|
دلهره ای به نام چهارشنبه سوری: اين صدای بمب است نه ترقه | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
اگر تا يک دهه پيش چهارشنبه سوری سنتی بود که با پريدن از آتش و خريدن بوته و قاشق زنی به انجام می رسيد، حالا ديگر آن قدر مدرن شده است که آداب سنتی برای جوانانی که شب چهارشنبه آخر سال به خيابانها می آيند، خنده دار به نظر می رسد. چهارشنبه آخر سال، سالها است که به يک روز خلاصه نمی شود و از اول اسفند و تا چند روزی بعد از سال نو، صدای مهيب انفجار گوشزد می کند که آن چهارشنبه آمده و رفته است. حتی مصالحه حکومت با جوانان و پذيرفتن چهارشنبه سوری به عنوان شبی شاد هم نتوانسته است از تبديل کوچه و خيابانها به شهری جنگی جلوگيری کند. به نظر می رسد امسال دستگاه قضائی به اين نتيجه رسيده که با برخورد شديد، مهار اوضاع را به دست بگيرد و دادستان تهران سعيد مرتضوی از روزها قبل هشدار داده با کسانی که در شب چهارشنبه آخر سال امنيت شهر را برهم زنند، مانند اخلالگران برخورد خواهد شد و احکام فوری برايشان صادر شده، دستگيرشدگان حداقل تا پايان تعطيلات نوروز را در زندان سر خواهند کرد. در اين ميان، آيت الله صافی گلپايگانی، از مراجع تقليد شيعه در قم رسماً آتش بازيهای چهارشنبه سوری را مصداق "لهو و لعب" برشمرده است که در ادبيات مذهبی به تفريحات حرام گفته می شود. گرچه گمان نمی رود دستورهای مذهبی بتواند از شور جوانان در برگزاری چهارشنبه سوری بکاهد. خيابانهای تهران در شب چهارشنبه آخر هر سال آن چنان است که گذر عابران و سواريها با ترس و لرز صورت می گيرد و در بعضی جاها مثل خيابان جردن در شمال شهر و ميدان هفت حوض در شرق تهران و شهرک قدس در غرب شهر آنها که قصد ندارند شب در اين مانور نظامی شرکت کنند زودتر به خانه می روند تا در امان باشند. مغازه ها همان عصر تعطيل کرده اند و آژانسهای تاکسی تلفنی از غروب به بعد سرويس به مشتريان نمی دهند.
آنچه از ساعات اوليه شب شروع می شود، ابداً با چهارشنبه سوری معمول سالهای پيش نسبتی ندارد، دختر، پسرها سواره و پياده جولان می دهند و کنار پای هم "سيگارت" می اندازند که نوعی ترقه شبيه چوب کبريت است و از چين می آيد. پريدن از آتش هم بيشتر به عبور از آتش می ماند. آتشها ديگر با بوته های بيابانی نيست، نفت و بنزين، کار سوختن را می سازد و در شمال شهر، کمد و مبلی که ديگر از مد افتاده طعمه آتش می شود اما هنوز بخش دلهره آور چهارشنبه سوری آغاز نشده است؛ آنها که بمبارانهای هواپيماهای عراقی را به ياد دارند می دانند که اين صداهای مهيب ديگر ترقه نيست. معجون اکليل و سرنج اينکه جوانان چطور و چه وقتی به ترکيب مخرب و پرقدرت اکليل و اکسيد سرب پی برده اند، معلوم نيست اما اين دو ماده که مصرف صنعتی دارند و نقاشان ساختمانی از آنها استفاده می کنند در صورت ترکيب می توانند به عنوان مهمات به کار روند. اکليل و اکسيد سرب که ميان کاربران چهارشنبه سوری به سرنج معروف است در مغازه و به شکل قانونی فروخته نمی شوند. بسياری از مغازه ها که رنگ و ملزومات نقاشی ساختمانی می فروشند به شيشه زده اند که اکليل و سرنج نمی فروشند و اگر هم بفروشند به اهلش می دهند که حتماً کار ساختمانی می کند. با اين حال اين معجون پرسروصدا را می توان براحتی تهيه کرد. خيابان مولوی تهران جايی است که می توان اکليل و سرنج پيدا کرد و فروشندگان، کارگران فصلی يا نوجوانان بيکار شهرستانی اند. از قرار معلوم، محموله اکليل و اکسيد سرب به صورت عمده به بازار قاچاق وارد می شود و اين فروشندگان به صورت کيلويی به مشتريان تحويل می دهند از قرار کيلويی سه هزار تومان. خريداران می توانند اين يک کيلو را به پانزده نارنجک تبديل کنند و هر کدام را پانصد تومان بفروشند و نصف تا نصف سود ببرند. با اينکه خيابان مولوی مرکز تهيه اکليل و سرنج است اما صدای مهيب نارنجک اينجا شنيده نمی شود. خيابان مولوی نزديک بازار تهران و محل کاسبی است و با اين حساب گويا محلاتی که چهارشنبه سوری را جشن می گيرند جای ديگری است، بين فروشندگان و مصرف کنندگان هم فاصله بزرگی است؛ فاصله ای از جنوب فقير تهران تا شمال شهر ثروتمند. نشانه گيريهای دقيق در چت روم های ايرانی در چند روز پيش از چهارشنبه سوری برخی هستند که جوانان را ترغيب می کنند تا در چهارشنبه سوری اقداماتی عليه حکومت ايران انجام دهند و چهارشنبه سوری را آتش اهورايی می دانند که می تواند جمهوری اسلامی را هدف قرار دهد. گرچه انتظار نمی رود اينها بتوانند ميان جوانان پايگاهی دست و پا کنند اما می توان وضعيت فعلی چهارشنبه سوری را نوعی اعتراض دانست. چند سالی است در جشنهای تقويمی ايران از نيمه شعبان گرفته تا چهارشنبهسوری دختران و پسران با رقص و پايکوبی کاری می کنند که در باقی سال نمی توانند انجام دهند. در چهارشنبه سوری مواد محترقه و سروصداهای دلهره آور، جنگی مجازی را تداعی می کند که جوانها سعی می کنند با هدفگيری علائم راهنمايی و نقاشيهای ديواری که نمادهای ايدئولوژيک حکومتند، اين ستيز را نشان دهند. هرچه هست چهارشنبه سوری امسال در ميان تدابير امنيتی ويژه برگزار می شود؛ يگان ويژه ضد شورش در خيابانهای شهر مستقر است و رفت و آمد موتورسواران ممنوع شده است. گويا مشکل چهارشنبه سوری همچنان باقی است؛ چه آزاد باشد و چه در حصار سپرهای پليس. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||