مسعود بهنود روزنامه نگار مستقل

دانشجويان "پيرو خط امام" بيش از 400 روز گروگانهای آمريکايی را در اختيار خود داشتند

"انقلاب دوم" عنوانی است که روز هفده آبان سال 1358 آيت الله خمينی، بنيانگذار جمهوری اسلامی، بر حادثه ای گذاشت که چهار روز پيش از آن (13 آبان) با بالارفتن حدود چهل دانشجو که خود را " دانشجويان پيرو خط امام" می ناميدند، از دیوار ساختمان اصلی سفارت آمريکا در تهران آغاز شد.

اين حادثه بخصوص پس از آن که "انقلاب دوم" نام گرفت، ابعادی بزرگ يافت که به گفته بسياری از ناظران مسايل ايران بعد از بيست و شش سال هنوز هم منافشه برانگيزترين نقطه سياسی خارجی ايران است.

'انقلاب دوم' و سياست داخلی

در صحنه سياست داخلی، اشغال سفارت و گروگان گيری شايد اصلی ترين عامل سقوط دولت مهندس مهدی بازرگان، اولين نخست وزير ايران پس از انقلاب اسلامی 1357، و دور شدن "ليبرال های مسلمان" از صحنه حکومت شد.

این واقعه زمينه را برای شکل گيری "جناح چپ" درون حکومت فراهم آورد، همان جناحی که تا ده سال بعد دولت و مجلس را در اختيار گرفت و توانست اولين رييس جمهور را از تشکيل دولت دلخواهش باز دارد و چون مقاومت کرد مقدمات برکناری وی را فراهم آورد و رييس جمهور سوم، آيت الله علی خامنه ای، را نيز واداشت دولتی موافق ميل این گروه سیاسی تشکيل دهد.

در دهه دوم جمهوری اسلامی، پس از مرگ بنيانگذار جمهوری اسلامی، "جناح چپ" که حامی بزرگ خود را از دست داده بود، با معضلاتی روبرو و سرانجام به حاشيه رانده شد.

بدین ترتیب برگزاری جشن سالانه "انقلاب دوم" به دست جناحی افتاد که در ادبيات سياسی ايران بطور کل از آن به عنوان "راست" و يا "محافظه کار" نام برده می شود.

جناح راست جشن سالگرد "انقلاب دوم" را با تفاوتهايی و بدون اشاره مشخص به دانشجويانی که سفارت را اشغال کردند، برگزار می کرد.

آيت الله خمينی اشغال سفارت آمريکا در تهران را انقلاب دوم ناميد

اين روند ادامه داشت تا هشت سال بعد که به دنبال پيروزی محمد خاتمی، "جناح چپ" و "دانشجويان پيرو خط امام" اين بار به عنوان افرادی ميانه سال و بازيگران سياسی و دولتمرد بار ديگر، اما اين بار با عنوان "اصلاح طلب" و با نگاهی نقادانه به "انقلاب دوم" وارد صحنه شدند.

اما اينک که محمود احمدی نژاد به عنوان ششمين رئيس جمهور ايران به قدرت رسيده است، با "انقلاب سوم" خواندن انتخاب خود به نوعی پرونده ای را گشوده است که به نظر می رسيد در حال بايگانی شدن بود.

تحول سياست خارجی

اشغال سفارت آمريکا و گروگان گيری هزينه ای سنگين در سياست خارجی برای جمهوری اسلامی به وجود آورد که مهم ترين آن بنیانگذاری سياستی بر اساس مبارزه با آمريکا بود که بعد از بيست و شش سال از تاسيس جمهوری اسلامی بسياری از مقامات ارشد ايران آن را از اصول تغييرناپذير انقلاب اول و از بنيان های اساسی حکومت خود می خوانند.

آزادی گروگانهای آمريکائی ها حدود چهار ماه بعد از آن صورت گرفت که ارتش عراق به ايران حمله کرده و کشور درگير جنگی بزرگ شد.

چالش دائمی ايران و آمريکا گرچه در روزهائی از ربع قرن گذشته به همکاری ها و گفتگوهای پنهانی بين دولتمردان دو کشور هم ميدان داده است، اما گاه نيز به روياروئی مستقيم و خصومت نزديک شده است.

اوج این تقابل در ماه های پايانی جنگ ايران و عراق با حمله نظامی آمريکا به سکوهای نفتی ايران و سقوط هواپيمای مسافربر ايرانی با شليک موشکی از يک رزمناو آمريکائی رخ داد.

در صحنه سياست داخلی، اشغال سفارت و گروگان گيری شايد اصلی ترين عامل سقوط دولت مهندس مهدی بازرگان، اولين نخست وزير ايران پس از انقلاب اسلامی 1357، و دور شدن "ليبرال های مسلمان" از صحنه حکومت شد

تحريم اقتصادی، بلوکه کردن دارائی ها، ممانعت از حضور ايران در بازارهای جهانی، جلوگيری از ارسال قطعات يدکی و ملزومات صنايع، نيروگاه ها، هواپيماها و کامپيوترهای ساخت آمريکا که از قبل از انقلاب توسط ايران خريداری شده بودند، از جمله هزينه هائی است که "انقلاب دوم" بر دوش اقتصاد ايران گذاشته است.

از ده سال قبل يکی از شرايط ايران برای تجديد روابط با آمريکا لغو همین تحریمها و محدودیتهاست که هنوز هيچ دولت آمريکائی به آن تن نداده است.

'دو دلار، هزینه هر فریاد'

يکی از فعالان سياسی ادعا کرده است که هر بار فرياد "مرگ بر آمريکا" توسط ايرانی ها سرداده شده دو دلار هزينه برده است. شعاری که سرانجام بعد از حضور نظامی آمريکا در اطراف مرزهای ايران از شدت آن کاسته شد.

خصومت بين ايران و آمريکا بعد از پیامدهای يازده سپتامبر 2001 و حضور نظامی آمريکا در اطراف مرزهای ايران حالت تهديد کننده ای به خود گرفت و چند سناريوی حمله نظامی آمريکا به ايران را نيز در رسانه های معتبر بين المللی مطرح ساخت، سناريوهائی که وجودش توسط چند دولتمرد آمريکائی نيز تائيد ضمنی شد.

در طول هشت سال گذشته که اصلاح طلبان که چهره های اصلی آن اعضای جناح چپ سال های اول انقلاب هستند، زمام امور دولت را در دست داشته اند.

در این دوران، کوشش هائی برای کاستن از اثر "انقلاب دوم" در ذهن و خاطره مردم جهان به عمل آمد که مهم ترين آنها ملاقات عباس عبدی، از چهره های مشهور دانشجويان گروگان گير، با بری روزن، گروگان سابق، در پاريس و در محل يونسکو بود.

انتخابات و انقلاب سوم سعید حجاریان، از نظریه پردازان اصلاح طلبی گفته است عکس مورد ادعا، محمود احمدی نژاد را نشان نمی دهد مطرح شدن دوباره خاطره "انقلاب دوم" درست يک هفته بعد از انتخابات رياست جمهوری ايران صورت می گيرد که برای نخستين بار هيچ يک از نامزدها در آن خواستار ادامه خصومت و مبارزه با آمريکا نبود

گرچه این ملاقات از جانب مخالفان اصلاحات با انتقاد شديد روبرو شد و شش سال بعد عبدی را در سالگرد گروگان گيری به حبس انداخت، اما در افکارعمومی جهان نشانه ای از تمايل ايرانيان به حل مساله روابط با آمريکا تلقی شد.

بازگشائی پرونده

مطرح شدن دوباره خاطره "انقلاب دوم" درست يک هفته بعد از انتخابات رياست جمهوری ايران صورت می گيرد که برای نخستين بار هيچ يک از نامزدها در آن خواستار ادامه خصومت و مبارزه با آمريکا نبود و حتی چند تن از آنها خود را آن شخصی معرفی کرده بودند که می تواند به اين چالش بيست و شش ساله پايان دهد.

از لحظه ای که محمود احمدی نژاد، نامزد اصولگران که بيش از بقيه نامزدها در انتخابات رياست جمهوری، به اصول اوليه انقلاب بهمن 1357 وفاداری ابراز می دارد، به عنوان رييس جمهور منتخب ايران معرفی شد، رسانه های جهان از شدت گرفتن خصومت های ايران و آمريکا نوشتند و آن را پايان دوران تنش زدائی در سياست خارجی ايران دانستند که اصلاح طلبان در هشت سال دولت خود پيش برده بودند.

جنجال بر سر اين که گويا رييس جمهور منتخب ايران از گروگان گيران و تسخيرکنندگان سفارت آمريکا در تهران بوده است، از سوی ناظران سياسی اولين واکنش ايالات متحده به صعود يک محافظه کار اصولگرا بر راس دولت ايران است که بار ديگر پرونده ای را بازگشوده است که شايد حتی قهرمانان اصلی آن هم مايل به بازگشائی آن نباشند.

با اين همه و در حالی که رييس جمهور منتخب اعلام داشته برای احيای ارزش های انقلاب اسلامی به ميدان آمده است، نمی توان گفت " انقلاب دوم" که بزرگ ترين حادثه جهانی در دوران خود بود، از نظر تمامی ايرانيان ماجرائی تلخ است که بايد از افتخار به آن دست شست.