|
سخنانی با اهداف داخلی يا نشانه ای از تغيير در سياست خارجی؟ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
محمود احمدی نژاد، رييس جمهور ايران در همايشی که با عنوان "جهان بدون صهيونيسم" در تهران تشکيل شده، با تکرار سخنان آيت الله روح الله خمينی، بنيانگذار جمهوری اسلامی، تاکيد کرده است که اسراييل بايد از صفحه روزگار محو شود. آقای احمدی نژاد در سخنان خود از اسراييل به عنوان کشوری اشغالگر نام برده و گفته اين کشور، در واقع "سرپل دنيای استکبار در قلب جهان اسلام است" و مساله فلسطين، مساله ای نيست که جمهوری اسلامی بتواند با بخشی از آن سازش کند. محمود احمدی نژاد در عين حال، به تمامی سران کشورهای اسلامی هشدار داده که هر کس در راه شناسايی اين رژيم گام بردارد، در آنچه وی آن را آتش قهر امت اسلام خوانده، خواهد سوخت.
اظهارات رييس جمهوری اسلامی ايران، بلافاصله بازتابی گسترده در رسانه های جهان يافت و چند کشور، از جمله آمريکا، فرانسه و اسراييل آن را محکوم کردند و بيان چنين سخنانی را نشانه تلاش ايران برای دستيابی به سلاح اتمی دانستند. اگرچه آقای احمدی نژاد در آستانه فرا رسيدن روزی که در ايران به عنوان روز قدس نامگذاری شده، به تندی اسراييل را مورد حمله قرار داده، اما لحن وی و نيز گستراندن دامنه تهديدها به سران کشورهای مختلف اسلامی، باعث می شود که اظهارات او تنها از اين منظر که کاربردی صرفا داخلی دارد، مورد بررسی قرار نگيرد. حمله به اسراييل و يا کسانی که در فرآيند صلح خاورميانه حضور دارند، سال ها بود که در اظهارات مقامات رسمی جمهوری اسلامی حضور نداشت و سخنانی از اين دست، تنها در اظهارات مقامات غير رسمی، خطبه های نماز جمعه و برخی روزنامه ها انعکاس می يافت و عمدتا در چارچوب مناسبات و معادلات سياسی در داخل کشور معنا می شد. از همين رو، تکرار چنين مواضعی از سوی رييس جمهوری، اقدامی کم سابقه در بيش از يک دهه گذشته قلمداد می شود و به معنای در هم آميختن دو حوزه ای است که در دو دولت اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی، با تلاش و دشواری بسيار تا حدودی از يکديگر متمايز و جدا شده بودند. سخنان آقای احمدی نژاد، به ويژه از اين جهت که در چه موقعيتی بيان شده نيز قابل توجه است و می تواند پيامدها و هزينه های خاص خود را به همراه داشته باشد. در حالی که جمهوری اسلامی، در عرصه جهانی به ويژه درگير بحران پرونده هسته ای خود است و از اين زاويه فشارهای فراوانی را متحمل می شود، لحن و مضمون سخنان محمود احمدی نژاد، بدون شک پيامدهايی نه چندان خوشايند برای رهبران ايران به همراه خواهد داشت.
تنها ساعاتی پس از مخابره اظهارات آقای احمدی نژاد، سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه، اين اظهارات را به شدت محکوم کرد و سوليوان شالوم، وزير امور خارجه اسراييل نيز در نشستی خبری مشترکی با همتای روسی خود، سخن از آن گفت روشن است که ايران می کوشد توان جنگ افزارهای هسته ای خود را توسعه دهد. همزمان کاخ سفيد نيز با انتشار بيانيه ای اعلام کرد که اظهارات محمود احمدی نژاد تاکيدی است بر درستی نگرانی های آمريکا درباره جاه طلبی های هسته ای جمهوری اسلامی. اما حملات تند آقای احمدی نژاد به اسراييل و آن دسته از رهبران کشورهای اسلامی که در پی به رسميت شناختن اسراييل هستند، تنها واکنش غرب را برنخواهد انگيخت و می تواند به افزايش تنش ها بين ايران با شماری از کشورهای اسلامی، از جمله برخی از همسايگان اين کشور منجر شود. در ماه های اخير، از جمله پاکستان در گفتار و رفتار نشانه های روشنی از تمايل به برقراری رابطه با اسراييل بروز داده بود و اظهارات آقای احمدی نژاد، می تواند به طور مشخص متوجه پاکستان شود. چنين امری به معنای آن است که زمينه تازه ای برای فاصله گرفتن بيشتر دو کشور همسايه پديد خواهد آمد.
در عين حال، دامنه هشدار رييس جمهوری اسلامی ايران، مبنی بر "سوختن" سران کشورهای اسلامی در آتش قهر امت اسلام، می تواند زمينه های لازم را فراهم آورد تا سخن از آن گفته شود که جمهوری اسلامی رويکرد تنش زدايی در عرصه سياست خارجی را به کناری نهاده و آشکارا لحن و موضعی پرخاشجويانه را جانشين آن ساخته است. در اين ميان، برخی نيز بر اين باورند که تهديدات جمهوری اسلامی، برعکس، می تواند همزمان با افزايش حساسيت و فشار غرب، موجب سرعت گرفتن بهبود روابط کشورهای عربی با اسراييل شود. گذشته از چنين پيامدی، به نظر می رسد که اين رويکرد جديد، به ناگزير به معنای رويارويی ايران با بسياری از کشورهای اسلامی خواهد بود و در نتيجه منافع ملی ايران را به مخاطره خواهد انداخت. به هر حال، اظهارات محمود احمدی نژاد، حتی اگر صرفا با توجه به رويدادی داخلی، يعنی فرارسيدن روز قدس و بی توجه به واکنش های احتمالی ديگران مطرح شده باشد، اکنون بازتابی به مراتب فراتر از مرزهای کشور يافته و به نظر می رسد که ايران را در روزهای آينده با دشواری های بيشتری، به ويژه در حل و فصل بحران پرونده هسته ای خود مواجه خواهد ساخت. |
مطالب مرتبط واکنش شديد غرب به اظهارات احمدی نژاد عليه اسرائيل26 اکتبر، 2005 | ايران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||