عراق تشکيل شود، احتمال دارد که احساسات تجزيه طلبانه در کردستان ايران که هم اکنون نيز نا آرام است، تشديد شود.

ايران با برخی از احزاب عمده شيعی عراقی که در پارلمان جديد عراق قدرت زيادی دارند ارتباط تاريخی بسيار نزديکی دارد و منافع ايران ايجاب می کند که دولت نسبتا قوی که در آن شيعيان اکثريت داشته باشند بر عراق حاکم شود. ايران می خواهد که نيروهای آمريکا هر چه سريعتر از عراق خارج شوند اما نه به بهای بی ثبات شدن اين کشور.

ايران و عراق ۸ سال با يکديگر جنگيدند. ايران نمی خواهد که هرج و مرج بر عراق حاکم شود. ولی در عين حال نمی خواهد که عراق آنقدر قوی شود که در آينده خطری برای اين کشور بوجود آورد.

روحانيون ايران تا چه حدی در عراق نفوذ دارند؟

ايران در زمان حکومت صدام حسين به گروه های مختلف شيعه مخالف دولت او از جمله دو حزب اصلی شيعه عراقی پناه داد.

به همين دليل بسياری از اين گروه ها روابط نزديک خود را با ايران حفظ کرده اند.

مقتدا صدر، روحانی تندروی شيعه که "سپاه مهدی" او در حومه بغداد و جنوب عراق از قدرت زيادی برخوردار است به تازگی از ايران ديدار کرده است.

اين در حالی است که آيت الله سيستانی که مهم ترين روحانی شيعه در عراق محسوب می شود متولد ايران است.

با اين همه بسياری از اين گروهها ممکن است که همواره با ايران درباره بسياری مسايل موافق نباشند.

آيا ايران يک حکومت مذهبی در عراق می خواهد؟

ايران شايد تمايل داشته باشد که چنين امری اتفاق بيفتد ولی احتمالا متوجه است که اين کار ميسر نيست.

حتی احزاب شيعه عراقی نزديک به ايران با اين موضوع مخالف هستند.

آيت الله سيستانی که از دخالت در سياست اجتناب می کند به صراحت با دخالت مستقيم علما در سياست و تلاش برای انتخاب شدن برای سمت سياسی مخالف است. نفوذ آيت الله سيستانی در عراق بسيار زياد است.

آيا مدرکی دال بر حمايت ايران از شورشيان در عراق وجود دارد؟

اتهامات بسياری در اين زمينه وجود دارد ولی مدرک قاطعی در اين باره بدست نيامده است.

آمريکا به دفعات ايران را به دخالت در امور داخلی عراق متهم کرده است.

زلمی خليلزاد، سفير آمريکا در عراق روز ۲۴ مارس به روزنامه واشنگتن پست گفت که ماموران ايرانی، شبه نظاميان شيعه همچون اعضای "سپاه مهدی" را تعليم داده و مسلح می کنند و همچنين با برخی گروههای شورشی سنی مذهب مانند "انصار السنة" همکاری نزديک دارند.

تونی بلر نخست وزير بريتانيا نيز اخيرا گفت ايران يا حزب الله لبنان ممکن است تامين کننده مواد منفجره قوی ای باشند که در بمب های کنار جاده در عراق ديده شده است.

ايران اين ادعاها را رد می کند و می گويد که آمريکا و بريتانيا نتوانسته اند که اين ادعاها را ثابت کنند.

در مقابل، ايران دو کشور آمريکا و بريتانيا را متهم می کند که در نا آرامی ها در برخی از نقاط ايران دست دارند، اتهامی که آمريکا و بريتانيا رد می کنند.

منافع اقتصادی ايران در عراق چيست؟

ايران منافع اقتصادی مهمی در عراق دارد، هرچند آمار و ارقام در اين خصوص مشکل بدست می آيد.

بسياری از تجار ايرانی در کردستان عراق و ساير نقاط اين کشور فعاليت دارند.

ده ها هزار زائر ايرانی هر سال برای زيارت مکانهای مقدس در نجف و کربلا وارد عراق می شوند و اين منبع عمده درآمد برای مردم جنوب عراق به شمار می آيد.

اگر عراق در آينده آرام شود ايران می خواهد در آن کشور به ويژه در بخش توليدات سرمايه گذاری کند.