صادق صبا تحليلگر مسائل ايران در بی بی سی

صلاحيت محسن مهرعليزاده و مصطفی معين پس از دخالت رهبر جمهوری اسلامی تاييد شد

شورای نگهبان می گويد بنا به خواست آيت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، به مصطفی معين، وزير سالق علوم و نامزد اصلی اصلاح طلبان در انتخابات رياست جمهوری و محسن مهرعليزاده، معاون رئيس جمهور (رئيس سازمان تربيت بدنی) و کانديدای مستقل، اجازه می دهد که در انتخابات شرکت کنند.

يک اتفاق نادر

اين يکی از موارد نادری است که شورای نگهبان که در کنترل محافظه کاران قرار دارد تصميم خود را به نفع اصلاح طلبان تغيير می دهد.

به نظر می رسد که مجموعه ای از عوامل داخلی و خارجی باعث شد که روحانيون حاکم بر ايران ناگزير شوند که چنين امتيازی بدهند.

رد صلاحيت مصطفی معين خشم طرفداران او را بر انگيخت و موجب شد که عده ای از دانشجویان بلافاصله تظاهراتی را با شعارهای "مرگ بر استبداد" به راه اندازند.

گزارش هايی نيز منتشر شده بود مبنی بر اينکه طرفداران آقای معين از شهرهای مختلف کشور و همچنين فعالان سياسی ديگر قصد داشتند برای اعتراض به تصميم شورای نگهبان در تهران جمع شوند.

تهديد به تحريم انتخابات

جبهه مشارکت، بزرگترين تشکل اصلاح طلب ايران و برخی گروه های ديگر تهديد کرده بودند که انتخابات را تحريم خواهند کرد.

به نظر می رسد که آيت الله خامنه ای سر انجام به اين نتيجه رسيده که مجموعه اين عوامل
ممکن است کشور را با يک بحران بزرگ مواجه کند و حتی موجوديت جمهوری اسلامی به خطر افتد.

نگرانی مقامات ايران، عدم شرکت گسترده مردم در انتخابات است. اگر انتخابات خردادماه با استقبال عمومی روبرو نشود، ممکن است که مشروعيت نظام در داخل و خارج از کشور هرچه بيشتر زير سئوال رود.

نگرانی از تکرار وقايع کشورهای منطقه

ديگر نگرانی عمده رهبران جمهوری اسلامی اين است که در ايران نيز ممکن است که تحولات مشابه کشورهای ديگر منطقه از جمله گرجستان، قرقيزستان و اوکراين پيش آيد.

در هر سه اين کشورها به دنبال برگزاری انتخابات غير دموکراتيک، مردم از راه های مسالمت آميز نظام های سياسی خود را تغيير دادند.

رهبران ايران احتمالا نگران بودند که گروهای وسيع ناراضيان در کشور و طرفداران آزادی و دموکراسی و کسانی که از طرفداران آقای معين محسوب نمی شوند ممکن است که بخواهند از بحران رد صلاحيت ها برای پيشبرد خواسته های خود بهره بگيرند.

نگرانی از مواضع اروپا و آمريکا

واکنش های شديد آمريکا و اتحاديه اروپا به رد صلاحيت اصلاح طلبان نيز باعث شد که مقامات جمهوری اسلامی دريابند ايستادن در مقابل اين فشارها کار ساده ای نيست. مقامات ايران پی بردند که وضعيت جهان تغيير کرده است و ديگر برگزاری انتخاباتی که گروهای حقوق بشر و افکار عمومی جهان آن را نمايشی ارزيابی کنند دشوار است.

به خصوص در موقعيتی که جمهوری اسلامی به دليل فعاليت های هسته ای اش نيز شديدا از سوی جامعه بين المللی تحت فشار قرار گرفته است.

مجموعه اين اعتراضات داخلی و بين المللی جناح محافظه کار را ظاهرا مجبور کرد که برای فرونشاندن يک بحران احتمالی امتيازاتی بدهد تا مردم ساکت شوند.

البته اين امکان نيز وجود دارد که که برخی ناظران بدبين، رد صلاحيت آقای معين و سپس تاييد صلاحيت او را بخشی از تلاشهای زيرکانه نظام اسلامی برای کشاندن مردم به پای صندوق های رای ارزيابی کنند.

عده ای نيز ممکن است چنين برداشت کنند که محافظه کاران چون مطمئن هستند که آقای معين به دليل سابقه عدم موفقيت اصلاح طلبان در هشت ساله گذشته از حمايت مردم برخوردار نيست به او اجازه دادند که در انتخابات حضور يابد.

عقب نشينی آشکار

ولی دليل اصلی تغيير نظر شورای نگهبان هر چه باشد، ناظران امور ايران معتقدند که اين عقب نشينی آشکار حاکميت، حال ممکن است که گروه های ناراضی مردم را تشويق کند که امتيازات بيشتری را طلب کنند.

زيرا با وجود تاييد صلاحيت دو نامزد اصلاح طلب، هنوز نصف جمعيت کشور، يعنی زنان و يا ابراهيم يزدی، نامزد اصلاح طلبان خارج از حاکميت، از نامزد شدن در انتخابات محروم اند.

در چنين وضعيتی مصطفی معين و گروهای اصلاح طلب در وضعيت دشواری قرار گرفته اند. آنها بايد تصميم بگيرند که با حکم رهبر در انتخاب حضور يابند و يا اينکه برای برگزاری يک انتخابات آزاد، رقابتی و عادلانه مبارزه کنند.

آقای معين بارها گفته است که به حکم حکومتی اعتقادی ندارد و حال ممکن است در صورت حضور در انتخابات، از سوی برخی از طرفداران خود متهم شود که برای او، شرکت در حاکميت مهمتر از تلاش برای برگزاری انتخابات آزاد و دموکراتيک است.