روحانی قبلا نيز با مقامات ارشد اروپا در مورد برنامه های هسته ای ايران گفتگو کرده است

بر اساس توافق نوامبر گذشته ميان ايران و اتحاديه اروپا، ايران برنامه غنی سازی اورانيوم را به حال تعليق درآورد اما اکنون می گويد تصميم دارد برای مقاصد صلح آميز، غنی سازی را از سر بگيرد.

پيش از آغاز مذاکرات ژنو، محمد خاتمی، رييس جمهوری ايران، گفت کشورش آماده همکاری با اروپا و پيشبرد مذاکرات است. آقای خاتمی اظهار اميدواری کرد که اروپايی ها هم در اين مورد "حسن نيت" نشان دهند.

مذاکرات ژنو با شرکت وزيران خارجه آلمان، بريتانيا و فرانسه و سرپرست سياست خارجی اتحاديه اروپا و حسن روحانی، دبير شورای عالی امنيت ملی جمهوری اسلامی، در حالی برگزار شد که اروپاييان نسبت به تصميم ايران برای از سرگيری برنامه غنی سازی اورانيوم ابراز ناخرسندی کرده و درباره پيامدهای آن هشدار داده اند.

دستور کار اين مذاکرات روز سه شنبه، 24 مه، در اجلاس روز سه شنبه نمايندگان دو طرف در بروکسل، پايتخت بلژيک، مورد توافق قرار گرفت.

در مذاکرات ايران و کشورهای اروپايی که در ماه نوامبر سال گذشته در پاريس برگزار شد، ايران موافقت کرد برنامه غنی سازی اورانيوم را به حالت تعليق در آورد و اعلام داشت تعليق اين برنامه تا پايان مذاکرات ادامه خواهد داشت.

گرچه ايالات متحده همواره جمهوری اسلامی را به تلاش برای دستيابی به جنگ افزارهای اتمی در پوشش برنامه های صلح آميز هسته ای متهم کرده، اما در ماه های اخير از ادامه مذاکرات اروپا و ايران به منظور يافتن راه حلی برای اين بحران حمايت کرده است.

مداخله شورای امنيت کشورهای اروپايی از امکان حمايت از موضع آمريکا در ارجاع پرونده ايران به شورای امنيت در صورت شکست مذاکرات سخن گفته اند اما ممکن است مقامات جمهوری اسلامی به مخالفت تعدادی از اعضای اصلی شورا با تحريم اقتصادی عليه اين کشور چشم داشته باشند و همچنين اعمال تحريمهای موثر را با توجه به شرايط بازار جهانی نفت محتمل ندانند

در مذاکرات بين ايران و اروپاييان، کشورهای اروپايی خواستار توقف دايم برنامه غنی سازی اورانيوم و همکاری شفاف هسته ای جمهوری اسلامی با نهادهای بين المللی شدند و در مقابل، اعطای امتيازاتی از جمله کمک های فنی هسته ای و کاهش تحريم های تجاری آمريکا و موافقت آن کشور با عضويت ايران در سازمان تجارت جهانی را مطرح کردند.

با به طول انجاميدن اين مذاکرات، مقامات ايرانی اعلام داشته اند که برنامه غنی سازی اورانيوم را از سر می گيرند و تاکيد کرده اند که غنی سازی اورانيوم برای استفاده فرآورده آن در نيروگاه های هسته ای حق قانونی کشورهای امضا کننده پيمان منع گسترش جنگ افزارهای هسته ای - از جمله ايران - است.

اين تصميم جمهوری اسلامی هشدار مقامات اروپايی در مورد احتمال خاتمه دادن به مذاکرات و حمايت آنها از موضع ايالات متحده در مورد طرح مساله در شورای امنيت سازمان ملل را در پی داشته است.

اتهامات متقابل رايس و آصفی

در همين حال کاندوليزا رايس، وزير امور خارجه آمريکا روز دوشنبه گفته بود جهان "نبايد" هيچ اقدامی را از سوی ايران در زمينه توليد سلاح های اتمی "تحمل" کند.

خانم رايس گفته بود آمريکا و متحدين اروپايی اين کشور برای مطلع شدن از تمامی فعاليت های هسته ای ايران با هم همکاری دارند.

حميدرضا آصفی، سخنگوی وزارت امور خارجه ايران، اظهارات وزير امور خارجه آمريکا را "نسنجيده" خواند و گفت برای جلب اسرائيلی ها مطرح شده است.

بنابر گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، ايرنا، آقای آصفی گفت: "رويكردهای مداخله جويانه و اظهارات نپخته مسئولان آمريكايی چهره زشتی را از آمريكا در افكار عمومی جهان به نمايش گذاشته و احساس تنفر و بدبينی فزاينده ‌ای را نسبت به آمريكا موجب شده است."

تظاهرات مخالفان مذاکرات هسته ای در تهران

همزمان با آغاز مذاکرات ژنو، حدود پانصد تن از دانشجويان ايرانی در تهران دست به تظاهرات زدند تا اعتراض خود را نسبت به ادامه اين مذاکرات اعلام کنند.

اين تظاهرات با تجمع دانشجويان در مقابل در اصلی دانشگاه صنعتی اميرکبير در مرکز شهر تهران آغاز شد و سپس دانشجويان تظاهرات خود را با حرکت بسوی سفارتخانه های بريتانيا، فرانسه و آلمان و تجمع در مقابل آنها ادامه داده، با گردآمدن در مقابل در شرقی ساختمان وزارت امور خارجه و قرائت بيانيه، به اين حرکت اعتراضی پايان دادند.

تظاهرکنندگان در اين مسير پلاکاردهايی در دست داشتند که از جمله شعارهای نوشته شده روی آنها از اين قبيل بود: "امروز سخن گفتن از تعليق منفور تمامی ملت ايران است" و "مذاکره با روباه صفتان بس است، غنی سازی را شروع کنيد".

تظاهرکنندگان همچنين خواستار اخراج سفير بريتانيا، به عنوان نماينده نزديکترين متحد آمريکا در تهران شدند و شعارهايی عليه آمريکا، اسرائيل و سه دولتی که در حال مذاکره با ايرانند، سردادند.

فرصت نهايی؟

برخی منابع ايرانی از مذاکرات روز چهارشنبه با عنوان فرصتی نهايی برای رسيدن به توافق سخن گفته اند.

منابع ايرانی گفته اند که در اين مذاکرات، که آن را دشوار و پيچيده خوانده اند، در مورد زمان از سرگيری برنامه غنی سازی اورانيوم گفتگو می شود در حاليکه مقامات اروپايی بر تعليق دائم اين برنامه بر اساس آنچه که توافقات ماه نوامبر می دانند تاکيد داشته اند.

در صورتی که جمهوری اسلامی و کشورهای اروپايی همچنان بر مواضع خود اصرار ورزند، معلوم نيست مذاکرات ژنو به چه راه حلی می تواند دست يابد.

برخی ناظران ابراز عقيده کرده اند که احتمالا طرف اروپايی خواهد کوشيد با طرح امتيازهای اقتصادی و فنی و هشدار در مورد احتمال ارجاع پرونده ايران به شورای امنيت مقامات ايرانی را به پذيرش نوعی مصالحه در مورد برنامه غنی سازی اورانيوم ترغيب کنند.

ايران بر از سرگيری غنی سازی اورانيوم به عنوان يک حق قانونی تاکيد داشته است

همچنين، ممکن است مقامات ايرانی ارجاع پرونده اين کشور به شورای امنيت را اقدامی موثر ندانند زيرا تصميم شورا در اعمال تنبيه هايی عليه جمهوری اسلامی، به خصوص تنبيه های اقتصادی، مستلزم توافق ساير اعضا، به خصوص دو کشور روسيه و چين است که از حق وتو در شورا برخوردار هستند.

روسيه در ساخت نيروگاه هسته ای بوشهر با ايران همکاری می کند و جمهوری اسلامی دارای روابط دوستانه سياسی و مبادلات رو به گسترش تجاری با چين است.

علاوه بر اين، جمهوری اسلامی مدتها با تحريم های مختلف اقتصادی مواجه بوده اما توانسته است نيازهای خود را با توجه به دسترسی به درآمدهای قابل توجه ناشی از صادرات نفت خام تامين کند.

به اين ترتيب، مجازات اقتصادی موثر عليه ايران مستلزم تحريم خريد نفت از اين کشور است و احتمالا مقامات ايرانی، با توجه به سير صعودی بهای نفت به دليل کمبود عرضه در بازارهای جهانی، چنين اقدامی را بعيد می دانند.