احمد زيدآبادی کارشناس مسائل سياسی ايران

	نگاهی به فهرست اسامی ۲۷ کشوری که در شورای حکام عليه ايران رای داده‌اند، نشان می‌دهد که آنها در مجموع گرايش کل نظام بين‌الملل را بازتاب می‌دهند

جمهوری اسلامی ايران بارها تهديد کرده است که در صورت ارجاع يا گزارش پرونده‌اش به شورای امنيت تمام همکاری‌های "داوطلبانه" خود را با آژانس قطع خواهد کرد.

در اين مورد مجلس شورای اسلامی نيز ماده واحده‌ای را به تصويب رسانده است که رسانه‌های ايران گزارش داده‌اند محمود احمدی‌نژاد رئيس جمهور ايران، آن را برای اجرا به سازمان انرژی اتمی ايران ابلاغ کرده است.

در واقع آن دسته از مقام‌های ايرانی که در روزهای اخير در باره واکنش ايران نسبت به تصميم شورای حکام برای گزارش پرونده ايران به شورای امنيت سخن گفته‌اند، همگی با لحنی قاطع از قطع همکاری‌های داوطلبانه با آژانس که شامل عدم اجرای پروتکل الحاقی و آغاز غنی‌سازی اورانيوم در مقياس صنعتی می‌شود، خبر داده‌اند و برخی رسانه‌‌های نزديک به محافل رسمی نيز زمان انجام اين اقدام را "فوری" تلقی کرده‌اند.

با توجه به لحن قاطع مقام‌های ايرانی درباره آغاز غنی‌سازی اورانيوم، برخی تصور می‌کنند که اين تهديد جدی است و فقط بايد منتظر اعلام تاريخ دقيق آن ماند.

با اين همه، به نظر می‌رسد که قطع همکاری "داوطلبانه" ايران با آژانس بين‌المللی انرژی اتمی از چنان اهميتی برخوردار است که اظهار نظر مقام‌های رده پايين يا متوسط ايران را نمی‌توان موضع قطعی و نهايی ايران قلمداد کرد. بدون شک هر گونه تصميم نهايی در اين باره به عهده رهبران طراز نخست نظام ايران است، زيرا به نظر می‌رسد که اين مساله به طور مستقيم بر سرنوشت نظام جمهوری اسلامی تاثير می‌گذارد.

واقعيت اين است که هرگونه تصميم سران ايران به آغاز غنی‌سازی گسترده اورانيوم و يا ايجاد محدوديت‌هايی فراتر از گذشته در کار بازرسان آژانس نه فقط به معنای بی‌اعتنايی به قطعنامه شورای حکام بلکه به چالش طلبيدن رسمی و آشکار آن است.

اين در حالی است که ايران ديگر نمی‌تواند رای چهارم فوريه شورای حکام را به چند کشور غربی محدود بداند.

نگاهی به فهرست اسامی ۲۷ کشوری که در شورای حکام عليه ايران رای داده‌اند، نشان می‌دهد که آنها در مجموع گرايش کل نظام بين‌الملل را بازتاب می‌دهند.

محمد البرادعی مديرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در مصاحبه چندی پيش خود با مجله آمريکايی نيوزويک تصريح کرده بود که اگر ايران اقدام به غنی‌سازی در مقياس صنعتی کند، تا رسيدن به ملزومات ساخت سلاح اتمی بيش از چند ماه فاصله نخواهد داشت.

رای مثبت روسيه و چين که پيش از اين "متحد استراتژيک" ايران تصور می‌شدند در کنار رای مثبت برخی از متنفذترين اعضای گروه کشورهای غير متعهد نظير هند، مصر، برزيل و کره جنوبی به قطعنامه شورای حکام عليه ايران به روشنی گواه آن است که جامعه جهانی تا اندازه زيادی عليه برنامه هسته‌ای ايران به اجماع کامل نزديک شده است و ناديده گرفتن اراده آن می‌تواند ايران را در برابر نظام بين‌الملل قرار دهد.

يک چنين رويارويی، قاعدتا برای ايران پر هزينه است، زيرا اين امکان را برای کشورهای موثر در شورای امنيت سازمان ملل فراهم می‌آورد که با تکيه بر مبارزه‌جويی ايران قطعنامه‌های شديد‌اللحنی مبنی بر لزوم تحريم گسترده ايران و يا حتی به کار گيری زور عليه آن به تصويب برسانند.

در چنين شرايطی حتی احتمال به کارگيری زور بيش از تحريم اقتصادی است زيرا هرچند که دستگا‌ههای اطلاعاتی کشورهای غربی و هم‌پيمانان آنها تخمين‌های متفاوتی در باره زمان دستيابی ايران به اورانيوم غنی‌شده برای استفاده نظامی ارائه کرده‌اند، اما محمد البرادعی مديرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در مصاحبه چندی پيش خود با مجله آمريکايی نيوزويک تصريح کرده بود که اگر ايران اقدام به غنی‌سازی در مقياس صنعتی کند، تا رسيدن به ملزومات ساخت سلاح اتمی بيش از چند ماه فاصله نخواهد داشت.

اين اظهارنظر می‌تواند راه را بر "اضطراری" تلقی کردن برنامه هسته‌ای ايران از سوی اعضای شورای امنيت هموار کند و ايران را به عنوان "تهديدی فوری" عليه صلح و امنيتی جهانی معرفی نمايد.

با توجه به اين مخاطرات، تصور اينکه دولت ايران تهديد خود را مبنی بر قطع همکاری‌های داوطلبانه با آژانس به سرعت به اجرا خواهد گذاشت، دشوار است اما از آنجا که روشن نيست در ايران تصميم‌های استراتژيک با چه مکانيزمی گرفته می‌شود، هر نوع اظهارنظر قطعی نيز در اين باره دور از احتياط است.

به هر حال هنوز اين راه پيش روی مقام‌های ايرانی باز است که با تاکيد بر بندی از قطعنامه چهارم فوريه شورای حکام که در اشاره تلويحی به زرادخانه اتمی اسراييل، خواستار خاورميانه عاری از سلاح‌های هسته‌ای شده است و نيز با توجه به اين نکته که شورای امنيت سازمان ملل تا اجلاس بعدی شورای حکام آژانس در ۶ مارس آينده دست به اقدام عملی عليه ايران نخواهد زد، دست کم از تشديد بحران در روابط خود با آژانس بپرهيزد.